Idlip'in galat-ı meşhuru


10.9.2018 - Bu Yazı 290 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Türkiye’nin seçenekleri hangileri? Suriye Kürtleriyle SDM üzerinden yahut gerekirse doğrudan PYD aracılığıyla ve yine doğrudan Şam’la önce istihbarat sonra veya eş zamanlı olarak hariciye teşkilatlarını kullanarak temas açmak. Neden? Çünkü uzun vadeli ulusal çıkarlar bunu gerektiriyor.

Türkiye Suriye’de mi? Evet. Neden? Esat başta kalamasın ve Kürtler özerk bölge kuramasın diye. Başka ne istiyor Türkiye? ABD toparlansın gitsin istiyor komşudan. Hem Suriye’den hem Irak’tan. Bu hedeflerinde başarılı oldu mu? Hayır.

Türkiye Suriye’ye nasıl girdi? Rusya’ya ödünler vererek. Nedir bunlar? S-400 hava savunma sistemi, Karadeniz’den geçen gaz boru hattı, nükleer santral, vize uygulaması. Başka bağımlılıkları var mı? Var: Başta doğal gaz ve petrol tedariki ile turizm gelirleri ve tarım ürünleri ihracatı.

Rusya’nın amacı nedir? Türkiye’yi iki cami arasında beynamaz tutarak NATO’yu zayıflatmak ve Türkiye’nin ABD’nin Ortadoğu siyaset mimarisinin parçası olmamasını sağlamak. Suriye’nin akıbetinin Irak, Libya ve Mısır gibi olmamasını temin etmek. Daha özcesi, Esat’ı yerinde tutmak.

Rusya neyi başardı? Suriye’de bir hava (Hmeymim) ve bir deniz (Tartus) üssü edindi. Esat’ı başta tuttu. Aslen Kafkasyalı cihatçıların önce (yalnızca değil ama Türkiye üzerinden de) Suriye’ye geçmesini sağladı ve şimdi onları orada Idlip’e sıkıştırıp imhaya yöneldi.

Rusya bu siyaseti için neyi kullandı? Türkiye ve İran’ın katılımıyla Astana sürecini. Nasıl? Çatışmasızlık bölgeleri oluşturup, bunların ilk üçünün Esat’ın denetimine geçmesini askeri güç yoluyla sağlayarak. Dördüncü çatışmasızlık bölgesi hangisi? Idlip.

Esat neyi yapamaz? Tek başına Türkiye’yi Idlip’ten, Afrin’den, Şehba’dan atamaz. Ya Hatay? Ha ha ha… Neyi yapması muhtemel? Ayaklarının üzerinde daha sağlama durabildiği andan itibaren Türkiye’nin güvenlik istikrarını bozacak her türlü faaliyete destek vermek.

ABD Fırat’ın doğusunda kalıcı mı? Belki. ABD, Kürtlerin SDM çatısı altında Esat’la temasa başlamasından hoşnut mu? Teknik olarak evet, siyasi ve askeri olarak hayır. Yani iş Tabka Barajı’ndan elektrik üretimi ve dağıtımını yeniden başlatmak gibi bir konuysa evet, Rusya siyasetini kolaylaştıracak Idlip’te askeri işbirliği yahut Esat’a can verecek petrol gelirlerini paylaşmak gibi bir konuysa hayır.

ABD ile Rusya Kürtlerin yeni yani iç savaş sonrası Suriye içindeki konumu yahut daha genel deyimle Suriye’de siyasi çözüm konusunda hemfikir mi? Oldukça. Türkiye’nin unuttuğu nedir? Hem Rusya’nın hem ABD’nin (hatta Almanya’nın da) devlet yapılarının federatif olduğu. ABD’nin BM aracılığıyla Irak’ta yazdırdığı anayasa gibi, Soçi’de Rusya’nın aracılığıyla yürütülen anayasa taslak yazımı çalışmasının o yönde ilerleyeceği.

Türkiye’nin avantajları neler? Haritadaki yeri yani gayrimenkul (jeopolitik) değeri. Hem NATO üyesi ülke oluşu, hem Moskova ve Tahran’la komşu olmasının yanı sıra açık ve en tepeden de işleyebilen diplomatik kanalları oluşu. Dört ülkeye yayılmış Kürt nüfusun yarısının kendi ülke yurttaşları olması, dolayısıyla Irak ve Suriye Kürtlerinin doğru yaklaşımla, kendiliklerinden bir tampon teşkil edebilecek olmaları.

Türkiye’nin zorunlulukları neler? Hem NATO üyesi ve NATO dolayımıyla ABD önderliğindeki küresel güvenlik mimarisinin ayrılmaz parçası olarak kalmak, hem yüzlerce yıllık rekabet geçmişi bulunan, petrol ve doğal gazda bağımlı olduğu Rusya ve İran’ı idare etmek, hem de Irak ve Suriye yangınlarının alevlerinin kendi toprağına sıçramasını önlemek. Rusya ve İran’ı idare ederken, Trump yönetimini her iki ülkeyi hedef tahtasının tam ortasını oturttuğunun bilincinde olmak.

Türkiye’nin seçenekleri hangileri? Suriye Kürtleriyle SDM üzerinden yahut gerekirse doğrudan PYD aracılığıyla ve yine doğrudan Şam’la önce istihbarat sonra veya eş zamanlı olarak hariciye teşkilatlarını kullanarak temas açmak. Neden? Çünkü uzun vadeli ulusal çıkarlar bunu gerektiriyor. Çünkü kalem, silahtan çok daha düşük maliyetli. Çünkü Türkiye ucu açık bir stagflasyon/resesyon dönemine giriyor.

Tahran’da ne oldu? Bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan dahi Idlip’ten gelecek yeni bir mülteci dalgasını konuk etmeye Türkiye’nin ne niyeti ne imkanı olduğunu teyit etti. Idlip’te ateşkesi yani Suriye ordusunun Rus hava kuvveti ve İran bağlantılı milis desteğiyle harekata girişmesini durdurmayı başaramadı, yalnız kaldı.

Tahran’da Astana süreci ortakları İran ve Rusya karşısında yalnız kalan Türkiye, Idlip’e yönelik kaygılarında uluslararası arenada da yalnız mı? Değil. ABD ve AB+Britanya yanında. (Çin de karşısında.) Türkiye son çare olarak neyi deneyecek? İstanbul’da Almanya, Fransa ve Rusya ile bir zirve yapıp Rusya’yı durdurmayı.

Idlip’te mukadder olduğu izahtan vareste harekat başlayıp, sürerken ve bittiğinde ne olacak? Türkiye’nin komşusunda gerçek bir Peşaver/Gazze karması yaratılacak, yaşatması Türkiye’ye düşecek. AB’nin dişsizliği ve ikiyüzlülüğü teşhir edilecek. ABD’nin Suriye’de, Fırat’ın doğusu dışında ve IŞİD’in yok edilmesinin ötesinde önceliği olmadığı en soğuk biçimde yeniden anlaşılacak.

Günün sonunda, Türkiye’nin Afrin ve Şehba ceplerindeki askeri ve siyasi varlığının sona erdirilmesi de gündeme gelecek mi? Vadesini şimdiden kestirmek güç. Stagflasyon/resesyon ortamında söz konusu varlığın sürdürülmesi Türkiye’nin ulusal (güvenlik) çıkarları gereği mi? Zorla dışarı itilmek yerine Türkiye kendi çekilişini kendi koşullarında kendi takvimiyle, kendi uygulasa daha kazanımlı olmaz mı? Olur ama dış siyaset, iç siyasetin uzantısı olmaktan çıkarılır ve amatörler yerlerini profesyonellere bırakırsa.*

Yine günün sonunda, enkaz halinde ve yönetiminde Esat’ın BAAS/muhaberat devletinin kaldığı Suriye’nin yeniden imarını Çin ve Rusya üstlenebilir mi? Hayır, o iş için ABD+AB liderliği gerekli. Suriye’nin Irak’tan farklı olarak, öz kaynakları yetersiz. Bu durumda Suriye bir enkaz yahut zombi devlet olarak görülebilir gelecekte yola devam edecek. Türkiye’ye de yeniden imarda yiyecek ekmek çıkmayacak.

Odamın dar penceresinden görülebildiği kadarıyla değerlendirmelerine acizane saygılarımla arz ederim.

*Amatörlerin yerini profesyonellere bırakması, eski vesayet dönemine geri dönüş demek değildir. Karar alıcı siyasi sorumluluk sahibi olandır ve hesap verme, denetim yeri de TBMM olmalıdır. Bağımsız medya ve özerk akademya da mümkünü makulde arayan dış siyasetin olmazsa olmazıdır.

 
.

Facebook Yorumları

Kod8
19.12.2018
İrem, Ceren, Bertrand, Murat ve bizim büyük çaresizliğimiz
17.12.2018
Fırat'ın doğusuna harekat
13.12.2018
Siyasetin sonu
10.12.2018
Irak Kürdistanı'nda yeni dönem
5.12.2018
Sözün bittiği belde
3.12.2018
İsyan günlerinde G-20
29.11.2018
Kaotik dış politika
26.11.2018
Fındık, Boğazkere, soğan, Erdoğan
22.11.2018
Buralarda bitmeyen I. Dünya Savaşı
20.11.2018
Ebedi çatışma hali
17.11.2018
Arkadaşım Betül Tanbay
14.11.2018
Erdoğan'ın diplomasi oyunu
12.11.2018
Suriye'de müdahalenin takvimi ve bağlamı
7.11.2018
Barış değil kış geliyor
5.11.2018
Türkiye, Kürtler, Suriye
31.10.2018
Yetmez ama evet
29.10.2018
Kaşıkçı öldü, takkeler düştü
25.10.2018
Dış politikada hafıza
22.10.2018
İstanbul'da ölüm
18.10.2018
Kutupsuz dünyanın kuralsızlığı
15.10.2018
Papaz kaçtı, Osman kaldı
11.10.2018
Kürtler, terörle mücadele, isyan bastırma
7.10.2018
Türkiye-ABD ilişkileri zorda
4.10.2018
Bakalım neymiş şu Irak Kürdistanı?
30.9.2018
Erdoğanland
26.9.2018
Erdoğan'ın Çin modeli
23.9.2018
Idlip'te Türk-Rus mutabakatı
19.9.2018
Irak'ta ABD-İran mücadelesi
17.9.2018
Idlip, saha ve masa
12.9.2018
Tahran vodvili ve sonrası
10.9.2018
Idlip'in galat-ı meşhuru
6.9.2018
Idlip'in isimsiz şehidi
3.9.2018
Al Idlip'i ver Tel Rifat'ı
29.8.2018
Irak Türkmenleri dosyası
27.8.2018
Memleketin birinde Kürtler yaşarmış
22.8.2018
Diplomata çelebilik yaraşır
19.8.2018
Dışişleri işini yapabilmeli
15.8.2018
Akbaş'ın sol bacağı ve diplomasi
12.8.2018
Hülooğğ devrinin sonu
8.8.2018
İran yaptırımlarının anlamı
5.8.2018
Ver bankeri, al papazı
1.8.2018
Putin'le geleni Putin yolcular
29.7.2018
Brunson, İdlip ve köşeden çıkmak
25.7.2018
Trump ile Putin arasında
22.7.2018
Muhalefetten beklenen
18.7.2018
Fransa harmanı ve Hırvatistan butiği
15.7.2018
Butik Hırvatistan ile büyük Türkiye
11.7.2018
İyi geceler Türkiye'm
9.7.2018
İkinci Cumhuriyet
4.7.2018
Susun, deli konuşacak
1.7.2018
Yerel seçimler: Dün değil şimdi
27.6.2018
Başkanistana hoşgeldiniz
24.6.2018
Yasaklara uygun yazı
20.6.2018
Çıldırtmaksa maksadın
18.6.2018
Gerçek seçim, fason demokrasi
13.6.2018
Dışişlerinde reformu düşünmek
10.6.2018
Kandil, Demirtaş, seçimler
6.6.2018
Münbiç yol haritası
4.6.2018
Çavuşoğlu'nun Vaşington seferi
30.5.2018
İslamcılığın tıkanışı ve tükenişi
28.5.2018
Biraz da kalkınmasak?
23.5.2018
Irak 2003-Irak 2018
21.5.2018
Seçim kampanyaları üzerine
18.5.2018
Filistin milli dava
16.5.2018
Malezya, Ermenistan, 24 Haziran filan
14.5.2018
Kürt meselesi: Sıkıldık
9.5.2018
(250+250) + 100 = 'IRAK'?
6.5.2018
Sizi cumhurbaşkanı yaptım
2.5.2018
Seçim sürecinde yine Suriye
29.4.2018
Yok baraj-Çok aday
25.4.2018
Son düzlük için Gül-Tekin kuponu
23.4.2018
Baskın seçim ve dış politika riskleri
18.4.2018
Mariano'nun sol ayağı
15.4.2018
Facebook ve bizim seçimler
12.4.2018
Açık ve yakın tehlike
8.4.2018
Çare fotoğraf diplomasisi
5.4.2018
Paketleyen, dövüşken devlet
2.4.2018
Macron, Trump, Erdoğan
29.3.2018
Avrupa: Olmadı yar...
26.3.2018
Kürtlerle hangi ortak yarınlar?
20.3.2018
Afrin'den Diyarbakır'a
19.3.2018
Alman koalisyonu, sosyal demokrasi, geleceğimiz
16.3.2018
Giden Tillerson, gelen Pompeo
15.3.2018
Lefkoşa'da bir nefes özgürlük
12.3.2018
Bir heyula dolaşıyor
8.3.2018
Irak Kürdistanı diye bir yerde
5.3.2018
Yaşasın ölüm, kahrolsun zeka*
1.3.2018
Ateşkes ve Afrin'in fethi
26.2.2018
Kürt meselesinin dışı, içi
22.2.2018
Suriye, Türkiye, ABD
19.2.2018
Suriye: Asker, sivil, savaş
15.2.2018
Savaş karşıtlığı aymazlıktır
12.2.2018
Büyükelçinin ölümü*
9.2.2018
Suriye'de resim belirginleşiyor
8.2.2018
Suriye oyun planımız
5.2.2018
Suriye: Veriler ve öngörüler
1.2.2018
Afrin, niyet ve akıbet
23.1.2018
Afrin ve sonrası
22.1.2018
Savaşa alternatif Suriye stratejisi
178.1.2018
Afrin'e müdahale yerine etkin diplomasi
14.1.2018
Demokratik cumhuriyet, halkın başkanı
10.1.2018
Ortadoğu'da sürdürülemez çelişkiler
8.1.2018
Trump, radikal İslamcılık, bölgemiz ve biz
4.1.2018
2018-Olası yangın yerleri
27.12.2017
Cumhuriyetimizin sonu
24.12.2017
Irak Kürtleri ayaklandı
22.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası - II
20.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası
18.12.2017
Uçurumun kıyısında
13.12.2017
Suriye'den çekilmek zamanı
10.12.2017
Kudüs ve Lozan
7.12.2017
Ortadoğu'da kartlar yeniden...
3.12.2017
Gemiyi bırak, tersaneye gel
29.11.2017
Suriye ve Kürtler
22.11.2017
Suriye'de son durum
19.11.2017
Barış çölü, akademik çöl
15.11.2017
'Slimfit' devlet
12.11.2017
Atatürk, Kürtler, Erdoğan
8.11.2017
Riyad, Tahran, Ankara
5.11.2017
Laik, çoğulcu, katılımcı cumhuriyet
1.11.2017
Mesut Barzani'den sonra
29.10.2017
Devletin fazlası, kuralın azlığı
25.10.2017
Irak Kürdistanı'nın sonu mu?
22.10.2017
Kürtler ve Türkiye
18.10.2017
Kerkük
15.10.2017
Sorun ABD vizesinden derin
11.10.2017
Idlip: 'İyi, Kötü ve Çirkin'
8.10.2017
Mam Celal'in ardından
4.10.2017
Katalunya dersleri
1.10.2017
Ovaköy/Körava ve 'İslamcı Kemalizm'
27.9.2017
Referandumdan sonra
24.9.2017
MGK bildirisi üzerine
20.9.2017
Şok, seferberlik, savaş
13.9.2017
Cumhuriyet'in tosladığı mahkeme duvarı
6.9.2017
Menzil, Kürtler, Selefilik
3.9.2017
Irak Kürdistanı’nda referandum
30.8.2017
Mezbaha 694
28.8.2017
Diplomaside büyücü yamaklığı*
23.8.2017
Dış politikamız değişiyor mu?
20.8.2017
İki Türkiye boğazlaşır mı?
16.8.2017
Komşu Kürtlerin bağımsızlığı
13.8.2017
Gülümseyin, yarın artık yakın
8.8.2017
İkinci yeni Türkiye
6.8.2017
Muhabiriniz Yoğurtçu Parkı’ndan bildiriyor
2.8.2017
Dış politikada gelecekten geçmişe
30.7.2017
Cumhuriyet Davası izlenimleri
26.7.2017
Almanya'yla krizden Cumhuriyet'e
24.7.2017
Başkanlık yarışı nasıl kazanılır?
19.7.2017
Başkanlık yarışı kazanılabilir
9.7.2017
Büyükada casuslar yuvası
5.7.2017
Adalet Yürüyüşü
26.6.2017
Suriye/Irak: IŞİD'den sonrası
21.6.2017
Irak/Suriye: Maç sonu kavgası
18.6.2017
Irak Kürdistanı’nın bağımsızlığı
14.6.2017
Macron, TINA, OHAL - Vay vay vay...
10.6.2017
İran, Katar, SA: Kalıcı sakatlığa yol açabilecek pozisyonlar
7.6.2017
Katar, Suriye, Türkiye, vs...
31.5.2017
Kadri Gürsel hapisteyken hangi dış politika?
24.5.2017
'Geleceğe kaçış' - Bis
17.5.2017
Başlamadan biten görüşme
14.5.2017
Kendi Ermeni meselem: Cemal Azmi Bey
8.5.2017
Astana sonrası Suriye
3.5.2017
Dış siyasette anlam deryası
30.4.2017
Suriye, bize Afganistan olmasın
26.4.2017
Macron: Yeni siyasetin bir filizi
23.4.2017
Sıfırlanan ana muhalefet ve yeni siyaset
19.4.2017
Hınçla ters takla?
16.4.2017
Efsaneler, gözyaşları, hariciye...
9.4.2017
Ortadoğu için bir diplomasi kılavuzu
7.4.2017
Temiz kırık mı, direnç hattı mı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8