Riyad, Tahran, Ankara


8.11.2017 - Bu Yazı 798 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Şimdilik ABD Başkanı Trump’ın dost eli Muhammet Bin Salman'ın sırtında. İşler ters gittiği zaman veya (artık hangisi önce gelirse) ABD’de başkan değiştiğinde ne olur bilemeyiz. İran da burada işin içine giriyor. “Onlar konuşur, biz yaparız” dercesine Tahran, Irak, Suriye ve Lübnan’da IŞİD’le mücadeleye yaptığı yatırımla “paralel devlet yapılanmalarını” tahkim ederek yerleşik kıldı.

Ve Beyrut, ve Bağdat diye film ismi gibi uzatılabilirdi de başlık. Kim kimdir, ne oldu ayrıntılar medyada var. Ne anlama geliyor? Yeni Suudi veliaht prens Muhammet Bin Salman (MbS) 32 yaşında. İşler yolunda giderse gelecek 50 yıl ülkeyi yönetecek. Mıntıka temizliğine girişti.

MbS’nin mıntıka temizliği, Suudi Arabistan’ı (SA) yapısal olarak dönüştürüyor. Ülkenin jeopolitik konumunu da birlikte. Hesap içeride tutar mı, dışarıda işler mi? Zaman içinde belli olacak. Ahval’deki yazımda anlatmaya çalıştığım üzere IŞİD “bitti” ama Arap Baharı adıyla başlayan devrimsel süreç henüz bitmedi.

İşin Ankara’ya yani bize bakan tarafı nedir? MbS’nin adımları: İran’la sertleşme yani çatışma potansiyeli, Katar’ın yalıtılmasının devamı, Lübnan’ın SA’ya savaş ilan ettiği açıklaması, Yemen’de askeri harekatın sürmesi, Suriye’de muhalefetin fişinin çekilmesi, Irak’ın geri kazanılmaya çalışılması, İsrail’le yumuşama.

Ankara, yukarıdakileri alt alta yazıp önüne koyarken, bunların hepsinin ABD rızası veya cesaretlendirmesi hatta kimilerine göre yönlendirmesiyle yapıldığını dikkate almak durumunda. Üstelik, okkanın altına gidenler arasında Türk Telekom’u satın alan artık batık Oger şirketinin sahiplerinin olduğunu da. Suriye desteklediğimiz “muhalefetinin” lider kadrosundan Ahmet el Cabra ve Riyad Hicab da tutuklananlar arasında.

Lübnan Başbakanı Saad Hariri’nin hem ülke hem şirket yönetimi koltuğuna oturduğu suikaste kurban giden babası Refik Hariri’nin her iki mirası da aşağı yukarı batırdığı anlaşılıyor. Saad Hariri, bir yandan Lübnan’ın Şam’a yeniden büyükelçi atamasını imzalar, diğer yandan İran’ın dini rehberi Hamaney’in yardımcısı Velayeti’yi Beyrut’ta kabul ederken herhalde bir çıkış arıyordu.

Olmadı. O çıkış, siyaseten ve belki fiziken hayatta kalabilmesi için Saad Hariri’nin “karşı tarafa” geçmesini gerektirecekti. Yahut Irak Başbakanı Abadi gibi ordunun başına geçmesini. Söylemesi kolay, yapması zor. Hani gemi batar, filikada iki arkadaş dalgalarla boğuşurlarken biri dua eder “Allah’ım sen büyüksün” diye, diğeri de “Allah büyük ama sandal küçük” der. Lübnan’ın hali öyle. Hariri bugün MbS’nin süresiz zorunlu konuğu.

MbS’nin ise SA’daki dönüşümü tutturması olası. Ailenin büyüklüğü* 15 bin kişiyi buluyor. MbS bu mermer kütlenin içinden daha dar bir omurga sülale yontuyor. Ayıklananların kellesi, mülkü, makamı veya hepsi gidiyor. Askeri güç, medya gücü ve maddi güç: tek hakim MbS oluyor. Bir yandan ılımlı İslam söylemiyle uluslararası, diğer yandan temizlik ve ekonomik dönüşüm söylemiyle işsizlik oranı çok yüksek** genç halkın desteği hedefleniyor.

Burada tutup tutmayacağı bilinmeyen değişken ekonomi. Zira, MbS’nin kendinden öncekilerin yaptıklarını bu defa kendi destekçileriyle yinelemesi, Akabe Körfezi’nde kurulacak Abu Dabi, Dubai havalı NEOM’un hayal satmaktan ibaret kalması olasılıklarını dillendirenler yok değil. Özetle, SA MbS liderliğinde ya gerçek bir monarşik devlete veya tipik bir batak Ortadoğu diktatörlüğüne evrilebilir.

Şimdilik ABD Başkanı Trump’ın dost eli MbS’nin sırtında. İşler ters gittiği zaman veya (artık hangisi önce gelirse) ABD’de başkan değiştiğinde ne olur bilemeyiz. İran da burada işin içine giriyor. “Onlar konuşur, biz yaparız” dercesine Tahran, Irak, Suriye ve Lübnan’da IŞİD’le mücadeleye yaptığı yatırımla “paralel devlet yapılanmalarını” tahkim ederek yerleşik kıldı.

İran’ın taraf olduğu biri sıcak (Yemen) diğeri soğuk (Katar) çatışma alanlarında MbS pek bir somut kazanım elde edemedi. Suriye ve Irak cephelerinde ise durum ortada. Bir yandan içeride başlattığı hamleleri ümera ve muhalefete karşı yürütürken, diğer yandan dört (Lübnan’ı da koyarsak beş) alanda çatışmayı sürdürmesi, o arada da İsrail’le adı konulmamış bir uzlaşıya varması zor görünüyor.

Bölgemizde IŞİD biterken, belirsizlik ve sıcak çatışma olasılığı azalmıyor, devam ediyor belki artıyor. Bugün, dünden daha fazla diplomatik geleneklerimizi hatırlamak durumundayız. Biz bu itişmelerin hiç birinin doğrudan tarafı değiliz. Özellikle fikrimiz sorulmadıkça, arabuluculuğumuz talep edilmedikçe soğukkanlılığımızı korumalıyız.

Dış siyasetimizde uzgörü, akılcılık, soğukkanlılık, sağduyu kasvetli bir geçmişi çağrıştırmamalı. Diplomaside aktivizm zorunlu da değildir, uluslararası itibarın olmazsa olmazı da. İtibar, öngörülebilirlikle, tutarlılıkla olur. Ülkemizle kıyaslanmayacak bir tarihi geçmişi ve coğrafi konumu olsa da karşılaştırma bakımından Umman’ın adını tüm bu hengamede duyan var mı?

*ArtıTV’de her Çarşamba 21:00’da yayınlanan Dünya ve Biz programında konunun uzmanı Prof. Dr. Fulya Atacan’la Suudi Arabistan ve İran bahislerini izleyebilirsiniz.

**Dünya Bankası verilerine göre 15-24 yaş arası grup için 1991-2016 döneminde ortalama yüzde yüzde 30’a varıyor.

.

Facebook Yorumları

Kod8
22.10.2018
İstanbul'da ölüm
18.10.2018
Kutupsuz dünyanın kuralsızlığı
15.10.2018
Papaz kaçtı, Osman kaldı
11.10.2018
Kürtler, terörle mücadele, isyan bastırma
7.10.2018
Türkiye-ABD ilişkileri zorda
4.10.2018
Bakalım neymiş şu Irak Kürdistanı?
30.9.2018
Erdoğanland
26.9.2018
Erdoğan'ın Çin modeli
23.9.2018
Idlip'te Türk-Rus mutabakatı
19.9.2018
Irak'ta ABD-İran mücadelesi
17.9.2018
Idlip, saha ve masa
12.9.2018
Tahran vodvili ve sonrası
10.9.2018
Idlip'in galat-ı meşhuru
6.9.2018
Idlip'in isimsiz şehidi
3.9.2018
Al Idlip'i ver Tel Rifat'ı
29.8.2018
Irak Türkmenleri dosyası
27.8.2018
Memleketin birinde Kürtler yaşarmış
22.8.2018
Diplomata çelebilik yaraşır
19.8.2018
Dışişleri işini yapabilmeli
15.8.2018
Akbaş'ın sol bacağı ve diplomasi
12.8.2018
Hülooğğ devrinin sonu
8.8.2018
İran yaptırımlarının anlamı
5.8.2018
Ver bankeri, al papazı
1.8.2018
Putin'le geleni Putin yolcular
29.7.2018
Brunson, İdlip ve köşeden çıkmak
25.7.2018
Trump ile Putin arasında
22.7.2018
Muhalefetten beklenen
18.7.2018
Fransa harmanı ve Hırvatistan butiği
15.7.2018
Butik Hırvatistan ile büyük Türkiye
11.7.2018
İyi geceler Türkiye'm
9.7.2018
İkinci Cumhuriyet
4.7.2018
Susun, deli konuşacak
1.7.2018
Yerel seçimler: Dün değil şimdi
27.6.2018
Başkanistana hoşgeldiniz
24.6.2018
Yasaklara uygun yazı
20.6.2018
Çıldırtmaksa maksadın
18.6.2018
Gerçek seçim, fason demokrasi
13.6.2018
Dışişlerinde reformu düşünmek
10.6.2018
Kandil, Demirtaş, seçimler
6.6.2018
Münbiç yol haritası
4.6.2018
Çavuşoğlu'nun Vaşington seferi
30.5.2018
İslamcılığın tıkanışı ve tükenişi
28.5.2018
Biraz da kalkınmasak?
23.5.2018
Irak 2003-Irak 2018
21.5.2018
Seçim kampanyaları üzerine
18.5.2018
Filistin milli dava
16.5.2018
Malezya, Ermenistan, 24 Haziran filan
14.5.2018
Kürt meselesi: Sıkıldık
9.5.2018
(250+250) + 100 = 'IRAK'?
6.5.2018
Sizi cumhurbaşkanı yaptım
2.5.2018
Seçim sürecinde yine Suriye
29.4.2018
Yok baraj-Çok aday
25.4.2018
Son düzlük için Gül-Tekin kuponu
23.4.2018
Baskın seçim ve dış politika riskleri
18.4.2018
Mariano'nun sol ayağı
15.4.2018
Facebook ve bizim seçimler
12.4.2018
Açık ve yakın tehlike
8.4.2018
Çare fotoğraf diplomasisi
5.4.2018
Paketleyen, dövüşken devlet
2.4.2018
Macron, Trump, Erdoğan
29.3.2018
Avrupa: Olmadı yar...
26.3.2018
Kürtlerle hangi ortak yarınlar?
20.3.2018
Afrin'den Diyarbakır'a
19.3.2018
Alman koalisyonu, sosyal demokrasi, geleceğimiz
16.3.2018
Giden Tillerson, gelen Pompeo
15.3.2018
Lefkoşa'da bir nefes özgürlük
12.3.2018
Bir heyula dolaşıyor
8.3.2018
Irak Kürdistanı diye bir yerde
5.3.2018
Yaşasın ölüm, kahrolsun zeka*
1.3.2018
Ateşkes ve Afrin'in fethi
26.2.2018
Kürt meselesinin dışı, içi
22.2.2018
Suriye, Türkiye, ABD
19.2.2018
Suriye: Asker, sivil, savaş
15.2.2018
Savaş karşıtlığı aymazlıktır
12.2.2018
Büyükelçinin ölümü*
9.2.2018
Suriye'de resim belirginleşiyor
8.2.2018
Suriye oyun planımız
5.2.2018
Suriye: Veriler ve öngörüler
1.2.2018
Afrin, niyet ve akıbet
23.1.2018
Afrin ve sonrası
22.1.2018
Savaşa alternatif Suriye stratejisi
178.1.2018
Afrin'e müdahale yerine etkin diplomasi
14.1.2018
Demokratik cumhuriyet, halkın başkanı
10.1.2018
Ortadoğu'da sürdürülemez çelişkiler
8.1.2018
Trump, radikal İslamcılık, bölgemiz ve biz
4.1.2018
2018-Olası yangın yerleri
27.12.2017
Cumhuriyetimizin sonu
24.12.2017
Irak Kürtleri ayaklandı
22.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası - II
20.12.2017
Dış siyaset 2018 atlası
18.12.2017
Uçurumun kıyısında
13.12.2017
Suriye'den çekilmek zamanı
10.12.2017
Kudüs ve Lozan
7.12.2017
Ortadoğu'da kartlar yeniden...
3.12.2017
Gemiyi bırak, tersaneye gel
29.11.2017
Suriye ve Kürtler
22.11.2017
Suriye'de son durum
19.11.2017
Barış çölü, akademik çöl
15.11.2017
'Slimfit' devlet
12.11.2017
Atatürk, Kürtler, Erdoğan
8.11.2017
Riyad, Tahran, Ankara
5.11.2017
Laik, çoğulcu, katılımcı cumhuriyet
1.11.2017
Mesut Barzani'den sonra
29.10.2017
Devletin fazlası, kuralın azlığı
25.10.2017
Irak Kürdistanı'nın sonu mu?
22.10.2017
Kürtler ve Türkiye
18.10.2017
Kerkük
15.10.2017
Sorun ABD vizesinden derin
11.10.2017
Idlip: 'İyi, Kötü ve Çirkin'
8.10.2017
Mam Celal'in ardından
4.10.2017
Katalunya dersleri
1.10.2017
Ovaköy/Körava ve 'İslamcı Kemalizm'
27.9.2017
Referandumdan sonra
24.9.2017
MGK bildirisi üzerine
20.9.2017
Şok, seferberlik, savaş
13.9.2017
Cumhuriyet'in tosladığı mahkeme duvarı
6.9.2017
Menzil, Kürtler, Selefilik
3.9.2017
Irak Kürdistanı’nda referandum
30.8.2017
Mezbaha 694
28.8.2017
Diplomaside büyücü yamaklığı*
23.8.2017
Dış politikamız değişiyor mu?
20.8.2017
İki Türkiye boğazlaşır mı?
16.8.2017
Komşu Kürtlerin bağımsızlığı
13.8.2017
Gülümseyin, yarın artık yakın
8.8.2017
İkinci yeni Türkiye
6.8.2017
Muhabiriniz Yoğurtçu Parkı’ndan bildiriyor
2.8.2017
Dış politikada gelecekten geçmişe
30.7.2017
Cumhuriyet Davası izlenimleri
26.7.2017
Almanya'yla krizden Cumhuriyet'e
24.7.2017
Başkanlık yarışı nasıl kazanılır?
19.7.2017
Başkanlık yarışı kazanılabilir
9.7.2017
Büyükada casuslar yuvası
5.7.2017
Adalet Yürüyüşü
26.6.2017
Suriye/Irak: IŞİD'den sonrası
21.6.2017
Irak/Suriye: Maç sonu kavgası
18.6.2017
Irak Kürdistanı’nın bağımsızlığı
14.6.2017
Macron, TINA, OHAL - Vay vay vay...
10.6.2017
İran, Katar, SA: Kalıcı sakatlığa yol açabilecek pozisyonlar
7.6.2017
Katar, Suriye, Türkiye, vs...
31.5.2017
Kadri Gürsel hapisteyken hangi dış politika?
24.5.2017
'Geleceğe kaçış' - Bis
17.5.2017
Başlamadan biten görüşme
14.5.2017
Kendi Ermeni meselem: Cemal Azmi Bey
8.5.2017
Astana sonrası Suriye
3.5.2017
Dış siyasette anlam deryası
30.4.2017
Suriye, bize Afganistan olmasın
26.4.2017
Macron: Yeni siyasetin bir filizi
23.4.2017
Sıfırlanan ana muhalefet ve yeni siyaset
19.4.2017
Hınçla ters takla?
16.4.2017
Efsaneler, gözyaşları, hariciye...
9.4.2017
Ortadoğu için bir diplomasi kılavuzu
7.4.2017
Temiz kırık mı, direnç hattı mı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8