Kürtlerle müzakere: Ankara’yı ifrit eden seçenek


31.7.2018 - Bu Yazı 544 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Şam’la diyaloğu kesinlikle tehlikeli bulan tek taraf Ankara. Türkiye, Zeytin Dalı Harekâtı’yla gazabını gösterdiği Afrin’de olduğu gibi Fırat’ın doğusundaki özerk yapılanmanın tamamen çökertilmesinde ısrar ediyor. Belki Zeytin Dalı ve Fırat Kalkanı güçlerinin çekilmesinin yegâne şartı da bu: Kürtlere hiçbir şey verilmesin! 

Suriyeli Kürtlerin kendi namlarına yazmaya başladığı ama kervan yoldayken harici ve dahili aktörlerin de katıldığı hikâye nereye bağlanacak? Son perde neyle açılacak; sözle mi silahla mı?

Biri Suriye’nin demokratik bir şekilde adem-i merkeziyetçi dönüşümle bütünlüğünün korunmasını vaat ediyor. Diğeri sonu gelmez istikrarsızlığa hatta parçalanmaya giden yola açılıyor.

Suriye yönetiminin daveti üzerine Kuzey Suriye Demokratik Federasyonu adına Suriye Demokratik Meclisi (SDM) Eş Başkanları İlham Ahmed ile Riyad Hammud Darar başkanlığındaki heyet, 26-27 Temmuz’da Şam’da Genelkurmay Başkanı Yardımcısı Tuğgenerel Selim Harba başkanlığındaki hükümet heyetiyle görüştü.

Öncekilerle kıyaslandığında ciddiyet bakımından ilk sayılabilecek bu karşılaşma yol ayrımındaki Kürtlerin yapacağı tercihin tayininde kritik önem taşıyor.

Kuds el Arabi gazetesi, SDM’nin Rakka ile Haseke’nin büyükçe bir bölümünü Suriye hükümetine bırakmayı kabul ettiğini yazdı. Gazeteye göre yetkililer, SDM temsilcilerine geri kalan bölgelerin güçle ele geçirilmesinin mümkün olduğunu ama Şam’ın siyasi yolları ve müzakereleri tercih ettiğini söyledi. SDM temsilcileri de ABD’nin üsleri boşaltıp askerlerini çekme niyetinde olduğunu aktardı.

Başka kaynaklar, Suriye yönetiminin, Rakka ve Deyr el Zor’un sorun çıkarmadan orduya bırakılmasını; yeraltı varlıklarının devletin kontrolünde yerel idareyle birlikte çıkarılmasını; sınırlar ve kamu kurumlarında Suriye bayrağının asılmasını; yabancı güçlerle ilişkilerin aşamalı olarak kesilmesini; Kürt sorunu, YPG’nin durumu ve statü ile ilgili diğer meselelerin müzakerelere bırakılmasını istedi. DSM heyeti de ortaklarla Kamışlı’da düzenlenecek geniş katılımlı toplantıdan sonra yanıt verileceğini kaydetti.

***

TEV-DEM Dış İlişkiler Sorumlusu Salih Müslim, “Görüşme sadece tartışma çerçevesindedir. Tartışma ile müzakere arasında büyük farklılıklar vardır. Bu toplantı sadece her iki tarafın birbirlerinin niyetlerini anlamaları içindir ve şimdiye dek gerçekleşen bir uzlaşma yok” diyerek vites küçülttü. Ama mutabık kalınan şeyler yok değil. Bunu da görüşmeye giden SDM açıkladı:

“Toplantı sonucunda diyalog ve müzakerelerin geliştirilmesi, Suriye halkı ve toplumunu tehlikeye atan şiddet ve savaşın sona ermesinin sağlanması, merkezi olmayan ve demokratik bir Suriye için yol haritasının oluşturulması amacıyla tüm alanlarda komiteler oluşturulması kararlaştırılmıştır.”

Komitelerin oluşturulması müzakerelere giden yolun başı. Ne çıkacağı tarafların ellerindeki kozlar kadar Suriye sahnesindeki yabancı aktörlerin tutumlarına bağlı.

Rusya, ABD ve İsrail arasındaki çapraz diplomatik trafikten yansıyan bilgilere bakılırsa Amerikan yönetimi, Suriye’yi terk etmeyi iki koşula indirgiyor: İran’ın bölgeden uzaklaştırılması ve İsrail’in güvenliğinin temini. Ha bir de Amerikan askerleri Fırat’ın doğusunda olduğu sürece müttefiklere yönelik her türlü saldırının yanıtsız bırakılmayacağı tehdidi var.

Teyit edilmemekle birlikte Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump, Helsinki buluşmasında, pazarlığı bir al-ver zeminine oturtmaya çalıştı: Buna göre Rusya, İran ve onunla ilintili unsurların İsrail’e tehdit oluşturamayacak şekilde Suriye’den çıkarılmasını temin edecek, buna karşılık ABD de Suriye’deki askerlerini çekecek ve Kürtleri Şam ile müzakereye teşvik edecek.

Heyet Şam’a gitmeden önce ABD’nin özel temsilcisi Brett McGurk ile görüşmüş. McGurk, “Öncelikle kamu hizmeti ile ilgili konuları konuşun” telkini eşliğinde müzakerelere karşı olmadıklarını söylemiş. McGurk’un resmi açıklaması da şöyle:

“Askeri operasyonlara paralel olarak bütün Sünni, Arap, Kürt, Hıristiyan, Türkmen ve diğer azınlıklar dahil bütün Suriyelilerin iradesine saygı duyacak siyasi çözüme yönelik çabaları canlandırmaya çalışacağız. Suriye’deki güçlerimizi ve ortaklarımızı korumaya devam edeceğiz.”

ABD’nin öncelediği son teknik temas 16 Temmuz’da Tabka’da yapılmış ve Tabka Barajı’ndaki sorunların çözümü konuşulmuştu. Resmi kurumlarda görevli mühendislerin baraja dönmesini sağlayan bu diyaloğun diğer hizmet alanlarına da taşınması gündemde.

***

ABD’nin Suriye siyasetindeki kara delikler yüzünden sözlerin ehemmiyeti yok. Yine de bazı şeyler netleşmeye başladı. ABD, belli sapmalara ve kafa karıştırıcı sinyallere rağmen kendi ajandalarına tutunmaya çalışan Kürtlerin Suriye ordusuna ya da İran destekli unsurlara karşı paralı askere dönüşmeyeceğini anladı. Kürtler de Amerikan kalkanının konjonktürel olduğunu ve Dera merkezli güney cephesindeki hızlı çöküşten sonra Suriye ordusunun kararlılıkla kuzeye yöneleceğini gördü. Artan Türkiye baskısını bertaraf etmenin yolu da Suriye ile çözüm yoluna girmek.

ABD, Şam’la diyalogtan kendi payına düşene bakar. Burada oluşacak özerk entiteyi erişilebilir bir nüfuz alanı ya da Ortadoğu’ya müstakbel müdahalelerde potansiyel üs olarak kurgulayabilir. Fakat ihtimal senaryoları konuşulurken Suriye’nin devlet olarak Amerikan hesaplarını akamete uğratma yeteneğinin yabana atılmaması gerekiyor. Suriye herhangi bir Ortadoğu ülkesi olmadığını 7 yıllık savaşta ispatladı.

***

Şam’la diyaloğu kesinlikle tehlikeli bulan tek taraf Ankara. Türkiye, Zeytin Dalı Harekâtı’yla gazabını gösterdiği Afrin’de olduğu gibi Fırat’ın doğusundaki özerk yapılanmanın tamamen çökertilmesinde ısrar ediyor. Belki Zeytin Dalı ve Fırat Kalkanı güçlerinin çekilmesinin yegâne şartı da bu: Kürtlere hiçbir şey verilmesin!

Aşırı merkeziyetçiliğin iliklerine kadar işlediği Suriye Arap Cumhuriyeti’nin gönlü de normal koşullarda özerkliğe giden yolu tamamen kapatmaktan yanadır. Ama artık normal koşullarda değiliz.

Suriye yönetimi bir şeyin net olarak farkında: Kürtler IŞİD gibi tehlikeli örgütlere karşı direnerek bedel ödediler. Suriye yangın yerine dönerken farklı etnik ve dini yapılarla dikkat çeken bir düzen kurdular. Sonunda ülke topraklarının neredeyse üçte birini kontrol edecek noktaya geldiler. Ve yeni bir Suriye’nin inşasında ilham olabilecek bir model ortaya koydular. Ki Şam’da bu modelin üzerinde durulması gerektiğini düşünenler yok değil. Sonuçta dışarıdan dayatılacak bir modelden daha hazmedilebilir yerli bir çözümdür bu. Ayrıca diğer muhalif gruplardan farklı olarak SDM müzakere edilebilir ve öngörülebilir bir yapı. Burada muhataplık sorunu yok.

Tabii burada işi zorlaştıran bir faktör var: Kürtler bir model ortaya koyarken kendi orijinal yol haritaları açısında da kritik bir sapma ile Suriye’nin onlarca yıllık düşmanı ABD’yi bölgeye soktular. Bu diyaloğu dinamitleyecek ciddi bir sorun. Fakat ABD’nin çekip gitmesini garantilemenin en mantıklı yolu da Kürtlere düşmanlık değil Kürtleri kazanmaktan geçiyor. Kürtler bu yolu açmaya hazır, yeter ki ‘de facto’ kazanımlar ‘de jure’ statüye kavuşsun.

ABD güvensizlik unsuru olarak araya girse de Şam ile diyalog bütün inişli çıkışlı seyirlere rağmen başından beri bir seçenekti. Yeni fırsat ve seçeneklere açık ‘likit bir strateji’ izlendiği doğrudur. Fakat günün sonunda Suriye yönetimiyle baş başa kalma ihtimalini akıldan çıkarmayan bir yol haritası vardı.

Suriye yönetimi, yıkıcı bir savaşı deklare etmeden bile Kürtlerin öncülüğündeki ittifakı bozabilecek müdahale araçlarına sahip. Aşiretler ve azınlık unsurları buna dahil. Sahadaki bu hakikat dikkate alındığında Kürtlerin ‘Üçüncü Yol’ adını verdikleri orijinal stratejisi gerçekçiydi. Birçok yerde Suriye diye bir devlet yokmuş gibi hareket edilse de devletle bağlar tamamen koparılmadı. Yani geri dönüşün kapısı aralık bırakıldı. Bu çerçevede Kamışlı’daki havaalanı, Türkiye ile sınır kapısı ve hükümet binalarının olduğu mahallelerin yanı sıra Haseke’nin belli bölümleri ordunun denetiminde kaldı. Halep’in Şeyh Maksud semtinde yönetimle koordinasyon kesilmedi. Türkiye’nin müdahalesine kadar Afrin’de ordu ile iletişim de vardı. Memurlar buralarda da maaşlarını devletten almaya devam etti. Şimdi bu pozisyon her iki taraf için de işe yaradı ve diyaloğun önünü açtı.

***

Elbette diyaloğa giriş çatışma riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Herkesi yer yer tehditkar savrulmaların olacağı çetin bir müzakere masası bekliyor. Güvenlik alanında YPG, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve kent merkezlerinden sorumlu Asayiş’in yanı sıra idari ve eğitsel alanlarda özerk organların geleceği, Kürtçenin resmi dil olarak tanınması, Suriye Arap Cumhuriyeti’ndeki Arap ifadesinin silinmesi, petrol ve doğalgaz gelirlerinin paylaşımı gibi bir dizi çetrefilli konu görüşülecek. YPG ve SDG’nin durumu en çetin konu. Şam güvenliğin yerele devri gibi bir seçeneğe açık değil. Riyad Darar, Al Ahbar’a demecinde, “Ülkeyi koruyan Suriye ordusu, SDG de bu ordunun parçası olabilir’’ diyerek pazarlığın başlayabileceği eşiğe işaret etti. Yani fesih değil entegrasyon. Suriye yönetimi, Kürtler gibi bu konuyu sona bırakmak niyetinde.

Kürtler yoğurdu üfleyerek yemekten yana ama bir taraftan da her şeyi kaybetme korkusu artıyor. Türkiye’nin genişleyen tehditleri, Rusya ve ABD’nin Suriye’de daha fazla paslaşır noktaya gelmesi, Amerikalıların Güney Kürdistan’da olduğu gibi Kürtleri yalnız bırakabileceğine dair sinyaller Kürtleri günlerin en karası gelip çatmadan gün ışığında yol almaya zorluyor. Görünüşe göre Şam’ın acelesi yok. Devlet Başkanı Beşşar el Esad, Tass haber ajansına “Öncelik İdlib” dedi. Şam’la diyalog İdlib’den sonraya kalırsa Kürtlerin pazarlık gücü daha da zayıflayacak. Sanırım bu nedenle TEV-DEM Başkanı Eldar Halil, İdlib operasyonuna katılma konusunda Şam’a açık çek sundu.

Yıkıcı bir savaşı seçenek olmaktan çıkarmak için yeni süreç önemli. Kesinlikle zorlu ama akılcı bir yol. İç dinamikleri küçümsemeden şunu hatırlatarak noktalayalım: Rusya ile ABD, Rusya ile Türkiye ve ABD ile Türkiye arasındaki pazarlıklar bu süreci doğrudan etkileyecek unsurlar barındırıyor.

.

Facebook Yorumları

Kod8
13.12.2018
Fırat seferine ayarlı sandıklar!
11.12.2018
Sarı Yelekliler: Neden eve dönmediler?
4.12.2018
Ve ‘G-20 Testere Ödülü’ goes to ‘Ebu Minşar’
3.12.2018
Meydan muharebesinden Kerç dalaşına: En pahalı faşist kart
27.11.2018
Barzani bir kez daha Bağdat’a dönerken…
24.11.2018
Tampon düşüren tampon
20.11.2018
Kaddafi’nin ahı ve İtalya bozgunu
13.11.2018
Siyon düşünde Arap çözülmesi
11.11.2018
Arap sokağında İran kışı, İsrail baharı: Yoksa serap mı?
6.11.2018
'Ak Gezer'in 'Şir'le savaşı: Kabadayılıkta yeni sezon
30.10.2018
X-large'tan X-small'a: Çaresizliğin hikâyesi
23.10.2018
Bela fırtınası: Katar öfkesi, Kaşıkçı intikamı, Kuveyt çalımı ve 'Küçük Saddam'
20.10.2018
Körfez'deki 'pitbull'lar
16.10.2018
Bir rehineden, bir suçtan lütuf devşirmek
10.10.2018
Suud işi: Ortadoğu’da oyuncu olmanın ‘elif-ba’sı
7.10.2018
Kafkasya’da tehlikeli restleşmeler
4.10.2018
Kürtler Bağdat’a dönerken…
28.9.2018
Sahi İsrail hiç mi afallamadı?
26.9.2018
Ahvaz tuzağı ve ‘ödenmiş’ devrimciler
20.9.2018
Dehşet dengesine İL-20 girdisi
19.9.2018
Erdoğan eliyle tasfiye
9.9.2018
İdlib zehirlenmesi
4.9.2018
Su savaşlarından ‘Mavi Barış’a
31.8.2018
Bağdat’ta şeytanla dans
28.8.2018
'Stratejik müşteri' ve İdlib çengeli
22.8.2018
İran kumarı ve ilk hasıla
20.8.2018
Çal kemancı!
11.8.2018
Bir başka açıdan İran-ABD gerilimi: Aslında iyi anlaşırlardı
6.8.2018
Diplomaside serseri zamanlar
3.8.2018
Savaşların anası ve nevzuhur İttihatçıların çaresizliği
31.7.2018
Kürtlerle müzakere: Ankara’yı ifrit eden seçenek
24.7.2018
Beyaz Miğferler için tahliye zamanı: Bir rejim değiştirme aparatı emin ellerde
14.7.2018
Moskova’ya çıkan çift şeritli yol: Bir kefede Netanyahu diğerinde Velayeti
11.7.2018
‘Kabadayılar Çetesi’nin son güncesi
6.7.2018
Güneyde ‘dost ihaneti’ ve 'düşman suskunluğu'
4.7.2018
Selefi İslamcıları ‘yetmez ama evetçi’ yapan nedir?
30.6.2018
Sen sus patatesler konuşsun!
27.6.2018
Kapa çeneni!
22.6.2018
Yemen boğun eğer mi? Suudi atası aksini söylüyor
21.6.2018
Gökdelen azgınları ve yalın ayaklar
19.6.2018
Kürtlerin Şam’la diyalogu: ABD’ye rağmen mümkün mü?
18.6.2018
Menbic: Yeni bir fetihçi beklemeyen eski 'kutsal şehir'
13.6.2018
Roket adamların barışı: Dünyanın nasibine düşen ne?
6.6.2018
Ürdün’de isyan; kralca hamleler, bölgesel oyunlar
4.6.2018
Cehennem Borsası
29.5.2018
Golan hesapları: Kaostan lütfa, tampondan petrole
26.5.2018
İsfahan: İnsanın insana bir iyiliği
25.5.2018
12 emir, İran, Suriye: Sanki herkes Putin’e çalışıyor!
11.5.2018
Trump’ın barutu, Bibi’nin ateşi
8.5.2018
Veliahtım, prensim! Lübnan size ‘şey’ dedi
2.5.2018
Trump’a atılan pas İran’a gol olur mu?
30.4.2018
Kore baharındaki 'parlamayan' yıldız
26.4.2018
Bir ‘diyet IŞİD’ almaz mıydınız?
24.4.2018
Toz duman dağılınca geriye kalan
16.4.2018
Küresel küstahlığın yüzünü kurtaran 105 salvo
11.4.2018
Felakete doğru
5.4.2018
Elysée’de ne konuşuldu? Afrin’den sonra Kürtler ne bekliyor?
1.4.2018
Bak şu Elysée’nin işine!
29.3.2018
Batı'nın Rusya krizi ve bizim payımıza düşen
21.3.2018
'Afrin’in Fethi' ve nasipse 'Birinci Tayyip Dönemi'
15.3.2018
Pompeo orta dünyaya ne pompalar?
13.3.2018
İran, Kürtleri yakın plana alırken…
6.3.2018
‘Makul’ darbeler, ‘biçare’ Yemenliler ve Batılı vicdanı!
24.2.2018
Afrin çıkmazı
20.2.2018
Menbic senaryosu: ABD çekilirse ne olur?
13.2.2018
Savaşın fabrika ayarları
6.2.2018
Afrin aynasında İdlib ve Rus ruleti
2.2.2018
Kuvayi Milliye! Hayalden öteye…
30.1.2018
Erdoğan’ın kefil olduğu ‘Milli Ordu’
21.1.2018
Ateşle dansın ‘cool’ partnerleri
16.1.2018
Bir gece ansızın girersiniz ama bin gecede çıkamazsınız!
12.1.2018
Erdoğan'ın yürüdüğü son sahne
6.1.2018
İki gerçek arasında: İran çıkmazı
2.1.2018
İran nereye gidiyor?
25.12.2017
Şu Emirlikler meselesi!
20.12.2017
‘Vatansever Kürt’ten ‘hain Kürt’e: Suriye’de kritik dönemeç
12.12.2017
Kendi oyununda tepetaklak olanlar
4.12.2017
Yemen’deki hesaplaşma
1.12.2017
Komşumuzdur İran! Ona ne şüphe!
22.11.2017
Bence Lübnan!
13.11.2017
Feyruz’un çocukları!
10.11.2017
Dürzi bahanesiyle yeni bir İsrail işgali mi?
6.11.2017
Suudiler Lübnan’ı neden ateşe atıyor?
3.11.2017
İran’ın oyunu, Bağdat’ın talihi
27.10.2017
Çölün Martin Luther’ine yer açın!
25.10.2017
ABD Kürtlerden vazgeçti mi?
10.10.2017
İdlib’de El Kaide ile Amerikan güreşi!
7.10.2017
Kral hazretleri Rus gemisine neden bindi?
2.10.2017
Çuvala sokulan, Mossad’a çalınan Kürt sandığı
1.10.2017
Rusya’nın Kürdistan nüansı
27.9.2017
Referandumdan sonra: Paniğe mahal yok!
15.9.2017
Golavinka’nın ağacı, Çerkes yarası ve bir sessiz ağıt
7.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı - 3: Haşd el Şaabi Kerkük için savaşır mı?
6.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı - 2: KDP cephesinden bir bakış: Kürdistan çaresiz değil
5.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı: Tarihi fırsat mı, oyun mu?
25.8.2017
Raconatif diplomasi
23.8.2017
Biçare!
20.8.2017
Kürdistan’daki İsrail parantezi; kârdan çok zarar
14.8.2017
Savaşın en zoru: Deyr el Zor
10.8.2017
Türkiye Çin için Uygurları terk edecek mi?
8.8.2017
Şiiler arasında bir Suud kılıcı! Sahi mi?
3.8.2017
Kıtlıkla beslenen darbe ve Chavismo’nun kaderi
31.7.2017
Pakistan FETÖ’sü darbe mi yaptı?
27.7.2017
Hariri, Trump’la âbâd olurken Lübnan cephesi
23.7.2017
İdlib’deki tuzak: Türk’ün Talibanistan’ında işler karıştı
21.7.2017
Suriye’deki Kafkasya lejyonu: Kadirov’dan ötesi
14.7.2017
Boru hattında yüzen Filistin sevdası!
9.7.2017
Tampon pazarı
7.7.2017
Körfez krizindeki rahmet!
4.7.2017
Irak’ı kurtarmak!
23.6.2017
Taht kavgasından Badiya Çölü'ne
21.6.2017
Ya Fırat kızıla çalarsa!
14.6.2017
Puslu havada ‘Amerikan hilali’
8.6.2017
IŞİD’in püskürtülmesi, Haşd’ın Kürtleri ve alabora hesaplar
7.6.2017
Terör sofrasında terör muhabbeti
6.6.2017
Ah Katar vah Katar!
25.5.2017
Jöleli-Arap-İslam NATO’su
20.5.2017
Diplomaside Yerkelizm
17.5.2017
Noktalı virgül
15.5.2017
Fars mı seçim mi?
5.5.2017
Çatışmasızlık bölgeleri: Bu tampon, başka tampon
30.4.2017
İsrail'in IŞİD ve El Kaide aşkı!
25.4.2017
Referandum Orta Doğu siyasetine nasıl yansıyacak?
22.4.2017
Suriyelinin canı, Katar’ın fidyesi
19.4.2017
Yerim daraldı ama oynayacağım!
10.4.2017
Ebu İvanka! Saçma sıkan kovboy!
7.4.2017
Kimyasal dehşetten sonra
6.4.2017
Kerkük; ateş orada, duman burada
5.4.2017
‘Kiril Mücahitlerle’ yüzleşme
25.3.2017
50 aşiretlik yeni ordu: Yine kâğıttan kaplan
23.3.2017
Kürtlerin 'çıkış' senaryosu
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8