Gökhan BACIK



Bookmark and Share

Türkiye’den Ortodoks ekonomik politika beklemek gerçekçi mi?


25.8.2018 - Bu Yazı 1194 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Bir süredir Türkiye ekonomisi üzerine bir tartışma yapılıyor.

Tartışmanın temel konusu şu: Türkiye’de hükümet ekonomik alanda ortodoks yaklaşımları mı benimseyecek yoksa bundan saparak kendine özgü yöntemler mi belirleyecek?

Tartışma o kadar belirleyici ki, hükümet ortodoks yöntemlerden saptığına dair küçük bir işaret verince yabancı yatırımcılar ürküyorlar ve dolar TL karşısında değer kazanmaya başlıyor.

Ortodoks yaklaşımların hükümetçe benimsenmesi yabancı yatırımcılar için Türkiye’ye olumlu ilgilerini sürdürmenin temel şartı haline gelmiş durumda.

Kısaca özetlersek ekonomide ortodoks yaklaşım, piyasa işleyişine siyasi müdahalelerin olmadığı yöntemler anlamına geliyor.

Örneğin buna göre hükümet faiz politikası konusunda Merkez Bankası’na baskı yapmayacak yahut başka yöntemlerle siyasi gücünü ekonomik sonuç üretmek için piyasa mantığına aykırı kullanmayacaktır.

Halbuki, gelinen noktada hükümetin ortodoks bir ekonomi siyaseti izlemesini beklemek gerçekçi değildir.

İlk neden olarak, Türkiye’de ekonomik sorunlar büyümüştür ve hükümet eğer ortodoks bir siyaseti takip ederse bunların politik sonuçları sarsıcı durumlar üretecektir.

Hükümet eğer piyasa mantığına tamamen sadık kalırsa, ekonomik krizin sosyal sonuçları büyük bir politik bunalımı tetikleyebilir ki bunun sonuçlarına katlanmak imkanı yoktur.

Bu negatif yansımalardan kaçınmak için hükümet, ortodoks yaklaşımlardan sık sık ve ciddi biçimde sapmak zorundadır.

İkinci neden de son derece önemli olmakla birlikte gözden kaçırılmaktadır: Türkiye’de son beş yıl içinde ekonomi ciddi biçimde devletleşmiştir.

Bu devletleşme ne Kemalist ne de bildiğimiz sosyalist türden bir devletleşmedir. Farklı olarak İslamcı bir devletleşme ile karşı karşıyayız.

Devletleşmenin sonucunda istihdamdan, büyük projelerin devlet garantisi alımına kadar pek çok alanda devletçi bir anlayışla ile karşı karşıyayız.

Hal böyle olunca hissedilir biçimde devletleşmiş Türk ekonomisinden artık sadece ortodoks yaklaşımlara dayalı bir ekonomi-politik beklemek gerçekçi değildir.

Örneğin devlet artık önü alınmaz biçimde büyüyen bir istihdam aygıtıdır. Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıkladığı 100 Günlük programda binlerce mahalle bekçisi alınacağını duyurdu.

100 Günlük Programa dikkatle bakınca özünde devletin para harcayarak yapacağı işlerle ekonominin tahrik edilmesi yaklaşımı görülmektedir. Bu devletçilikten başka bir şey değildir.

Yine uzun bir süredir görünüşte özel sektörün yaptığı pek çok büyük projenin garantörü devlettir. Bu büyük projelerin fiiliyatta özünde karmaşık bir devletçiliği barındırdığı çok açıktır.

Nitekim, devlet garantisi ile büyük projeleri alan özel şirketler de işten çıkarmadan çevre konusundaki düzenlemelere uymak konusunda fiilen devletin bir organı gibi davranmaktadırlar.

Bunlardan açık biçimde ekonomik felsefenin devletçi bir hale geldiğini gösteren gelişme, firmaların yeniden yapılandırma denen bir süreçle iflaslarını ve kredi borçlarını hem ertelemesi hem devlete (kamuya) yıkmasıdır.

Bir ‘salgın’ haline gelen bu uygulama, piyasa merkezli yaklaşımın neredeyse bütün ilkelerine ters bir durumdur.

Normalde iflas etmesi gereken pek çok firma “yeniden yapılandırma” denilen bir süreçle ayakta tutulmakta ve bu firmaların beceriksizliklerinin milyarlarca dolara varan faturası devlete yani halka (ve değişik oranlarda bankalara) yüklenmektedir.

Türkiye’de hükümetin artık ortodoks bir ekonomi-politik izlemesini beklemenin gerçekçi olmadığını açıkladıktan sonra şunu sormak gerekiyor: Peki hükümet ne yapmaya çalışıyor?

Görünen hükümetin kendince bir denge takip ederek devletçi ve piyasa merkezli yaklaşımları yatırımcıyı ürkütmemeye çalışarak birbirine karıştırdığı melez bir model geliştirmeye çalıştığıdır.

Bu melez model, söylem ve görüntü olarak ortodoks bir siyaset şeklinde algılanacak ama içinde ciddi devletçilik unsurları içerecektir.

Tabii burada kritik nokta böyle bir stratejinin özellikle yabancı yatırımcı tarafından tatmin edici düzeyde ortodoks ekonomik siyaset olarak algılanıp algılanmayacağıdır.

Bu melez siyasetin bazı yansımalarını ele alalım.

İlk olarak, hükümet ortodoks piyasa araçlarından ortodoks olmayan sonuçlar üretmeye çalışıyor.

Mesela forward yahut SWAP işlemlere sınır koymak böyle bir yöntemdir. Burada hükümet, piyasa içinde ortodoks araçları kullanıyor görüntüsü altında aslında ortodoksiden sapmaktadır.

İkinci olarak hükümet, yatırımcıların (içinde ekonomi uzmanları da olmak üzere) lafa ne kadar önem verdiğini keşfetmiştir ve bunun tadını çıkarmaktadır.

Ekonomi uzmanları örneğin siyaset bilimcilere göre politik aktörlerin laflarına daha çok itibar etmektedirler. O nedenle “yapısal reformlara devam”, “bankalara müdahale asla olmaz” gibi laflar sık tekrar edilmekte ve şaşırtıcı biçimde her seferinde bu tür lafların etkisi ekonomik aktörler üzerinde görülmektedir!

Örneğin Rahip Brunson’un ne zaman serbest kalacağına dair her seferinde daha ileri tarih veren açıklamalar piyasa aktörleri tarafından satın alınmaktadır.

Üçüncü olarak da kazandığı zaman zarfında hükümet, ekonominin içinde devleti sürekli olarak tahkim etmektedir.

Mesela bir yandan bankalara müdahale olmaz denirken öte yandan ekonomik krizin sosyal yansımalarını azaltmak için bankaları fiilen krize sokabilecek biçimde firmaların kredi pozisyonlarını garantiye alacak düzenlemeler gündeme gelmektedir.

Sonuç olarak, Türkiye’de artık ortodoks bir ekonomik yaklaşım beklemek gerçekçi değildir.

Daha önemlisi Türkiye’de İslami bir devletçiliğin doğuşunu gözlemliyoruz ve trend değişmezse bunun orta ve uzun vadede klasik Batılı piyasa merkezli anlayış ile uyumlu olması mümkün değildir.

.

Facebook Yorumları

Emlak8
17.04.2020
Sürdürülebilir fakirleşme modeline doğru
10.04.2020
Post korona döneminde gelişmekte olan ülkeler: Riskler büyüyecek
2.04.2020
Korona krizi, Türkiye’yi rasyonalize eder mi?
27.03.2020
Korona sonrası İslam dünyası: Dip seküler dalga güçlenecek
11.03.2020
İslami bir aydınlanma mümkün mü?
6.03.2020
Türkiye-Suriye savaşı: Ülke başka bir aşamaya geçerken...
1.03.2020
Kıbrıs’ın ‘gerçek manada’ fethi
20.02.2020
Darbe, olağanüstü siyaset: Zor konular hakkında teorik tahminler
16.02.2020
Suriye krizinde yeni soru: Konvansiyonel savaşa girilecek mi?
30.01.2020
Her türlü politik riskten arındırılmış iyilikseverlik
10.01.2020
'Para bitti' şimdi ne olacak?
20.12.2019
Davutoğlu'nun bazı mevcut söylemleri sarsma yeteneği CHP ve İYİ Parti'den fazla
13.12.2019
Otoriterleşmek+Kalitesizleşmek =?
28.11.2019
Sürdürülebilir fukaralık teorisi
23.11.2019
'Halkın Tanrı'sını' kızdırmamak
15.11.2019
Kurtarıcı mı Süfyan mı?
8.11.2019
Kürt meselesinde 'Yeni Türkiye' doktrini
3.11.2019
Dış politikada değişimde ikinci aşama: Düzenle kavga
25.10.2019
Türkçülüğe dönüş
18.10.2019
Operasyon ulusal çıkarlara uygun mu?
10.10.2019
Yeni bir devlet kurmanın en etkili yöntemi: Savaşmak
4.10.2019
Deprem, Türkler ve Allah
28.09.2019
Rusya sıcak denizlerde, Türkler mutlu
12.09.2019
Hem iç hem dış mesele: Kürt sorunu
15.07.2019
Yeni partiyi günahı olmayanlar (!) kursun
5.07.2019
21 Haziran Öcalan hadisesi
20.06.2019
Dış politikada krizin temel nedeni nedir?
15.06.2019
İkinci Johnson Mektubu vakıası
8.06.2019
Yeni bir safsata: 'Yeni Zelanda, İsviçre ve Norveç en İslami ülkelerdir'
17.05.2019
Ekonominin fiilen nasıl durduğunu izliyoruz
12.05.2019
İslamcı postmodern darbe
6.05.2019
Yeni parti hangi boşluğu dolduracak?
27.4.2019
Sistem tıkandı: Rejim bunalımı kapıda
18.4.2019
"Yeter söz milletindir" öldü, yaşasın "son söz YSK’nindir"
11.4.2019
31 Mart’tan sonra Erdoğan: İstikamet Kürt Sorunu
4.4.2019
Yerel seçimlerin sonucu
28.3.2019
31 Mart Seçimleri: Devlet partisi mi, parti devleti mi?
7.3.2019
Türkiye’de İslami grup teorisi
3.3.2019
'Türkiye’de bundan sonra seçimle iktidarın değişeceğine inanıyor musunuz?'
25.2.2019
Ekonomik krizin olası sonuçları: Üç senaryo
15.2.2019
Olağan şüpheli olarak ekonomi
11.2.2019
Papa, İslam ve Türkiye
25.1.2019
Türkiye’nin rejimi: Bilim ne diyor?
4.1.2019
2019’a girerken Türkiye: Normalleşmenin haram olduğu ülke
14.12.2018
Alaturka adalet: Maslahat mülkün temelidir
30.11.2018
Bir Şark kurnazlığı: 'Anneleştirmek'
23.11.2018
Seküler İhvan ve Erdoğan
8.11.2018
Türkiye’de kimlik tartışmaları: Lafla yürümeyen peynir gemisi
25.10.2018
Ezilenin rızası: Ters sosyoloji
20.10.2018
Sağ Kemalizm ve ordu
12.10.2018
Krizin köklerine bakmak: İslami hareketin rantiyeci doğası
30.9.2018
Türkiye iş dünyasının entelektüel sefaleti
20.9.2018
Ekonomik kriz ve devlet: çıkış mümkün mü?
13.9.2018
Türkiye’nin Suriye’de büyük hayalleri: İdlib
3.9.2018
Türkiye: Sağcı bir memleket
25.8.2018
Türkiye’den Ortodoks ekonomik politika beklemek gerçekçi mi?
15.8.2018
Ekonomik kriz: Türkiye’yi yanlış okumak
9.8.2018
Türkler Amerika’dan neden nefret ediyor?
2.8.2018
Türkiye ve Amerika: İslamcı bir kopuş mümkün mü?
26.7.2018
İslamcılar tarikatları bitirir mi?
18.7.2018
Türkiye’nin İslamcıları ve Faiz Konusu
11.7.2018
Yeni Devletin sahibi kim?
26.6.2018
AKP'nin rakibi artık siyasi partiler değil
22.6.2018
Helva Tanrı’dan kek Devletten: Türklerin gerçekleşen ütopyası
15.6.2018
İslami Devrim’in gölgesinde Türk siyaseti
8.6.2018
Osmanlının mirasçısı kim?
31.5.2018
İslami geleneği yenilemek mümkün mü?
26.5.2018
İslamcılığın halleri ve Türkiye’nin İslamcıları
16.5.2018
Cemaatin entelektüel krizi
9.5.2018
Gülen Cemaati bu noktaya nasıl geldi?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive