Şeytanın Gör Dediği



Bookmark and Share

Fındık fiyatları neden düşüyor? (1)


26.12.2016 - Bu Yazı 967 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Bilindiği gibi Türkiye ekonomisi çok zorlu bir süreçten geçmektedir. İç ve dış dünyadaki siyasi ve ekonomik gelişmeler bu süreci ağırlaştırmaktadır.

Ekonomik dengeleri ağırlaştıran en önemli faktör ise hiç şüphesiz döviz (dolar) kurundaki aşırı artışlardır.

Ekonomik yapımız gereği döviz açığı (cari açık) vermekteyiz. Cari açıkla birlikte dış borç servisi yükümlülüğümüz döviz ihtiyacımızı artıran en önemli etkenler.

Dolayısıyla, başta ihracat olmak üzere döviz kazandırıcı faaliyetleri artırmalı ve özellikle de katma değeri yüksek ürün ihracatını öne çıkarmalıyız.

**

Bazı sanayi ürünlerinin hammadde ve ara malını dışardan ithal ederek nihai ürün haline getirip satmaktayız. Bu nedenle otomotiv gibi yüzde 80-90 ithal ara malla nihai ürüne dönüştürülen sektörlerin net ihracat katma değeri düşük olmaktadır.

Örneğin: bu çerçeveden bakıldığında; fındık gibi 2.5-3 milyar dolara kadar ihracat geliri elde edilen (bütün katma değeri içerde kalan) bir ürün 20 milyar dolara yakın ihracat yapılan otomotiv sektörüyle aynı (eşdeğer) net katkıyı yapmaktadır.

Yine 350-400 bin çiftçi aile doğrudan fındık üretimi yapmakta, fındık ticareti ve sanayisi çok sayıda insana geçim kaynağı sağlamakta ve milli gelire katkı yapmaktadır.

Söylemek istediğimiz, fındığın ülke ekonomisi açısından (döviz girdisi ve net katma değeri) çok önemli ve stratejik bir ürün olduğudur.

**

Fındığın, Karadeniz insanının en önemli geçim kaynağı olmasının yanında, sektörün içinde bulunduğu sorunlar da uzun yıllardır devam etmektedir.

Böylesine önemli bir ürüne sahip olmamıza rağmen, yıllardır sektörü istikrarlı bir üretim sürecine taşıyacak politikalar üretememişiz ve bugün 30 yıl önceki sorunların benzeri halen devam etmektedir.

**

Üreticilerin haklarını korumak, ürünü iyi değerlendirmek ve piyasayı yönlendirmek için Fiskobirlik kurulmuş (1938), fakat kurum dönem dönem siyasilerin kontrolüne girerek özerkliğini kaybetmiş, kuruluş amaçları dışında siyasetten nemalanma aracına dönmüş, devletten destek alıp ilgisiz-gereksiz harcama yaparak ciddi yönetsel hatalar yapmıştır.

Ve bugün fındık üreticilerine olan borçlarını ödeyememiş, güven kaybetmiş ve işlevsiz bir kurum olarak kenara itilmiştir.

**

Fındık stratejisi geliştirelim düşüncesiyle Fındık Konseyi kurulmuş, işlevselliği kağıt üzerinde kalmıştır.

Benzer şekilde fındığı dünyaya tanıtmak için devlet destekli kurulan fındık tanıtım grubu da beklentilerin çok ötesinde bir performansla kenara itilmiştir.

TMO ile bir dönem devlet regülasyon amaçlı fındık almış, onu da eline-yüzüne bulaştırmıştır.

Fındığın hemen pazara inmesini, arz fazlası nedeniyle fiyat düşüşünü önlemek için lisanslı depoculuk sistemi gündeme taşınmış, ondan da bir sonuç alınamamıştır.

**

2009 sonrası devlet sektörden elini çekti ve fiyatlar piyasada serbestçe belirlensin denildi.

Ama rekabetçi piyasa şartlarından söz edilemeyeceğinden fiyatlar üretici (aynı zamanda ihracat gelirleri) aleyhine gelişti.

Bu sezonki (2016-2017) üretim geçen yıldan çok daha az olmasına rağmen fındık fiyatları düşmüş ve üretici ciddi maddi kayıp yaşamaktadır.

Bir taraftan arz ve talebe göre fiyatlar belirlensin diyorsunuz, diğer yandan arz azalıyor ama fiyatlar artacağı yerde düşüyor.

Bu gelişme, fındık piyasasında Stiglitz ve Akerloff'a Nobel ekonomi ödülü kazandıran tezde söylendiği gibi piyasaların asimetrik bilgiye sahip olduğunu (fiyatların serbest piyasa şartlarının dışındaki unsurların müdahalesi ile belirlendiği), aksak rekabet şartları söz konusu olduğunu ve gerçekçi fiyat oluşmadığını göstermektedir.

**

Gerçekçi olmayan piyasa fiyatı oluşumu ve fındığın sosyo-ekonomik etki potansiyeli dikkate alındığında; devletin fındık piyasasına ve özellikle fiyatlandırma sürecine müdahalesini zorunlu kılmaktadır.

Dünya üretiminin ve ihracatının yüzde 70'inden fazlasını ülke olarak gerçekleştirmemize rağmen, fiyatları kontrol edemememiz bizim için ciddi bir zafiyet görüntüsü vermektedir.

**

Üretim geçen yıldan az olmasına rağmen fındık fiyatları neden düşüyor, sorusunu gelecek yazımızda değerlendirelim..

Ahmet Ulusoy

.

Facebook Yorumları

Emlak8
29.5.2017
Türkiye: IŞİD-PKK-PYD düğümü
4.4.2017
AKP’nin Türkiye’de canını yakmadığı kaldı mı?
21.3.2017
Danışmanlık ya da danışmanlar komedyası
18.3.2017
Sahada ve anketlerdeki son durum
17.3.2017
“15 Temmuz” oldu mu?
16.3.2017
HOLLANDA KRİZİ ÇOK FAYDALI OLDU
12.3.2017
Moskova zirvesi: Putin’e de Erdoğan’a da katılmıyorum
16.2.2017
2017 model destekle ekonomi canlanacak!
30.1.2017
Fındık Fiyatlarının Gidişatına Kim Dur Diyecek?
29.12.2016
Harici ve dahili bedhahlara rağmen...
26.12.2016
Fındık fiyatları neden düşüyor? (1)
22.12.2016
Fındık üreticisini soyduran kim?
18.02.2014
Cüneyt Yemenici ve seçim kampanyası
02.02.2014
Sayın Osman Çakır, siz kimin vekilisiniz?
05.12.2011
Dağ Fare Mi Doğurdu?
27.10.2011
AK Parti Delege Seçimleri Üzerine
11.09.2011
Madalyonun Arkayüzü
26.08.2011
Kongre Öncesi AK Parti’de neler Oluyor?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive