Mesut Barzani'den sonra


1.11.2017 - Bu Yazı 680 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Ankara sınır ötesi Kürtlerle sağlıklı, somut zemine oturan, karşılıklı çıkara dayalı, akılcı ilişkiler kurmadan bölgesinde etkin dış siyaset izleyemez. Ayrıca Irak ve Suriye’de kamu düzeninin yeniden tesisi ve görece istikrar ulusal çıkarlarımıza uygun olmakla birlikte, haddinden fazla güçlü Bağdat ve güçlü Şam'ın ulusal çıkarlarımıza ne denli uygun olduğu sorgulanmalıdır. Bir adım sonrasını düşünmeden biteviye koşuşturmak etkinlik değil, demir attım yalnızlığa diye bayrağı dikip milim kıpırdamamak da tutarlılık değil.

Irak Kürtlerinin Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) kanadının kurucu tarihsel iki lideri Celal Talabani ve Nuşirvan Mustafa yakın zamanda rahmetli oldu. Şimdi KDP kurucusu Molla Mustafa Barzani’nin oğlu Mesut Barzani de çekildi. Mesut Barzani, 1 Kasım’da yapılacakken (fiilen süresiz) ertelenen Irak Kürdistan Bölgesi (IKB) başkanlık seçimlerinde aday olmayacağını ve zaten uzatılmış görev süresinin yenilenmesini de talep etmediğini, siyasi hayatını başladığı gibi sıradan bir peşmerge olarak sürdüreceğini açıkladı.

Bu durumda Mesut Barzani’nin başkanlık yetkileri IKB meclisi üzerinden bakanlar kuruluna yani Başbakan Neçirvan Barzani’ye devredilmiş olacak. Neçirvan, Mesut Barzani’nin ağabeyi İdris’in oğlu. İdris, Molla Mustafa’nın ikinci eşinden olan tek oğlu ve 1987’de kalp rahatsızlığından henüz 43 yaşında vefat etmişti. Molla Mustafa’nın ilk eşinden olan üç oğlu da Saddam döneminde öldürülmüştü. Mesut Barzani’nin büyük oğlu Mesrur ile yeğeni Neçirvan arasında bir iktidar mücadelesi eşyanın doğası gereği yaşanabilir. Yaşanır demek güç zira bugüne dek Barzaniler ailenin ötesinde bir kurum gibi bu tür sınamaları aşmayı bildi.

Irak’ta zamanında yapılırsa 2018 Mart ayında seçim var. 2003 sonrası Irak’ta hep seçim ittifakları kuruldu. KYB ve KDP aralarındaki kamuoyuna açıklanmayan “ortak strateji belgesi” uyarınca Bağdat’taki ulusal meclise girmek konusunda birlikte hareket etti, kurulan hükümetlere de bu doğrultuda katıldı. Irak’ta nüfus çoğunluğu Şii Araplarda ve şimdiye dek hep kimlikçi siyaset baskın oldu. Diğer bir örnekse Dohuklu bir Kürdün programını beğendiği için bir Şii partiye, yahut Basralı bir Şii Arap’ın kendi yahut ülkesinin çıkarına olur düşüncesiyle gidip bir Sünni Arap liderliğindeki partiye oy vermesi tasavvur edilemezdi.

Irak Başbakanı Abadi seçimden galip çıkmayı, Maliki gibi bir iktidar adayını bertaraf etmeyi, örtük İran destekli milis güçlerini hizada tutmayı, ABD ile İran etkileri arasında denge kurmasını zemin sağlayan kamuoyu desteğini almayı, IŞİD’i Irak’tan atarak ve IKB’yi 2003 sınırlarına hatta daha gerisine itip, Kerkük, petrol sahaları, petrol ihracatı, sınır kapıları ve IKB havaalanlarında Bağdat otoritesini yeniden kurarak güvence altına aldı. Abadi bunları yaptı ama seçime Kürtleri bir bütün halinde içeren bir ittifakla gidemezse ve Sünni Arapların Bağdat’la ilişkilerinin nasıl düzenleneceğini belirleyen bir ortak gelecek, ortak vatan tasavvuru ortaya koyamazsa Irak’ı bir arada tutmayı nasıl garanti edecek?

İyi tarafından bakarsak, Irak’ta kimlikçi siyasetin sonunun geldiğini, IŞİD’le mücadeleye Şii ve Sünni farklı inanç gruplarının ve Arap, Türkmen, Kürt, Asuri farklı etnik gruplarının düzenli ordu birlikleri içinde katılmasıyla ulusal birliğin temellerinin de kendiliğinden atılmış olduğunu söyleyebiliriz. Hatta ham petrol varil fiyatının 60 ABD doları dolaylarına yükselmesinin de bütçeyi 42 dolardan yapmış Abadi’ye tam seçim arefesinde göklerden gelen bir destek olduğunu ekleyebiliriz. Buna karşılık Kürtlerin “dahi” birliklerini koruyamadığı bir Irak’ta Abadi’nin hükümet etmesinin olanaksız olacağını ve KDP-KYB arasında ve her iki tarafın kendi içlerinde de yeniden silahlı çatışma ihtimalinin belirdiğini de kaydedebiliriz.

Ülkemiz açısından bakıldığında ise, kıdemli Ortadoğu uzmanı Cengiz Çandar’ın belirttiği üzereBağdat’ta Kürtlerin ağırlığının azalması ve IKB içinde KDP’nin, KDP içinde Neçirvan Barzani’nin konumunun sıkıntılı duruma gelmesi, Ankara’nın olan etkisi ne kadarsa onun da aşınması demek. Başbakan Abadi 2018 Mart ayındaki seçime odaklı giderken, Cumhurbaşkanı Erdoğan da 2019 Kasım ayındaki seçimi önceleyen bir siyaset izliyor. Sahadaki gelişmeler, 2002’de iktidara geldiğinde Erdoğan’ı siyaset dışına itmek için her türlü kemeraltı vuruşu deneyen kurulu düzenin hayal ettiği gibi.

Son MGK’dan çıkan hava sahasını kapatma kararı o kafanın adeta nadide bir nişanesi. Zira diplomatik açıdan Bağdat zaten IKB’ye inişleri engelleyecek biçimde hava sahasını kapatmışken, üzerine bir düğüm daha atıp Erbil ve Süleymaniye’nin yedek pist olarak gösterilmesini yasaklamanın hiçbir getirisi, anlamı yok. Oysa İran, bir yandan Dışişleri Bakanı Zarif’i merhum Talabani’nin cenaze törenine, DMO-Kudüs Tugayı Komutanı Kasım Süleymani’yi keza adı geçenin kabrine gönderdi. Aynı zamanda İran-Irak Savaşı’ndan beri silahlı direnişi örgütleyen isimler üzerinden Haşd-ı Şabi üzerindeki eliyle askeri harekatı da kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirdi. IKB ile sınır kapılarını kapattı, kısa süre sonra yeniden açtı.

Ankara ise 90 model “çakılı topçu” siyasetine geri döndü. İran’ın hamleli, proaktif oyunu karşısında hantal, reaktif hatta reaksiyoner kaldı. Üstüne, İran ile birlikte Bağdat’la anlaşıp Irak Kürtlerini tepelerken, aynı İran’ı ABD’nin hedef tahtasına koymakta olduğunu gözden kaçırdı. Aynı ABD, Suriye’de Fırat’ın doğusunu Ankara’nın PKK’nin doğrudan uzantısı gördüğü YPG/YPJ eliyle IŞİD’den temizliyor. Bağdat’ın silahı çekip KDP’nin şakağına dayamasına Ankara’nın desteği, herhalde KDP’nin Kandil’e husumetini en azından kısa vadede geri plana iter. Irak-Suriye sınırında Haşd hakimiyetinin YPG/YPJ’ye lojistik desteği aksatmasına ABD izin verir mi, göreceğiz.

Özetle, Ankara tekrar edegeldiğim üzere sınır ötesi Kürtlerle sağlıklı, somut zemine oturan, karşılıklı çıkara dayalı, akılcı ilişkiler kurmadan bölgesinde etkin dış siyaset izleyemez. Ayrıca Irak ve Suriye’de kamu düzeninin yeniden tesisi ve görece istikrar ulusal çıkarlarımıza uygun olmakla birlikte, haddinden fazla güçlü Bağdat ve güçlü Şam’ın ulusal çıkarlarımıza ne denli uygun olduğu sorgulanmalıdır. Bir adım sonrasını düşünmeden biteviye koşuşturmak etkinlik değil, demir attım yalnızlığa diye bayrağı dikip milim kıpırdamamak da tutarlılık değil. Akılcı, uzgörülü, sağduyulu, öngörülebilir bir bölgesel siyasetle itibarı barışın inşasında aramak en doğrusu.

.

Facebook Yorumları

Kod8
18.10.2018
Kutupsuz dünyanın kuralsızlığı
15.10.2018
Papaz kaçtı, Osman kaldı
11.10.2018
Kürtler, terörle mücadele, isyan bastırma
7.10.2018
Türkiye-ABD ilişkileri zorda
4.10.2018
Bakalım neymiş şu Irak Kürdistanı?
30.9.2018
Erdoğanland
26.9.2018
Erdoğan'ın Çin modeli
23.9.2018
Idlip'te Türk-Rus mutabakatı
19.9.2018
Irak'ta ABD-İran mücadelesi
17.9.2018
Idlip, saha ve masa
12.9.2018
Tahran vodvili ve sonrası
10.9.2018
Idlip'in galat-ı meşhuru
6.9.2018
Idlip'in isimsiz şehidi
3.9.2018
Al Idlip'i ver Tel Rifat'ı
29.8.2018
Irak Türkmenleri dosyası
27.8.2018
Memleketin birinde Kürtler yaşarmış
22.8.2018
Diplomata çelebilik yaraşır
19.8.2018
Dışişleri işini yapabilmeli
15.8.2018
Akbaş'ın sol bacağı ve diplomasi
12.8.2018
Hülooğğ devrinin sonu
8.8.2018
İran yaptırımlarının anlamı
5.8.2018
Ver bankeri, al papazı
1.8.2018
Putin'le geleni Putin yolcular
29.7.2018
Brunson, İdlip ve köşeden çıkmak
25.7.2018
Trump ile Putin arasında
22.7.2018
Muhalefetten beklenen
18.7.2018
Fransa harmanı ve Hırvatistan butiği
15.7.2018
Butik Hırvatistan ile büyük Türkiye
11.7.2018
İyi geceler Türkiye'm
9.7.2018
İkinci Cumhuriyet
4.7.2018
Susun, deli konuşacak
1.7.2018
Yerel seçimler: Dün değil şimdi
27.6.2018
Başkanistana hoşgeldiniz
24.6.2018
Yasaklara uygun yazı
20.6.2018
Çıldırtmaksa maksadın
18.6.2018
Gerçek seçim, fason demokrasi
13.6.2018
Dışişlerinde reformu düşünmek
10.6.2018
Kandil, Demirtaş, seçimler
6.6.2018
Münbiç yol haritası
4.6.2018
Çavuşoğlu'nun Vaşington seferi
30.5.2018
İslamcılığın tıkanışı ve tükenişi
28.5.2018
Biraz da kalkınmasak?
23.5.2018
Irak 2003-Irak 2018
21.5.2018
Seçim kampanyaları üzerine
18.5.2018
Filistin milli dava
16.5.2018
Malezya, Ermenistan, 24 Haziran filan
14.5.2018
Kürt meselesi: Sıkıldık
9.5.2018
(250+250) + 100 = 'IRAK'?
6.5.2018
Sizi cumhurbaşkanı yaptım
2.5.2018
Seçim sürecinde yine Suriye
29.4.2018
Yok baraj-Çok aday
25.4.2018
Son düzlük için Gül-Tekin kuponu
23.4.2018
Baskın seçim ve dış politika riskleri
18.4.2018
Mariano'nun sol ayağı
15.4.2018
Facebook ve bizim seçimler
12.4.2018
Açık ve yakın tehlike
8.4.2018
Çare fotoğraf diplomasisi
5.4.2018
Paketleyen, dövüşken devlet
2.4.2018
Macron, Trump, Erdoğan
29.3.2018
Avrupa: Olmadı yar...
26.3.2018
Kürtlerle hangi ortak yarınlar?
20.3.2018
Afrin'den Diyarbakır'a
19.3.2018
Alman koalisyonu, sosyal demokrasi, geleceğimiz
16.3.2018
Giden Tillerson, gelen Pompeo
15.3.2018
Lefkoşa'da bir nefes özgürlük
12.3.2018
Bir heyula dolaşıyor
8.3.2018
Irak Kürdistanı diye bir yerde
5.3.2018
Yaşasın ölüm, kahrolsun zeka*
1.3.2018
Ateşkes ve Afrin'in fethi
26.2.2018
Kürt meselesinin dışı, içi
22.2.2018
Suriye, Türkiye, ABD
19.2.2018
Suriye: Asker, sivil, savaş
15.2.2018
Savaş karşıtlığı aymazlıktır
12.2.2018
Büyükelçinin ölümü*
9.2.2018
Suriye'de resim belirginleşiyor
8.2.2018
Suriye oyun planımız
5.2.2018
Suriye: Veriler ve öngörüler
1.2.2018
Afrin, niyet ve akıbet
23.1.2018
Afrin ve sonrası
22.1.2018
Savaşa alternatif Suriye stratejisi
178.1.2018
Afrin'e müdahale yerine etkin diplomasi
14.1.2018
Demokratik cumhuriyet, halkın başkanı
10.1.2018
Ortadoğu'da sürdürülemez çelişkiler
8.1.2018
Trump, radikal İslamcılık, bölgemiz ve biz
4.1.2018
2018-Olası yangın yerleri
27.12.2017
Cumhuriyetimizin sonu
24.12.2017
Irak Kürtleri ayaklandı
22.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası - II
20.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası
18.12.2017
Uçurumun kıyısında
13.12.2017
Suriye'den çekilmek zamanı
10.12.2017
Kudüs ve Lozan
7.12.2017
Ortadoğu'da kartlar yeniden...
3.12.2017
Gemiyi bırak, tersaneye gel
29.11.2017
Suriye ve Kürtler
22.11.2017
Suriye'de son durum
19.11.2017
Barış çölü, akademik çöl
15.11.2017
'Slimfit' devlet
12.11.2017
Atatürk, Kürtler, Erdoğan
8.11.2017
Riyad, Tahran, Ankara
5.11.2017
Laik, çoğulcu, katılımcı cumhuriyet
1.11.2017
Mesut Barzani'den sonra
29.10.2017
Devletin fazlası, kuralın azlığı
25.10.2017
Irak Kürdistanı'nın sonu mu?
22.10.2017
Kürtler ve Türkiye
18.10.2017
Kerkük
15.10.2017
Sorun ABD vizesinden derin
11.10.2017
Idlip: 'İyi, Kötü ve Çirkin'
8.10.2017
Mam Celal'in ardından
4.10.2017
Katalunya dersleri
1.10.2017
Ovaköy/Körava ve 'İslamcı Kemalizm'
27.9.2017
Referandumdan sonra
24.9.2017
MGK bildirisi üzerine
20.9.2017
Şok, seferberlik, savaş
13.9.2017
Cumhuriyet'in tosladığı mahkeme duvarı
6.9.2017
Menzil, Kürtler, Selefilik
3.9.2017
Irak Kürdistanı’nda referandum
30.8.2017
Mezbaha 694
28.8.2017
Diplomaside büyücü yamaklığı*
23.8.2017
Dış politikamız değişiyor mu?
20.8.2017
İki Türkiye boğazlaşır mı?
16.8.2017
Komşu Kürtlerin bağımsızlığı
13.8.2017
Gülümseyin, yarın artık yakın
8.8.2017
İkinci yeni Türkiye
6.8.2017
Muhabiriniz Yoğurtçu Parkı’ndan bildiriyor
2.8.2017
Dış politikada gelecekten geçmişe
30.7.2017
Cumhuriyet Davası izlenimleri
26.7.2017
Almanya'yla krizden Cumhuriyet'e
24.7.2017
Başkanlık yarışı nasıl kazanılır?
19.7.2017
Başkanlık yarışı kazanılabilir
9.7.2017
Büyükada casuslar yuvası
5.7.2017
Adalet Yürüyüşü
26.6.2017
Suriye/Irak: IŞİD'den sonrası
21.6.2017
Irak/Suriye: Maç sonu kavgası
18.6.2017
Irak Kürdistanı’nın bağımsızlığı
14.6.2017
Macron, TINA, OHAL - Vay vay vay...
10.6.2017
İran, Katar, SA: Kalıcı sakatlığa yol açabilecek pozisyonlar
7.6.2017
Katar, Suriye, Türkiye, vs...
31.5.2017
Kadri Gürsel hapisteyken hangi dış politika?
24.5.2017
'Geleceğe kaçış' - Bis
17.5.2017
Başlamadan biten görüşme
14.5.2017
Kendi Ermeni meselem: Cemal Azmi Bey
8.5.2017
Astana sonrası Suriye
3.5.2017
Dış siyasette anlam deryası
30.4.2017
Suriye, bize Afganistan olmasın
26.4.2017
Macron: Yeni siyasetin bir filizi
23.4.2017
Sıfırlanan ana muhalefet ve yeni siyaset
19.4.2017
Hınçla ters takla?
16.4.2017
Efsaneler, gözyaşları, hariciye...
9.4.2017
Ortadoğu için bir diplomasi kılavuzu
7.4.2017
Temiz kırık mı, direnç hattı mı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8