Ahmet İnsel



Bookmark and Share

Seçimli Otokrasilerde Seçimler Tuzak mıdır?


13.12.2018 - Bu Yazı 326 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Seçimle iktidara gelen bir siyasal güç, zaman içinde seçimleri amacından saptırıp, seçim ahlâkını ortadan kaldırırsa ve sonuçta demokrasiyi yozlaştırırsa, ne yapmak lazım gelir? Bu soru günümüzde dünyanın farklı köşelerinde giderek daha fazla soruluyor. Seçimle gelen, seçimle iktidarda kalan otokratların, diktatörlerin pıtrak gibi çoğaldığı bir dönemdeyiz. Denebilir ki, eskiden daha mı az diktatör, tiran, otokrat, despot vardı ki şimdi çoğaldıklarından söz ediliyor? Eski tarihlerde elbette diktatörler, tiranlar, despotlar bugünkünden çoktu. Son iki yüzyılda seçimle iktidara gelenleri de az sayıda değildi. Günümüzde dikkat çeken gelişme, seçimle gelip göreli serbest ve çoğulcu seçimlerle iktidarda kalan otokratlar, diktatörlerdir. İktidarı darbeyle, devrimle, ayaklanma, savaş veya iç savaş yoluyla ele geçiren ya da kan veya aşiret bağı gerekçesiyle devralan despot yönetimlerden de farklı bir kategori var karşımızda. 

Her şeyi “post” takısı ile değerlendirmenin moda olduğu günümüzde, bu diktatörler de post-demokrasi döneminin ürünleri. Post-demokrasi çünkü başta kısmen serbest ve göreli çoğulcu seçimler, kuvvetler ayrılığı ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan bir anayasa olmak üzere, demokrasiden miras kalan birçok kurumun kâğıt üzerinde geçerli olduğu despotluklar bunlar. Ayrıca söz konusu rejimlerde bu kural ve kurumlar kısmen ve yer yer işlemeye devam ediyor. Hem son derece vahim temel hak ve özgürlükler ihlallerinin sıradanlaştığı, hem demokratik kurum ve ilkelerin sistemli biçimde olmaktan çok rastlantısal olarak işlediği rejimler söz konusu. Demokratik olarak tanımlanabilecek uygulamaların rastlantısal biçimde görünüp kaybolduğu, siyasal gücün keyfi iradesinin hüküm sürdüğü, rastlantısal demokrasi/keyfi despotluk rejimleri bulaşıcı bir hastalık gibi yaygınlaşıyor.   

İçinde bulunduğumuz dönemin 20. yüzyılın faşizmiyle, Nazizmiyle, Stalinizmiyle ve diğer totaliter rejimleriyle arasındaki benzerlikleri vurgularken, son derece önemli farkları da gözden kaçırmamak lazım. Günümüz otokratları iktidara demokratik rıza ile geldikleri gibi, düzenli aralıklarla yenilenen göreli çoğulcu ve serbest, en azından demokratik görünümlü seçimlerle iktidarda kalıyorlar.

Hatırlamak gerekir. Hitler, 1932’de cumhurbaşkanlığı seçiminde ikinci tura kaldı ama seçilemedi. Aynı yıl parlamento seçiminde Almanya’nın birinci partisi olan NSDAP’ın lideri Hitler, muhafazakâr Von Papen’in önerisi üzerine Ocak 1933’de Şansölye olarak atandı ve 1934’de yaşlı cumhurbaşkanı Hindenburg’un ölümüyle kendini hem Führer hem Şansölye yapan plebisiti düzenledi. Bütün yetkilerin tek bir kişinin elinde toplandığı III. Reich’ın perçinlendiği andı bu. Daha önce Şansölyelik görevini almasından hemen sonra düzenlenen Reichstag yangını bahanesiyle, Hitler ilk demokratik Alman rejimi olan Weimar Cumhuriyeti’ne fiilen son vermişti. 1934 halkoylamasının resmî sonuçları, %88 evet oyu ve %95 katılım olarak ilan edildi. Daha sonraki seçimler, tek partili “Tek Önder, Tek Devlet, Tek Halk” rejiminin plebisitinin yenilenmesinden başka bir anlam taşımadı.

Mussolini’nin iktidara gelişi ve 1943’e kadar iktidarda kalışı, Rusya’da Bolşeviklerin iktidara gelişi ve SBKP’nin yetmiş yıl iktidarda kalışı, seçmenlerin rızalarını veya muhalefetlerini göreli serbest biçimde ifade edebildikleri seçimlere dayanmadı. 1945 sonrası kurulan komünist parti diktatörlükleri, iki dünya savaşı arasının askeri veya sivil diktatörlükleri, ne serbest seçimlerle iktidara geldiler, ne de serbest seçimlerle iktidarda kaldılar. Örnekleri çoğaltmak mümkün. Bu rejimler son bulana dek, o ülkelerde göreli serbest, göreli çoğulcu seçimler yapılmadı. En fazla mostralık partiler, iktidar partisinin zorunlu müttefiki, “yol arkadaşları” olarak mecliste kendilerine tahsis edilen yerde oturdular. Bu rejimler, eğer başka bir nedenle (savaş yenilgisi, ayaklanma, iktidar içi çatışma ve darbe, …) son bulmamışlarsa, düzenlemek zorunda kaldıkları ilk gerçek serbest seçimde yok olup gittiler.

Günümüzde ise Vladimir Putin’den Tayyip Erdoğan’a, Viktor Orban’dan Rodrigo Duterte’ye giderek genişleyen bir yelpaze içinde, seçimlerde oy kullananların çoğunluğu bu ülkelerde despotluğa rıza göstermekle yetinmeyip, büyük bir şevkle destekliyor. Belki bazı ülkelerde, örneğin Hindistan’da veya ABD’de bir sonraki seçimlerde sağcı/milliyetçi/otoriter Narendara Modi ve/veya Donald Trump’ın iktidarına son verecek olsa da seçimli otokrasinin kurumlaştığı diğer ülkelerde otokrata düzenli olarak oy veren yeterli sayıda bir kitle var olmaya devam ediyor. Türkiye bu açıdan en anlamlı örneği oluşturuyor. Yüzde doksan veya seksen oy oranıyla değil, başkan seçilmek, mecliste çoğunluğu elde etmek için yeterli oy oranı kadar bir oy oranıyla Erdoğanizm seçimli otokrasisi işliyor.

“Gerçek halk”, “milli tercih”, “yeni Rusya/Türkiye/Hindistan” sloganları aynı zamanda yitirilmiş kadim medeniyet ve haşmetin ihyası hedefiyle besleniyor. Filipinler’de nevi şahsına münhasır bir kanlı yol tutturan Duterte bu konuda ayrı tutulursa, etnik milliyetçilikle dinin taşıyıcısı olduğu muhafazakârlığı birleştiren bir korku, hınç ve teslimiyet ideolojisinden bu 21. yüzyıl seçimli otokrasileri besleniyorlar. Bu ideolojiyi yerli ve milli motiflerle süslüyorlar. 

Buna karşılık günümüzün bütün diktatörlüklerini aynı sepete koymak doğru değil. Örneğin Mısır’da, General Sisi’nin oyların %92’sini aldığı ama katılımın %41 olduğu ve karşısında yegâne rakip olarak ona çok yakın olmuş bir siyasetçinin mostralık olarak çıkmasına izin verildiği 2018 göstermelik başkanlık seçimleri ile Macaristan veya Türkiye’deki seçimleri aynı kefeye koymak büyük bir yanlış olur. Diğer taraftan Çin’de bin beş yüz yıllık mandarin (imparatora bağlı seçkin devlet memurları) hâkimiyetinin modern zamanlara uyarlanmış hali olan Çin Komünist Partisi yönetiminde de, serbest seçim meşruiyetine iktidarın ihtiyacı yok. Askerî diktatörlükleri, Afrika ülkelerinde azalmakla birlikte hâlâ çok rastlanan kabile dayanışması temelli diktatörlükleri de Rusya’da Putin’in iktidara gelme ve iktidarda kalma yöntemleriyle eşdeğer addetmek aşırı indirgemeci olacaktır. Rusya’da Putin yönetimini ayakta tutan esas olgu toplumun önemli bir kesiminin mutlak depolitizasyonu ise, Türkiye’de Erdoğanizmi iktidarda tutan etmenlerden biri, seçimleri herkesin bir varlık-yokluk mücadelesi olarak algıladığı aşırı kutuplaşmaya dayalı politizasyondur. 

***

21. yüzyılda tanıştığımız bu seçimle gelen ve seçimle iş başında kalan diktatörlükler, geleneksel despotluklardan farklı olarak, genellikle tedrici biçimde demokrasiden otokrasiye geçişi gerçekleştiriyorlar. Ne Putin, ne Erdoğan ne de Orban ilk seçildiklerinde, hatta bazıları seçildikten epey uzun bir süre sonraya kadar, temsili demokrasiyi ve kuvvetler ayrılığını savunup, tek adam rejimini gündemlerine almadılar. Ama kimi birkaç yıl, kimi beş-on yıl sonra demokratik kurumları fiilen askıya alan adımları atmaktan geri kalmadılar. Bugün Orban açıkça illiberal demokrasinin savunuculuğunu yapıyor. Putin, denge ve denetim sağlayan ara kurumları devre dışı bırakan iktidarın dikey gücünü savunuyor. Tayyip Erdoğan’ın devlet yapısı ve yönetimi anlayışı bundan farklı değil. Bu yönetim tarzı, “biz ancak otoriter yönetimle kalkınırız” diye düşünen kesimlerin de desteğini alıyor. Bu anlamda bu rejimleri kendi özgün tarih ve sosyolojilerinin getirdiği farklar içinde, post-demokratik rejimler olarak tanımlamak yanlış olmaz. 

Bu rejimlerin sonuç alıcı başka ortak iki özelliği var. Her ülkede değişik biçimlerde olsa da, medya çok büyük oranda otokratın denetimi altına alınıyor ve yargı siyasal güce fiilen tam bağımlı hale getiriliyor. Özellikle yargının siyasal iktidarın doğrudan ve açık uzantısı haline gelmesinin yarattığı bir üçüncü sonuç, ceza yargısının muhalefeti susturma, bastırma ve seçim yarışından dışlama aracı olarak kullanılması. Bu da seçimlerin çoğulcu olma niteliğini göreli kılıyor. Türkiye bu açıdan da örnek ülke konumunda. Hapishanede tutularak cumhurbaşkanı seçiminde “yarışmasına” izin verilen Selahattin Demirtaş’ın temsil ettiği bir serbest seçim sistemi çoğu yerde geçerli. Rusya’da Putin’in en güçlü rakibi Aleksey Navalnıy hapishaneye girip çıkmakta. AİHM, Kasım 2018’de hem Türkiye’yi (Demirtaş ve Türkiye kararı) hem Rusya’yı ( Navalnyy ve Rusya kararı) yargıyı “siyasal çoğulculuğu boğma” amacıyla kullandığı gerekçesiyle mahkûm etti. Başka bir örnek Filipinler: Duterte, iktidara geleli iki yıl olmasına rağmen, kendine güçlü rakip olabilecek iki senatörü hapse yollamayı başardı. Trump da rakibi Hillary Clinton’u seçimi kazanırsa hapse yollamakla tehdit etmekten çekinmemişti ama ABD’de yargı bağımsızlığını –şimdilik– korumaya devam ederek, Clinton’ı değil, Trump’ın hukuksuzluklarını soruşturuyor. Türkiye’de ise sivil toplumun bağımlı yargı marifetiyle susturulması ve bastırılması, siyasal muhalefetin susturulup bastırılmasını tamamlıyor.

Türkiye’de Erdoğanizm’in, hemcinslerinden, örneğin Putinizm’den çok daha baskıcı bir yönetim tarzına başvurmak zorunda kalması, Türkiye’de sivil toplum hareketliliğinin, demokratik kurum ve geleneklerin çok daha yaygın ve güçlü olmasıyla alakalı. Rusya ve eski komünist ülkelerde toplumun büyük kısmının sergilediği siyasal ilgisizlik halinin Türkiye’de halen daha tam gerçekleşmemiş olması, iktidarı çok daha fazla baskıcı olmaya sevk ediyor. Bu nedenle Türkiye nüfusuna oranla bugün dünyada en fazla gazetecinin, öğrencinin, akademisyenin ve siyasetçinin hapiste olduğu ülke.

Türkiye’de iktidarın yargıyı, özellikle ceza yargısını bütünüyle denetimi altına almasına karşılık, Macaristan’da Orban hükümeti veya Polonya’da Hukuk ve Adalet Partisi iktidarı şimdilik yargıyı yürütmeyi denetleyemez hale getirme uğraşı vermekle yetiniyorlar. Macaristan veya Polonya’da muhalif seslerin, muhalif siyasetçilerin hapsi boyladıklarına daha şahit olunmadı ama Macar siyaset felsefecisi Agnes Heller’in “yeniden feodalleşen devletler” olarak tanımladığı, “yolundan saptırılmış demokrasilerin zihinleri yozlaştırdığı” bu rejimlerde (link), seçilmiş ve tekrar seçilmiş despot iktidarlar, hem kendilerine ve yakınlarına hem yandaş çevrelerine büyük bir rant dağıtma/sağlama düzeneği üzerine iktidarlarını pekiştiriyorlar. Bir kısmı yasal görünümlü, bir kısmı rejimin yasaları açısından da yasadışı olan bu rant yaratma ve dağıtma düzeneği, despotik iktidarlar için iktidarı kaybetme ihtimalini sıfırlama zarureti yaratıyor. Bu zaruret Türkiye’de Erdoğanizm için de geçerli. 

Böylece günümüz seçimli diktatörlükleri, girdikleri despotik patikanın bağımlısı haline geliyorlar ama düzenli aralıklarla yenilenen seçim meşruiyetine olan ihtiyaçları da bir o kadar devam ediyor. Bu nedenle, post-demokratik seçimli otokrasilerin sürekli aralıklarla iç ve dış düşman heyulasını canlı tutmaya, bunu beslemeye ihtiyaçları var. Ancak bu yolla etraflarında yeterli bir destekçi-seçmen topluluğunu tutabiliyorlar.

Gelelim başta sorduğumuz soruya. Bu durumda seçimlere muhalefet saflarında katılmak, oy vermek, seçimli otokrasiyi son tahlilde meşrulaştırma operasyonunun bir parçası olmak mı demektir? Despotluğun mutlaklığına ve demokratik yollardan iktidarı kaybetmesinin her durumda imkânsızlığına inanılınca, anarşistlerin burjuva demokrasilerinde seçimleri “ahmak tuzağı” olarak tanımlamaları, esas burada geçerli olur. Ne var ki, post-demokratik otokrasilerde esas bu tavır, seçimleri sadece ahmak tuzağı olarak değerlendirmek ve buna uygun davranmak, nihilizmle kinizmin birleştiği bir teslimiyet tuzağına dönüşür. Evet, seçimli otokrasilerde otokrat seçimi bir ahmak tuzağına dönüştürme amacındadır ama bunu tespit etmek, buna uygun davranmayı gerektirmez. 

Günümüzün demokrasi dekorlu diktatörlüklerini besleyen en güçlü olgu, toplumun eşitlik, özgürlük, dostluk, kardeşlik ilkelerine yabancılaşmasıdır. Bunun bir sonucu, seçmen topluluğunun toplum olma niteliğini bütünüyle yitirmesi, rakip değil düşman kampların oluşmasıdır. Demokrasi mücadelesini demokratik zeminde ve her şeye rağmen verme iradesinin kaybolması da bunun bir parçasıdır ve bu 21. yüzyıl seçimli diktatörlüklerinin güçlerini pekiştirmelerinin önemli bir aracıdır. 

Seçimleri “ahmak tuzağı” olarak değerlendirmek, despotik gücün kurduğu teslimiyet veya terk etme tuzağına yakalanmak demekse, seçimden seçime saman alevi gibi parlayıp sönerek muhalefet yapmak da otoriter yönetimin tam istediği gibi davranmak demektir. Demokratik mücadeleyi, sadece seçim kazanma amaçlı bir dönemsel hareketlenme olarak sürdürmek, demokrasiyi buna indirgemek elbette yetersizdir ve muktedirin seçtiği alanda oynamak, cıvalı olduğu apaçık zarlarla barbut oynamayı kabul etmekle yetinmek demektir. Buna karşılık otokrasiyi teşhir etmenin yetmediğine, toplumun her kesimine medeniliği ve toplum olmayı, eşitlik, özgürlük, dayanışmaya dayalı bir arada yaşama ilkesini ısrarla önermenin aracı olarak seçimleri de kullanmanın vazgeçilemez ve devredilemez bir demokratik yükümlülük olduğuna inanmak ahmaklık değildir. Demokrasi mücadelesi veren ve bunu vermeye kararlı olanların herhangi bir demokratik mücadele alanını boşlamak gibi bir tavırları olamaz.

Bir gün seçimler de yürürlükten kalkarsa veya otokratın şakşakçıları dışında kimsenin seçimlere katılmasına izin verilmez olursa, o zaman zaten yazının başında sorulan sorunun da bir anlamı kalmaz. Seçime katılmanın, seçmen topluluğuna hitap etmenin mümkün olmadığı bir siyasal rejimde şiddet içermeyen mücadele biçimleri neler olabilir sorusu gündeme gelir. Diğer yandan, haldeki durumda olduğu gibi, demokratik seçim ahlâkını iğfal eden, demokrasiyi yozlaştıran, seçimleri tek adam rejiminin hınk deyicisine çevirmeye uğraşan iradeye karşı seçim dönemiyle sınırlı kalmayan, demokratik bir siyasal yapı için şiddet içermeyen bir toplumsal mücadelenin yöntemleri üzerinde ayrıca düşünülmesi, tartışılması gereken bir konudur.

BİRİKİM

.

Facebook Yorumları

Kod8
13.12.2018
Seçimli Otokrasilerde Seçimler Tuzak mıdır?
6.12.2018
Sarı Yelekle İfade Edilen Hınç ve Öfke
22.11.2018
Milliyetçilik Yurtseverliğe İhanet midir?
7.11.2018
Popülizm Demek Yeterli mi?
30.10.2018
Büyük Gözaltında İlerlerken
24.10.2018
Doğru ve Yanlışın Önemsizleşmesi
13.10.2018
İsrail’de ulus-devlet temel yasası
10.9.2018
Cumhuriyet Gazetesinden Ayrılmama İlişkin Kısa Bilgi
5.9.2018
Hınç politikaları ve nihilizm
2.9.2018
Bir otokrat prototipi
30.8.2018
Trump'tan Önce Berlusconi Vardı
26.8.2018
Üzerine suç atmanın dayanılmaz hafifliği
22.8.2018
Trump ve yeni otoriterizm
15.8.2018
Büyük kriz gözüktü
12.8.2018
İş Allah’a kalınca....
8.8.2018
Anti-konformist gericilik ve yavaşlayan küreselleşme
5.8.2018
Yeni-patrimonyalizm üzerine
15.7.2018
Liberalizmden doğan otoriter kapitalizm
11.7.2018
Erdoğanizm Türkiyesi
8.7.2018
Post-komünist otoriter kapitalizm
4.7.2018
Otoriter kapitalizmin geleceği
1.7.2018
Erdoğanizm ve İki Türkiye
30.6.2018
Kindar nesil böyle yetiştirilir
27.6.2018
Durum budur…
24.6.2018
Yarın ve ötesi
22.6.2018
Bu Badireden Sükûnetle, Demokratik Yollarla Kurtulmak…
20.6.2018
Paçalardan akan ne?
17.6.2018
Kibrin otokrat hali
13.6.2018
Siyasette yalan ve yanlış
6.6.2018
Tayyip Erdoğan pişman mıdır?
3.6.2018
Gazeteci istihbaratçıyla işbirliği yapınca...
30.5.2018
Dindaş/ırktaş demokrasisi
27.5.2018
Cumhurbaşkanı koruması PÖH’e teslim
23.5.2018
Üfürükçü hoca analizleriyle ekonomiyi yönetmek
20.5.2018
HDP’nin alacağı oyun önemi
16.5.2018
AB Sayıştayı’ndan YİP uyarısı
13.5.2018
Enkaza işaret etmek yeterli değil
9.5.2018
Diktatörler seçimle gider mi?
6.5.2018
HDP kilit parti olabilir
1.5.2018
Seçim öncesi 1 Mayıs
25.4.2018
Uzatmalı iktidar Ermenistan’da beş gün sürdü
22.4.2018
Ahlak düşkünlüğü siyaseti ve huzur ihtiyacı
18.4.2018
Başkanlığı bir türlü bırakamayanlar
16.4.2018
Trump’ın kuyruğundaki Macron
14.4.2018
Fransa’da yeniden laiklik tartışması
11.4.2018
Satranççıya karşı tavlacı
8.4.2018
Seçimli tek adam olmanın bazı zorlukları
4.4.2018
Sessiz devrimden kültürel karşıdevrime
1.4.2018
Macron SDG’ye hangi vaatte bulundu?
28.3.2018
Irkçılığı besleyen yalan haberler
25.3.2018
Kürt halkının başına gelenler
24.3.2018
Rusya'da Boykot da Kaybetti
22.3.2018
Putin kazandı boykot kaybetti
19.3.2018
Düşük katılım oranı iktidarları yıpratmaz
13.3.2018
Yerli ve milli haset patlaması
11.3.2018
Muktedirler iktidarı kaybetmekten çok korkunca
7.3.2018
Faili meçhul suç şüphelisi!
25.2.2018
Seçim güvenliğini yitirmek
23.2.2018
“Devlet Benim”den “Ben Devletim”e!
21.2.2018
Hasetten beslenen kin
18.2.2018
Mısır’da El Sisi, Türkiye’de Erdoğan
13.2.2018
Eşitsizlikler dünyası
11.2.2018
‘Türk halkında savaşa karşı bir hissiyat vardır’!
4.2.2018
Seçimli otokrasiler
31.1.2018
İsrail gibi olmak?
28.1.2018
Savaş ve medeniyet kaybı
21.1.2018
Üç seçim türü karmaşası
17.1.2018
Tiranlık üzerine
14.1.2018
AYM kararı ve istibdat idaresi
11.1.2018
“Ah, Sersemler! Bir Bilseler…”
10.1.2018
Anlamak İstenmeyen durum berrak
7.1.2018
Diktatörlük el kitabı
24.12.2017
Demirtaş kararı ve düşman ceza hukuku
20.12.2017
Milliyetçi, muhafazakâr ve neoliberal Avrupa
18.12.2017
İstibdat rejimi manzarası
13.12.2017
Suriye’de kirli çamaşırlar ortaya çıkıyor
10.12.2017
AB Parlamentosu’nda Türkiye
5.12.2017
‘Tak şak’ davalarında yeni perde açıldı
3.12.2017
İktidar blokunun çimentosu ‘FETÖ’ silahı mı?
28.11.2017
İktidarın şüphelileri
26.11.2017
Çatışmaların Önlenmesi Ödülü Hrant Dink Vakfı’na
21.11.2017
2019’da nereden tam kopuş?
18.11.2017
Diktatörlük, demokrasi, gazetecilik
15.11.2017
Joseph Goebbels’in tavsiyeleri
12.11.2017
Silahlı terör örgütü üyeliği suçu
8.11.2017
Diktatör kime denir?
6.11.2017
Devlet terörü ve adli cinayet
31.10.2017
FETÖ suçlaması
29.10.2017
İktidarın ‘beka sorunu’
24.10.2017
Kürt’e ‘ağır yaptırım’ makbul mü?
21.10.2017
Bir demokrasi kültürü ‘kolaylaştırıcısı’
17.10.2017
Zengin dostu elit tahakkümü
15.10.2017
İşkenceye geniş tolerans zamanı
11.10.2017
‘Kokteyl terör’ terörü işbaşında
8.10.2017
Dinci milliyetçilik
4.10.2017
Yalanın egemenliği
1.10.2017
Türkiye’de ‘laiklik’ laik midir?
27.9.2017
Kürd referandumu, bir turnusol kâğıdı
19.9.2017
İki turlu seçime hazırlanmak
17.9.2017
Yerli ve milli kindarlık, faşizm
13.9.2017
Bütünüyle çökmüş bir dava
9.9.2017
Devlet terörü
6.9.2017
Portekiz’de sol ittifakın başarısı
3.9.2017
Reaksiyoner hınç
1.9.2017
Mevcut Rejim, İktidar veya Devlet Faşist midir?
30.8.2017
Otokrasi: Seçimli mi seçimsiz mi?
27.8.2017
Türkiye cumhurreisliği polis devleti
23.8.2017
İnsan hakları savunucuları hâlâ tutuklu
29.7.2017
Otokratlar bağımsız medya olabileceğine inanmazlar
26.7.2017
Rehin alınan Cumhuriyet çalışanları
22.7.2017
İktidarın rehin alma politikası
18.7.2017
Fransa’da OHAL’den ‘yumuşak despotizme’ geçiş mi?
15.7.2017
Endişeli bir AKP’li portresi
12.7.2017
Bu şiddet rejimi sürekli el yükseltmek zorundadır
8.7.2017
Şimdi yakın tehlike hak savunucuları mı?
4.7.2017
Adalet için açlık grevi
1.7.2017
Barışçı, etkili ve medeni bir yürüyüş
30.6.2017
Uzak Bir Diyardan Terör Gerekçeli İstibdat Manzarası
27.6.2017
Laik zımmi statüsü
24.6.2017
Sadece darbe yaparak anayasa ihlal edilmez
20.6.2017
En büyük parti sandığa gitmeyenler olunca?
17.6.2017
İstibdat idaresi ve Adalet Yürüyüşü
13.6.2017
Aşırı merkezin siyasette vakum etkisi
11.6.2017
Theresa May’in ters tepen hesabı
7.6.2017
Suriye’de bitmeyen kimyasal silah kullanımı
3.6.2017
Tayyip Erdoğan’ın kültür savaşı
31.5.2017
Hem suçlu hem güçlü
27.5.2017
Donald Trump azledilecek mi?
23.5.2017
Parti-devlet başkanını eleştirmek?
21.5.2017
Sivil itaatsizlik hem hak hem görevdir
17.5.2017
Basın ve ifade özgürlüğünde ileri aşama
13.5.2017
Çoğunlukçu tahakküm üzerine
10.5.2017
Fransa’da aşırı merkez zamanı
7.5.2017
‘Ben devletim!’: Bürlesk ve despotik otoriterizm
3.5.2017
Milli Reis dönemi başlarken
26.4.2017
Fransa’da Neoliberal İlericilik Kazanacak mı?
25.4.2017
Sağın ve solun kaybettiği bir seçim
22.4.2017
16 Nisan çöküşün miladı mı?
19.4.2017
Atı alan Üsküdar’dan öteye geçebilecek mi?
16.4.2017
Dayatılan badireye hayır!
13.4.2017
Köprü Çağdaşlığı ve Tarafsızlığın Daniskası
11.4.2017
Tek Adam ve Tek Parti güzellemesinde saflar değişti
9.4.2017
‘Hayır’ herkesin geleceğinin güvencesidir
5.4.2017
Gerçeklik çatışması
1.4.2017
Hayır diyenler terörist değilse, zimmî!
28.3.2017
Günümüzde otokrasi üzerine
27.3.2017
Hapse atmasa da toplumdan tecrit ediyor!
22.3.2017
Demokrasi sonrası mahşerin üç atlısı
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8