DOĞAN ÖZGÜDEN

Artı Gerçek



Bookmark and Share

1 Mayıs’ımızın bitip tükenmez takrir-i sükunu…


1.05.2020 - Bu Yazı 194 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

  TBMM’nin 100. kuruluş yıldönümünü kutlama ve 1915 Ermeni Soykırımı’nın 105. yıldönümünü anma etkinliklerini konu alan geçen haftaki yazıma, ırkçılık dozajı yüksek Türk milliyetçiğinin amentülerinden “Bugün 23 Nisan, neşeyle doluyor insan”la başlamıştım.

Bu hafta da işçi sınıfının enternasyonalizmini ve haklı mücadelesini dile getiren 1 Mayıs’ı hasır altı etmek için tek parti döneminde icad edilmiş 1 Mayıs Bahar Bayramı’nın ünlü şarkısı: “Nisan, mayıs ayları, gevşer gönül yayları, çayır çimen bekliyor, bayanlarla bayları…”

II. Enternasyonal’in 1889 yılında aldığı bir kararla tam 130 yıldır her 1 Mayıs’ta dünyanın tüm ülkelerinde "Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü" olarak kutlanan gerçek 1 Mayıs’la cumhuriyet dönemi kuşakları ancak 60’lı yılların ikinci yarısında tanışabildi.

2. Dünya Savaşı’nın tüm dünyada kan ve ölüm kustuğu 30’lu ve 40’lı yıllarda olsun, sözüm ona “çok partili demokrasi” maskesi altında kapitalist diktanın hüküm sürdüğü 50’li ve 60’lı yıllarda olsun, 1 Mayıs Türkiye’de işçi sınıfının bayramı değil, gönül yayları gevşemiş burjuva bay ve bayanların “Bahar Bayramı” olarak kutlanırdı.

İlk ve orta eğitim gördüğüm 40’lı yıllarda 1 Mayıs, okullar da Bahar Bayramı nedeniyle kapalı olduğundan, biz öğrenciler için de sıradan bir tatil günüydü… 1 Mayıs’ın aslında neyin bayramı olduğunu ilk kez 50’li yılların başlarında Ankara’nın İsmet Paşa Mahallesi’ndeki solcu terzi komşularımızdan duymuştum.

1 Mayıs’a böyle bir anlam verenlerin başına neler gelebileceğini de bu komşularımızın 1951 TKP tevkifatında yakalanıp götürüldükleri gün öğrenmiştim.

1 Mayıs’ı gerçek anlamda, yani işçi sınıfının mücadele ve dayanışma günü olarak dar bir çevrede kutlamaya ise o dönem İzmir’in tek muhalif gazetesi olan Sabah Postası’nda ve İzmir Gazeteciler Sendikası’nda sorumluluklar üstlendikten sonra başlayabildim.

İlk kez, bir 30 Nisan 1954 gecesi, geç vakit matbaada sayfa bağlarken gazetenin sermürettibi Şahap Usta “Yarın 1 Mayıs, İşçi Bayramımız kutlu olsun!” demiş, ardından eklemişti: “1 Mayıs aslında bahar bayramı, biz emekçilerin bayramıdır.”

Şahap Usta mesleğin en eskilerindendi. Yıllarca matbaalarda antimuanlı kurşun buharından zehirlendiği için benzi sapsarı, sık sık ciğerleri sökülürcesine öksüren, ama Türkiye ve dünya gerçeklerini yazı işlerinde çalışanlardan çok daha iyi tanıyan erdem bir kişiydi...

1 Mayıs’ı işçi bayramı olarak birlikte kutladığım ikinci kişi, 1951 TKP davası sanıklarından Mehmet Ressamoğlu idi. Fransızca, İtalyanca ve Rumcayı da ana dili gibi bilen Rodoslu Ressamoğlu tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldığı için gazetede çevirmen ve magazin haberleri sorumlusu olarak çalışıyordu. Yurt dışındaki sol hareketlerle ilgili haberleri de ilk kez onun Fransız ve İtalyan gazetelerinden yaptığı çevirilerden öğreniyordum…

1955’in 1 Mayıs İşçi Bayramı’nı da yine 30 Nisan gecesi sayfaları bağladıktan sonra Şahap Usta ve Mehmet Ressamoğlu ile birlikte matbaanın bir köşesinde kimseye fark ettirmeden kutlamıştık.

TKP davası mahkûmları ceza sürelerini tamamlayıp serbest bırakıldıktan sonra 1 Mayıs’ları onların da katıldığı küçük dost toplantılarıyla kutlamaya devam ettik.

O günlerde öğrenmiştim ki, Cumhuriyet Türkiye’sinde sözünün edilmesi bile yasak olan 1 Mayıs İşçi Bayramı Osmanlı döneminde dahi yasak değildi. İşçi örgütlenmesinin en gelişkin olduğu Selanik’te ilk kez 1911 yılında tütün, liman ve pamuk işçileri tarafından kutlanmıştı.

İstanbul’da ilk kitlesel 1 Mayıs kutlaması da 1912’de yapılmıştı. 1920 yılında, İstanbul işgal altındayken dahi işçiler Haliç’ten başlayarak Karaköy üzerinden Beyoğlu'na kadar yürümüşlerdi.

Ne ki cumhuriyet ilan edildikten bir yıl sonra Türkiye’de 1 Mayıs’ın işçi bayramı olarak kutlanması yasak edilmiş, 1925’te kabul edilen Takrir-i Sükun Kanunu’yla da bu yasak sürekli hale getirilmişti.

Ben doğmadan bir yıl önce, 1935’te kabul edilen bir başka yasayla 1 Mayıs Bahar Bayramı ilan edilmişti.

Geçen yıl da bu köşede yazmıştım, devletin koyduğu bu İşçi Bayramı yasağını açıkça ilk çiğneyen DP diktasının son günlerinde Başbakan Adnan Menderes oldu.

1 Mayıs 1960 akşamı CHP’nin İzmir il merkezinde bir basın toplantısı izlemiştim. Binadan ayrılmak üzereydim ki, açık olan radyodan akşam haberleri saatinde Menderes’in bir konuşması verilmeye başlandı. Kulaklarımıza inanamıyorduk… Başbakan “Bugün 1 Mayıs İşçi Bayramı, işçi kardeşlerimizin elemsiz, kedersiz birçok bayramlar idrak etmelerini temenni ediyorum,” diyordu.

Yıllarca anti-komünizmi bayrak etmiş sağcı bir liderin neden bu sözleri söylemek zorunda kaldığı belliydi. Giderek zayıf düşen iktidarını ayakta tutabilmek için yıllardır ezdiği işçi kitlelerini son bir gayretle kendi saflarına çekmeye çabalıyordu. Özellikle de ABD’nin ve NATO’nun güvenini yitirdikten sonra Sovyetler Birliği’yle yakınlaşmaya çalışıyor, hatta Dışişleri Bakan Fatin Rüştü Zorlu ile birlikte Sovyet lideri Kruşçef’le görüşmek üzere Moskova’ya bir seyahat yapmayı planlıyordu. Bu 1 Mayıs mesajının ardında hiç kuşkusuz Sovyetler Birliği’yle ilişkileri göstermelik de olsa ısıtma hesabı da yatıyordu.

27 Mayıs darbesinin ardından kabul edilen 1961 Anayasası ile bazı temel hak ve özgürlükler tanındı, ama 1 Mayıs’ı “çayır çimen bayramı” olmaktan çıkartıp gerçek sahibi olan işçi sınıfına iade etmek kimsenin aklından dahi geçmedi. Ne subayların, ne de onlardan sonra seçimle iktidar olan İnönü CHP’sinin… Komünizmle mücadeleyi ana hedef olarak benimsemiş olan Demirel’in AP’sinden de zaten böyle bir şey beklenemezdi…

İşbirlikçi ve Amerikancı Türk-İş ise 1 Mayıs’ı tamamen unutturmak için, Ecevit’in çalışma bakanı olduğu sırada grev haklarını kısıtlamak ve işverenlere lokavtı bir hak olarak tanımak için çıkartılan 275 sayılı kanunun Meclis’ten geçtiği 24 Temmuz’u “işçi bayramı” ilan etti.

Türkiye İşçi Partisi’nin ilk kez işçi sınıfının öncülüğünde sosyalist bir düzen kurulması için mücadele verdiği, kitlelerde önemli bir destek sağladığı, hatta TBMM’de 15 milletvekiliyle temsil edildiği yıllar… TCK’nin 141 ve 142. maddelerine cesaretle meydan okuyarak anti-emperyalist ve anti-kapitalist mücadele veren, hatta bir tabuyu yıkarak Kürt ulusunun özgürlük ve eşit haklar mücadelesini açıkça destekleyen, bu nedenle de 1971 darbesinden sonra Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatılan Türkiye İşçi Partisi dahi her nedense 1 Mayıs’ı yıllarca İşçi Bayramı olarak kutlamamıştı.

Türkiye’deki 1 Mayıs suskunluğunu bozan ilk girişim, gecikmeli de olsa, DİSK’ten geldi… 1969 yılının 1 Mayıs’ında yayınladığı bildiride DİSK Yürütme Kurulu “Bütün dünya emekçilerinin daha mutlu bir yarına, daha güvenilir bir yaşama kavuşmak için giriştiği mücadelelerin birleştiği 1 Mayıs gününü, devrimci işçilerin biricik temsilcisi olarak yürekten kutlarız” diyordu.

Bildiri ana akım medyada hiçbir yankı bulmamıştı. Sadece bizim Ant Dergisi 29 Nisan 1969 tarihli sayısında bildiriyi tam metin olarak yayınlamış, ayrıca devrimci gençlik örgütlerinin 1 Mayıs kutlama mesajlarını da yansıtmıştı.

Türkiye’de sınıf kavgasının şiddetlendiği, grevlerin, fabrika ve toprak işgallerinin birbirini kovaladığı, buna karşılık AP iktidarının, CHP‘nin de desteğini alarak, DİSK’in toplu sözleşme yetkilerini kısmak üzere yasalarda değişiklikler yapmaya hazırlandığı günlerdi.

Ant’ın 1 Mayıs 1970 tarihli sayısında Lenin’in 1904’te 1 Mayıs üzerine yazmış olduğu bir yazıyı, Oya Baydar’ın Türkiye işçi sınıfı üzerine bir incelemesini ve arka kapakta da Enternasyonal marşının tam metin Türkçe çevirisini yayımladık.

1 Mayıs’tan bir buçuk ay sonradır ki efsanevi 15-16 Haziran direnişiyle işçiler İstanbul’u dört koldan işgal ettiler… Onu sıkıyönetim ilanı, OYAK aracılığıyla kapitalist sınıfa entegre edilmiş bulunan ordunun artık safını tam belirleyerek hem işçi sınıfına hem de devrimci gençliğe karşı uygulayacağı terör izleyecekti… O da yetmeyecekti, 12 Mart 1971 darbesiyle tüm hak ve özgürlükler, işçilerin zaten hayli sınırlandırılmış olan hakları ayaklar altına alınacaktı.

12 Mart terörünü izleyen yeniden örgütlenme ve mücadele döneminde 1 Mayıs’ın işçi sınıfı tarafından kitlesel şekilde kutlanması ilk kez 1976 yılında DİSK’in Taksim Meydanı’nda örgütlediği büyük mitingle gerçekleşti.

Aynı meydanda ertesi yıl, 1 Mayıs 1977’de yaşanan cankırımı… İşçi sınıfını arkadan vuran korkunç komplo…

1978’de aynı meydanda 1 Mayıs yeniden büyük coşkuyla kutlandıysa da CHP lideri Bülent Ecevit’in yeniden başbakan olduğu 1979’da İstanbul’un üzerine yine karabasan gibi çöken sıkıyönetim 1 Mayıs kutlamalarını tamamen yasakladı. DİSK yöneticileri tutuklandı… Yasağa meydan okuyarak sokağa inen Türkiye İşçi Partisi ve Kurtuluş hareketi yönetici ve militanlarının asker tarafından derhal önleri kesildi, TİP genel başkanı Behice Boran da dahil olmak üzere direnişçilerin hepsi gözaltına alındı.

Bir yıl sonra, 1980’de de 1 Mayıs yine yasaktı… Siyasal cinayetler, kitlesel tutuklamalar, grev yasakları, örgüt kapatmaları daha da yoğunlaşırken, Türkiye’de ilk 1 Mayıs bildirisine 1969’da imza atmış olma onurunu taşıyan DİSK’in ve TİP’in kurucularından, Maden İş Sendikası genel başkanı Kemal Türkler 22 Temmuz’da katledildi…

12 Eylül darbesi ve sonrası… Evren’in başını çektiği faşist cunta 1 Mayıs’ın “Bahar Bayramı” olarak kalmasına dahi tahammül edemediği o günü resmi tatil günü olmaktan da çıkarttı.

Paşalar diktasının ardından Özal, Demirel, Çiller, Yılmaz, Erbakan, Ecevit, en sonunda da Erdoğan başbakanlığı altındaki faşizan yönetimler…

Ve de bu yönetimlerin her birinde de bitip tükenmez 1 Mayıs yasakları… Taksim yasakları… Kitlesel tutuklamalar…

1 Mayıs’ımızın bitip tükenmez Takrir-i sükunu…

Evet, Tayyip yönetiminde işçi sınıfımıza baskılar ve haksızlıklar o düzeydedir ki, Uluslararası Sendikaları Konfederasyonu’nun (ITUC) 145 ülkeyi kapsayan 2019 yılı işçi hak ve özgürlükleriyle ilgili değerlendirme raporunda Türkiye “öldürme, grev yasaklama, kitlesel işten çıkartma ve ayrımcı uygulama” sabıkalarıyla “En Berbat Durumdaki 10 ülke” içinde yer alıyor.

İşte böylesi bir ülkede, işçi sınıfımız ve onun dostları, "Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü"nü yarın, Korona’nın dayattığı sınırlamalar yüzünden temsili etkinliklerle ya da çevrimiçi paylaşımlarla kutlayacak, isyan ve istemlerini tüm dünyaya en geniş şekilde yansıtmaya çalışacak.

İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçlerinin “Krizin de salgının da faturası sermaye sınıfına!”, “Yaşasın 1 Mayıs! Bijî Yek Gulan!”, “Yaşasın Sosyalizm” sloganlarıyla 28 Nisan’da başlattığı etkinlikleri 3 bin kilometre uzaktan sosyal medyada izlemeye çalışıyorum.

Onları, tam 50 yıl önce, 15-16 Haziran direnişi sırasında Ant Dergisi’nde asker-sanayici kompleksinin işçi sınıfına komplolarını ve baskılarını teşhir edip “Kapitalistleşen subaylar işçileri yargılayamaz” derken yaptığım gibi, işçi sınıfının şairi Nazım Hikmet’in dizeleriyle selamlıyorum:

Türkiye işçi sınıfına selâm!
Selâm yaratana!
Tohumların tohumuna, serpilip geli
şene selâm!

.

Facebook Yorumları

Emlak8
5.06.2020
Sürgünde de direnen bir devrimci sanatçı
28.05.2020
Nato kafa, Nato mermer, hep beraber!
22.05.2020
21 Mayıs: 'Persona non grata' darbeciler…
15.05.2020
14 Mayıs 'beyaz ihtilal'inin yeşil intihali!
4.05.2020
Deniz'lerin idamına günler kala Kuzey'deki suskunluk...
1.05.2020
1 Mayıs’ımızın bitip tükenmez takrir-i sükunu…
17.04.2020
Teşkilat-ı Mahsusa’dan MAH’a ve MİT’e…
9.04.2020
Covid-19 ayında jenosidleri anmak…
27.03.2020
Camiler hastanemiz, minareler iğnemizdir…
19.03.2020
Ohal var, ohal’cik var, ohal’den ohal’e fark var!
5.03.2020
İslamın fatihleri değil, kömürün fatihleri…
28.02.2020
Artı Gerçek’li dördüncü yılda…
21.02.2020
Meydanlarda dehşet… Meclis’te dehşet…
13.02.2020
Belçika’da kurtlarla dans…
6.02.2020
Kürt Ulusu’nun Belçika Meydan Savaşı’nda yeni aşama
30.01.2020
Zemheri mareşallerinin 'komünist'liği…
24.01.2020
Bataklık askerlerinin savaşıdır bu…
10.01.2020
Bir direniş gazetesinin sürgünü…
27.12.2019
Ezilen iki ulusun benzer yazgısı…
20.12.2019
Ardenler’den Nürnberg’e tarihsel bir hesaplaşma
16.12.2019
Sürgünü yaratıcı ve kavgacı yaşamak…
28.11.2019
Teslim, Turan, Tahir ve de Komitas…
15.11.2019
NATO kafa, NATO mermer…
8.11.2019
7 Kasım, direnişin başladığı gün…
31.10.2019
Grexit… Brexit… Tayyipland’da da Trexit…
25.10.2019
Kürtler söz konusuysa riya ve ihanet diz boyu…
17.10.2019
Tayyip’in Kürt alerjili ekselansları…
10.10.2019
İki parlamentodan yüz karası iki karar!
4.10.2019
Alma mazlumun ahını, çıkar acısı aheste aheste!
12.09.2019
Darbezede iki ülkenin Eylül’leri…
29.08.2019
Tayyip’in kapitalizmi hangi kategoride?
25.08.2019
Sokaksız feraset solculuğu…
15.08.2019
Proleter Şoför’den Gezi Direnişi’ne…
9.08.2019
CHP’nin Kürt inkârcılığında zirve…
11.07.2019
İstanbul 2019’unun öncüleri unutulmasın…
5.07.2019
Müzelik kapitalizmin müzesi!
28.06.2019
Karizmalar savaşının iki ası…
20.06.2019
Varto’lu Rakel’in saygıdeğer mücadelesi…
7.06.2019
Mağdur bir halkın sürgün meclisi…
29.05.2019
Federal Belçika uzatmaları oynuyor…
22.05.2019
21 Mayıs… Darbeler ve Kürtler…
17.05.2019
Tayyip’in 'Hürriyet Partisi' heyulası!
9.05.2019
Sol gözüm, ille de sol gözüm…
27.4.2019
Soykırım üzerine Belçika’da Osmanlı oyunları
18.4.2019
Yarım asır öncesinden dersler…
12.4.2019
Soykırım çocukları özür bekliyor…
3.4.2019
Millet İttifakı’nın Kürtlere vefa borcu…
28.3.2019
İslamofobi… İslamofobi… Ya senin fobilerin?
22.3.2019
Nevroz' despotların Newroz krizleri…
15.3.2019
Kürt halkının mücahitlerine nankörlük neden?
7.3.2019
Melina Mercouri, Never in Turkey!
1.3.2019
Belçika’yı temellerinden sarsan vatandaş isyanı…
23.2.2019
Seçimin ittifaksal tuzakları…
14.2.2019
İşçi sınıfı mücadelesinde iki zirve: TİP ve DİSK
6.2.2019
Thomas’ın 47 yıllık Türkiye kavgası…
1.2.2019
Che bereli ve de Bolivar kılıçlı 'anti-emperyalist'ler…
26.1.2019
Yerel seçimin 56 yıllık kızıl çizgisi…
5.1.2019
60-70’lerin TİP’i günümüzde HDP’dir…
28.12.2018
Ya Jön Türkler’in ilerici olmayanları?
21.12.2018
Belçika sömürgeci tarihiyle hesaplaşıyor, ya Türkiye?
15.12.2018
Tüm iktidarların tükenmez sürgün düşmanlığı…
9.12.2018
Sarı Yelekliler güncelinde 68’e bakış…
4.12.2018
Gangster sendikacılığın kurbanı işçi lideri Fukara Tahir
29.11.2018
NATO mahallesinde mega-zından ve mega-cami kavgası…
24.11.2018
Demirtaş zındandayken AB’nin kurtlarla dansı…
17.11.2018
Fırat’ın doğusuna tehdit, ya Kıbrıs’ın kuzeyi?
8.11.2018
dogan@ozguden.be Marx’tan 170 yıl sonra Belçika’da bir hayalet dolaşıyor…
3.11.2018
100. yılında Akşam'ın tarihine otosansür!
25.10.2018
Darağacına meydan okuyan devrimci Hıdır Aslan
19.10.2018
Suudi polisiyesi ve Suudi'nin Türkiye'deki asıl cürümleri…
13.10.2018
Polis ve Özel Harekat hayranı 'sosyalist'ler…
4.10.2018
Sürgünde despot sorgulamanın bedeli…
28.9.2018
Ayı kafesinden Brüksel'in eşekli siyasetini temaşa...
19.9.2018
Sol'un 'kol kırılır yen içinde kalır'ı…
12.9.2018
Castro Allende'yi daha 1971'de uyarmıştı
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive