Ahmet TAŞGETİREN

Karar



Bookmark and Share

Çin ve Rusya ile ilişkilerde denge sorunu


18.12.2018 - Bu Yazı 79 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Yıl 1999... Sonbahar... Rusya’nın Çeçenistan’ın başşehri Grozni’yi bombaladığı günlerde ben Yeni Şafak’ta yazıyordum. Rus savaş uçakları günlerce süren bombardımanla şehri yerle bir etti. Ardından işgal geldi, işgal kadın çocuk demeden tam bir Rus vahşetine yol açtı. Yeni Şafak dahil Türkiye medyasında geniş yer buldu Grozni katliamı.

O günlerde Zaman gazatesine baktım, Grozni vahşetinden tek cümle yoktu. Gazete “Cemaat”in Rusya ve Rusya’nın etki alanında bulunan ülkelerdeki okulların zarar görmemesini dikkate almıştı. Gazetede olumsuz bir haber çıkarsa okullar tehlikeye girebilirdi.

Günlerdir dünya medyasına Doğu Türkistan’daki Çin zulmü ile ilgili haberler yansıyor.

Benzeri haberler, bizde de çıkıyor. Türkiye’de geniş bir Doğu Türkistanlı nüfus var ve bunların bu kadim yurt ile iletişimleri bir şekilde devam ediyor.

Çin yönetimi öteden beri nüfus yapısını değiştirip, Doğu Türkistan’ı asimile etmeye uğraşır. Türkiye’deki Doğu Türkistanlılar da Gökbayraklarıyla meydanlara çıkıp, Doğu Türkistan’da boğulmak istenen çığlıkları dünya kamuoyuna taşımaya çalışırlar. İsterler ki Türkiye seslerini duysun, medya bu sese sahip çıksın, Hükümet de “elinden geldiği ölçüde” Çin nezdinde girişimlerde bulunsun.

“Elinden geldiği ölçüde” ifadesinin altını çizdim, çünkü bu mesele bir yönüyle “Kardeş” bir toplumun acısına sahip çıkmak ise, diğer yanda da dev bir ekonomi ile ilişki anlamına geliyor. Çin ile iyi ilişkiler yürütmek lâzım, ama bu arada Doğu Türkistan’ı da gözden çıkarıyor olmamak lâzım.

O denge nasıl bulunacak, sorusu her daim gündemde olmuştur.

Benzeri bir durum son zamanlarda Rusya ile ilişkiler konusunda da yaşınıyor.

Diyelim Ukrayna konusu ve onunla bağlantılı Kırım...

Rusya Kırım’ı işgal etti, ilhak ettiğini açıkladı.

Bu, bu zamanda kuvvet zoruyla toprak gasbı anlamına geliyor.

Rusya Suriye’de de bunun başka bir versiyonunu, hani Doğu Avrupa’da Prag işgali ve Asya’da Afganistan işgalinde olduğu gibi “Davet ettiler geldik” modelini uyguluyor.

Kırım’ın işgali ve ilhakı ise çok açık bir “Yakındakini yutarım” uygulaması. Sovyet döneminin Putin Rusyasında devamı.

Normalde Türkiye her iki olgudan rahatsız olmalıdır.

***

Ancak Suriye’deki Rusya’yı bütün dünya gibi kucağımızda bulmuşluğu yaşıyoruz. Ukrayna-Kırım hadisesini ise ancak düşük profilli bir tepki ile karşılayabiliyoruz.

Neden?

Bölgede Amerika ile yaşadığımız gerilimi Rusya ile dengeleme ihtiyacı hissetmemizden, bir de tabii Rusya ile ekonomik ilişkilerin olumsuz seyir içine girme riskinden kaçınmaktan...

Denge hasassiyeti.

Tabii Türkiye, öteden beri bağımsız Müslüman Türk ülke olarak, mazlum yurtların beklentilerinin hedefi oldu. Gerektiğinde sığınak. Doğu Türkistan’dan kaçmak zorunda kalırsanız nereye gidersiniz? Öncelikle Türkiye’ye, belki Amerika’ya. Mısır Doğu Türkistanlı öğrencileri sınır dışı ederse bu gençler nereye sığınır, öncelikle Türkiye’ye.

Kırım’ın başına bir şey gelirse nereye bakarlar? Türkiye’ye... Mustafa Cemiloğlu’nun çığlığı öncelikle Türkiye’den duyulur.

Türkiye de bu bakışlara bigâne değildir. “Gönül coğrafyamız” dediğimiz bir dünya vardır.

2012 yılında Başbakan Erdoğan’ın Çin gezisinde bulundum. Gezi programı içine Doğu Türkistan özerk bölgesinin (Resmi adı Şincan özerk bölgesi) Urumçi de konmuştu. O görüntü hâlâ gözlerimin önünde. Caminin dış kapısından mihraba kadar aksakallılar dizilmiş, Erdoğan’la kucaklaşmak için sıra bekliyordu. Pazar yerindeki sevgi tezahürleri görülmeye değerdi.

Eminim ki gündemden düşmüyordur. “Doğu Türkistan’ın kültür varlığının korunması, değerlerine saygı duyulması...” gibi formülasyonlarla bu konudaki hassasiyet iletiliyordur. Türkiye’nin Doğu Türkistan hassasiyetini hiçbir şey konuşulmasa bile Çinlilerin bildiğini düşünmek de tabii. Aynı şekilde Rusya, Türkiye’nin Kırım konusundaki hassasiyetini bilir.

Ama...

Türkiye’nin sıcak hassasiyetini soğutacak birkaç söz ve uzun vadeli oyalamalarla geleceği kurmak... Yapılan bu.

Merhum İsa Alptekin’in Çinliler’in stratejik hesaplarına ilişkin bir tespiti vardı: “Uzaktakini oyala, yakındakini ez” der Çinliler” derdi.

Bir dil, bir yöntem bulunmalı. Zorunluluk psikolojisi bazı hayati gündemlerin örtülmesine yol açmamalı.

.

Facebook Yorumları

Kod8
18.12.2018
Çin ve Rusya ile ilişkilerde denge sorunu
16.12.2018
Amerika ile hesaplaşırken...
14.12.2018
Gülen ve Özel Harp Dairesi
13.12.2018
Bölgede alt-üst yuvarlanma
11.12.2018
Çiçek: Adalette asıl sorun insan sorunu
9.12.2018
Türkiye’den bakınca Fransa...
8.12.2018
Yargı herkesin derdi ama...
6.12.2018
Putin-Trump cinayeti örtemiyor
4.12.2018
Engellilerden engelsizlere...
3.12.2018
‘Pardon, çok pardon!’
1.12.2018
Hangi dil?
29.11.2018
Sarsıcı özeleştiri
27.11.2018
Geç kalmışlık sendromu
26.11.2018
Yüz yıl muhasebesinde eğitim
24.11.2018
Kürt seçmenin duygu dünyası
22.11.2018
Cumhur İttifakı gerekçesiyle...
20.11.2018
O ve Biz
19.11.2018
Kavala işinde iktidarın payı var mı?
16.11.2018
Medya sorunu
15.11.2018
Kabe minberini kurtarmak
13.11.2018
100 yıl önce 100 yıl sonra
11.11.2018
Vatikan adam öldürtseydi...
9.11.2018
ABD’nin oyun planı sürdürülebilir mi?
8.11.2018
Selâm ile...
24.9.2017
Şebekeye iki isim daha
21.9.2017
Türkler... Kürtler... Duygular...
20.9.2017
TEOG muamması
19.9.2017
Kürtler
18.9.2017
Kafa karıştırmayacak bir yazı
15.9.2017
Lale soğanı - Beyin göçü
14.9.2017
Kral var mı Kral kim?
13.9.2017
Kol saati - milli dava ayrımı
12.9.2017
Hep eğitim utancını konuşmak
11.9.2017
Zarrab, Atilla, Çağlayan... Pis kokular
8.9.2017
FETÖ ders olacaksa...
7.9.2017
Erdoğan’dan Arakan için çözüm dili
6.9.2017
Yargı, Adalet, Ak Parti’ye maliyet
5.9.2017
Arakan’a yanarken TİKA ikazı!
4.9.2017
Batı ile 2019 hesaplaşması mı?
1.9.2017
Bayram: Bir evrensel barış projemiz olmalı
31.8.2017
Myanmar muhasebesi
30.8.2017
Kürtlerle büyümek-küçülmek
29.8.2017
Lekelenmeme hakkı önemseniyorsa...
28.8.2017
Bir çığlığın yankısı
26.8.2017
Akşener ne yapar?
24.8.2017
Nuh Albayrak'ın yazısı üzerine...
23.8.2017
Racon
22.8.2017
2019’a doğru en keskin eksen
21.8.2017
Batı ile gerilimin analizi
19.8.2017
Tehdidi anlamak - göğüslemek
17.8.2017
“İki Türkiye Tek Türkiye”
16.8.2017
'Sosyal tutuşma'
15.8.2017
Yeniden 'Erdemliler Hareketi'
31.7.2017
Hizbullah – FETÖ
28.7.2017
Yangının bu safhasında...
27.7.2017
Kaygı mı motivasyon mu?
26.7.2017
Güzel ölüm
25.7.2017
Piyonlardan Şaha...
24.7.2017
Mescid-i Aksa-Ayasofya Buluşması
21.7.2017
İdrak çağrısı - 3
20.7.2017
Metal yorgunluğunu aşma yolunda
19.7.2017
İdrak çağrısı-2
18.7.2017
İdrak çağrısı - 1
17.7.2017
Şehitler...
14.7.2017
Darbe girişimi ve FETÖ
13.7.2017
Türkiye’ye karşı operasyon rolü
12.7.2017
Cemaat - Paralel Devlet - FETÖ
11.7.2017
Yürüyüş: Kılıçdaroğlu'nun bagajları
9.7.2017
Üçüncü sayfa yüzümüz
7.7.2017
Zayıf mı görülüyoruz da üzerimize geliniyor?
6.7.2017
15 Temmuz’dan sonra askeri alan
5.7.2017
Ak Parti mutfağında Yürüyüş
4.7.2017
Ortadoğu'nun dizaynı meselesi
2.7.2017
Yüzde kaçımız Müslüman?
30.6.2017
Hukukçu uyarıları
29.6.2017
Yürütme, Yargı, Adalet
27.6.2017
Yüreklerin ağza geldiği o anlar
26.6.2017
Zor bayram yazısı
24.6.2017
2019 hesapları ve medya dili
22.6.2017
Musa - Firavun
21.6.2017
El ele eyleminden bugüne
20.6.2017
Yargı ve adalet
19.6.2017
Yürüyüş
17.6.2017
Berberoğlu kararı provokasyon mu?
15.6.2017
Dış politikada serzenişlerimiz
14.6.2017
Hukukçu diyor ki...
13.6.2017
İran'da jeton düşüyor mu?
12.6.2017
Kimsesi olanlar - olmayanlar
9.6.2017
Terör yaftasının araçsallaştırılması
8.6.2017
Katar operasyonunun mesajı
7.6.2017
Operasyon Katar'la sınırlı değil
6.6.2017
YPG babasının hayrına mı?
5.6.2017
Rusya’nın PYD politikası
2.6.2017
Cumhurbaşkanı, eğitim, kültür
1.6.2017
Cumhurbaşkanı’nın haberi olsaydı...
31.5.2017
Metal yorgunluğunu aşmak
30.5.2017
Şüpheden kim yararlanır?
29.5.2017
Allah için... Oruç ve başka şeyler
26.5.2017
Kalkışmanın anatomisini tam okuyan var mı?
25.5.2017
Kutlu Doğum alanındaki hesaplaşma!
24.5.2017
Ah İslam Dünyası!
23.5.2017
Sihirli rakam: Yüzde 50 artı 1
22.5.2017
2019 yolculuğunda bugün
19.5.2017
'Kuşak oluşumu' nasıl önlenecek?
18.5.2017
İlişkiler kopmadı ama...
17.5.2017
Kalb gündemi
8.5.2017
Gül konusu Erdoğan formatı
5.5.2017
2019 hesapları
4.5.2017
‘Sırat-ı Müstakim’
3.5.2017
‘Vuslat’la gelen sınav
2.5.2017
2019’a doğru: Hayırları anlamak lazım mı?
1.5.2017
Ne oldu?
28.4.2017
İktidar da muhalefet de okumalı
27.4.2017
Erdoğan’a en büyük kumpas
26.4.2017
Cinnet tırmanışına karşı
25.4.2017
Namazı - Kur’an’ı ne yapsak?
24.4.2017
Gelin Gül’ü - Davutoğlu’nu biçelim!
21.4.2017
Şu anda referandum olsa...
20.4.2017
80 milyonun Cumhurbaşkanı
19.4.2017
80 milyonun Cumhurbaşkanı
18.4.2017
Evet'in yorumu Hayır'ın yorumu
16.4.2017
Karar günü
14.4.2017
'Mustafa Kemal de...' argümanı
13.4.2017
'Türkiye tecrübesi'
12.4.2017
Stratejiler savaşında son durum
11.4.2017
2023 - 2053 - 2071
10.4.2017
Suriye daha çok su götürür
7.4.2017
Evet – Hayır rakamları ne durumda?
6.4.2017
Ah benim dünyam!
5.4.2017
Gizemli dosya fiyaskosu
4.4.2017
Bölge için gelecek tasarımı
2.4.2017
Akıl tutulması mı?
31.3.2017
Acaip işler
30.3.2017
Herkes bütün kartlarını açtı mı?
29.3.2017
Cinnetin adı Avrupa mı oldu?
28.3.2017
Cinnetin adı Avrupa mı oldu?
27.3.2017
Bir iletişim değerlendirmesi
24.3.2017
‘Savaş’ın yeni boyutları
23.3.2017
Beka meselesi
22.3.2017
Mağduriyet gündemi – Bahar söylemi
21.3.2017
Almanya’nın FETÖ çıkışına ilişkin sorular
19.3.2017
Çanakkale’den çağımıza ruh nakli
17.3.2017
Oradakiler
16.3.2017
Bizdeki algı Avrupa'daki algı 16 Mart 2017 Perşembe
15.3.2017
Gerilimden rasyonaliteye geçilebilecek mi?
14.3.2017
Avrupa: Akıl tutulması değilse...
13.3.2017
Başkanlık ve muhalefetin aday sıkıntısı
10.3.2017
Suriye'nin geleceği Türkiye'nin kaygıları
9.3.2017
'Hayır' ihtimali var mı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8