Yemen’deki hesaplaşma


4.12.2017 - Bu Yazı 210 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 İran etkisinden duyulan korku bir ülkeyi halkıyla, üzerinde oturduğu medeniyetiyle, tarihi şehirleriyle yok etmeyi haklı çıkarabilir mi? Böyle bir mantık, İran’a gelmeden önce Yemen’i selefileştiren ve El Kaide’nin bu coğrafyada kök salmasını sağlayan Vahhabi etkisini bahane edip Suudi Arabistan’ı yerle bir etme hakkı vermez mi?

Suudi Arabistan ve işlerini daha çok arka planda yürüten Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) büyük bir dokunulmazlık içinde iki yılda Yemen’i ölüm, yıkım, açlık ve salgın hastalıkların pençesine attı. Korkunç trajedi ekranlarda ‘seyirlik’ olmaya bile değer görülmüyor.
BM’ye göre Suudi öncülüğündeki koalisyonun müdahalesi sonucu bugüne kadar 8 bin 670 kişi ölürken 49 bin 960 kişi de yaralandı. Dayatılan abluka yüzünden 20 milyon insan açlıkla yüz yüze. Gıda, su ve ilaç yokluğu yüzünden önlenemeyen kolera salgını nisandan bu yana 2 bin 211 can aldı.

Kızılhaç’a göre 27 milyonluk Yemen’de insanların yüzde 77’i hayatta kalmak için yardıma muhtaç; yüzde 66’sı yeterli gıda bulamıyor; yüzde 60’nı temiz suya erişemiyor; yüzde 52’si sağlık hizmeti alamıyor; yüzde 12’si ileri derecede kötü besleniyor. Hastanelerin yüzde 55’i çalışmıyor. Kolera virüsüne taşıdığından şüphelenilenlerin sayısı en az 960 bin. Bunlara ilaveten difteri patlak vermiş durumda. Uluslararası yardım kuruluşları bir aydır Hudeyde, Salife ve Sanaa limanlarına yardım ulaştıramıyor.

***

Bu zebanilik milletler arenasına “İran’ın bölgeye uzanan el ve ayaklarını kesme” ameliyesi olarak lanse ediliyor ve hakim güçler nezdinde anlayış görüyor. Bu dokunulmazlığın en önemli dayanağı kuşkusuz ABD. Tabii farklı platformlarda Suudilerin işlerini kolaylaştıran İsrail’i de anmasak olmaz. Barack Obama, İran’la nükleer anlaşmaya köpüren Suudilerin zehrini akıtacağı yer olarak Yemen’i kurban etti. Ardılı Donald Trump ise tam tersine İran’a karşı sert politikaya uygun olarak Suudilerin elini daha da rahatlattı. Trump’ın “Önce Amerika” sloganıyla Riyad’da kaldırdığı ‘deve yükü’ de burada belirleyici.
İran etkisinden duyulan korku bir ülkeyi halkıyla, üzerinde oturduğu medeniyetiyle, tarihi şehirleriyle yok etmeyi haklı çıkarabilir mi? Böyle bir mantık, İran’a gelmeden önce Yemen’i selefileştiren ve El Kaide’nin bu coğrafyada kök salmasını sağlayan Vahhabi etkisini bahane edip Suudi Arabistan’ı yerle bir etme hakkı vermez mi? Günün siyasal söylemleri, tarihsel arkaplanla yüzleştirilmeden tekrarlandığında fazlasıyla yanıltıcı olabiliyor.

***

İran’ın siyasal retoriğinden etkilenen Husilerin örgütü Ensarullah ortalıklarda yokken de Yemen’in tepesindeki ceberrut Suudi Arabistan’dı.

Kimse asırlardır Sünni Şafiler ve Şii Zeydilerin hoşgörü içinde yaşadığı Yemen’de nasıl oldu da cihadi selefiliğin kök salabildiğini sormuyor. Buradaki mezhepçi radikalliği tahrik eden Suudilerin eğitim hibesi adı altında yapılan yardımlara paralel olarak zerk ettiği vehhabi düşüncesiydi. Şiiler ve Sünniler aynı camide namaz kılabilecek ya da aynı âlime kulak verecek kadar birbirine yakındı. Elbette Zeydilerin merkezle her zaman sorunları olageldi. Yani Zeydiler isyan etmeyi İran’dan öğrenmedi. Husi hareketi bir şekilde o tarihsel devamlılığı da yansıtıyor.

Rivayet o ki 1953’te İbn Suud ölüm döşeğindeyken Yemen’i dikkat edin, orası sizin Aşil’in topuğunuzdur” diye vasiyette bulunmuş. Kral Selman ve oğlu Veliaht Prens Muhammed bugün o vasiyetin hakkını veriyor.
Suudiler Yemen’i ‘itaatkâr’ bir rotada tutmak için hem Sanaa’da hükümeti hem de istedikleri zaman iktidara kamasını gösterebilecek olan aşiret liderlerine milyonlarca dolar akıttı.

Suudiler siyasi dayatmaları reddettiklerinde de Yemenlileri cezalandırmaktan çekinmedi.

***

Yemen’i birleştirme çabalarına taş koyan da Suudilerdi. 1977’de bölünmüş Yemen’e son vermek üzere Komünist Güney’e gitmeye hazırlanırken öldürülen Devlet Başkanı İbrahim Hamdi’ye suikast düzenleyenler o zaman Suudilerin finanse ettiği Ahmer aşiretiydi. Paradoksal olarak Suudilerin son zamanlarda farklı yerlerde düşman bellediği İhvan’ın Yemen’de teşkilatlanmasına ön ayak olan bu aşiret, 2011’de Ali Abdullah Salih’e karşı halk isyanının arkasındaydı. O isyan sırasında sarayı bombalanan ve tedavi için ülke dışına çıkarılan Salih, Suudilerin iktidarın emin ellere geçmesini temin için geliştirdikleri anlaşmayla 2012’de koltuğunu yardımcısı Mansur Hadi’ye bırakmıştı. Tek adaylık parodi bir seçimle başkan seçilen Hadi’nin 2014’te ulusal hükümet kurulması yönündeki anlaşmaya uymaması siyasi krizi derinleştirmişti. 2014’te geçiş sürecinden memnun olmayan bazı Sünnilerin de desteğiyle başkentte eylem başlatan Ensarullah, Ocak 2005’te başkanlık sarayını kuşatmıştı. Bu baskı karşısında Hadi, Şubat 2005’te Aden’e kaçmış, bir ay sonra da istifa edip ülkeyi terk etmişti. Hemen ardında Suudiler de Hadi’yi koltuğuna döndürme adına koalisyon kurup savaş başlatmıştı. Suudilerin silah tedarikçisi ABD, Britanya ve Fransa da lojistik ve istihbarat desteğiyle bu savaşta yer almıştı. Koalisyonun müdahalesiyle Hadi’nin üs olarak kullandığı Aden’in Husilerin kontrolüne geçmesi önlenmişti.

Bu arada Husi milislerin direnme kapasitesini fırsata çeviren Salih de daha önce Suudilerin desteğiyle 2004-2009 arasında 6 kez savaştığı Husilerle ittifak yapıp Suudi liderliğindeki koalisyona cephe almıştı. Suudilerin Mayıs 2015’te Salih’in Sanaa’daki evini bombalamasıyla temeli atılan bu ittifak, bir yıl sonra da ülkeyi yönetecek ortak siyasi konseyin kurulmasıyla ileri bir boyuta taşınmıştı. Bir tarafta Sanaa’yı kontrol eden Husi ve Salih’e bağlı güçler, diğer tarafta Aden’de üstlenen Hadi, Sünni aşiretler ve ‘ayrılıkçı’ güneyliler.

***

Ensarullah istediği zaman tankerlerle günlük 5 milyon varil petrolün geçtiği Bab el Mendeb boğazını tehdit edebileceğini ve Riyad’ı vurabileceğini gösterince Suudiler bir süredir direniş koalisyonunun içerden çökertmek için Salih’i yokluyordu. Nihayetinde geçen cumartesi Salih, Suudilere zeytin dalı uzatınca dengeler değişti. Ensarullah bunu ‘ittifaka darbe’ olarak görüp eski ortağını ihanetle suçladı. İki ortak arasında başlayan çatışma Suudi-Emirlikler oyununun tuttuğuna işaret ediyor. Ancak Amerikalıların da hala nasıl olduğunu bir türlü anlayamadıkları İran’ın ‘görünmez’ yardımlarını kesmek için Suudiler bütün Yemen’i abluka altında tuttukları halde Husilerin ateş gücünde azalma yok. Salih’in saf değiştirmesinden sonra da pes etmeleri zor gözüküyor. Bunun birkaç nedeni var:

– Husilerin yakaladığı ideolojik zemin Ensarullah’a güç vermeye devam ediyor.

– 2000’lerdekinden farklı olarak direnişin alanı ve kapasitesi çok büyüdü.

– Ayrıca bu kaybedecek hiçbir şeyi kalmamış olanların savaşı.

– Bir önemli nokta; bu ateş, Suriye, Irak ve Lübnan’ı da içine alan daha büyük bir nüfus savaşının parçası. İran’ın ‘görünmez eli’ gidişatı tayin etmeye devam edecektir.

Haliyle bu ateş kolay kolay hararetinden bir şey kaybetmez.

***

Tarihte çok sayıda medeniyetin gelip geçtiği Yemen’e münasip görülen ad ‘Refah İçindeki Arabistan’ idi. Tarihi kodları Suudilerin kontrolündeki Arabistan’dan daha derin ve güçlü. İbn Suud’un “Aşil topuğu” uyarısı haklı bir korkuya işaret ediyor.
Suudilerin siyasi telakkilerinin ötesinde Soğuk Savaş döneminde Yemen, Ruslarla Amerikalılar arasında nasıl paylaşım savaşına sahne olduysa bugün de farklı aktörler için kendi kaderine terk edilmeyecek bir ülke özelliğini koruyor. Yani herkes kendi Yemen’ini yaratma çabası içinde. Bu arada dokunaklı bir ülke insanı, kültürü ve tarihiyle birlikte yok oluyor.

.

Facebook Yorumları

reklam
12.12.2017
Kendi oyununda tepetaklak olanlar
4.12.2017
Yemen’deki hesaplaşma
1.12.2017
Komşumuzdur İran! Ona ne şüphe!
22.11.2017
Bence Lübnan!
13.11.2017
Feyruz’un çocukları!
10.11.2017
Dürzi bahanesiyle yeni bir İsrail işgali mi?
6.11.2017
Suudiler Lübnan’ı neden ateşe atıyor?
3.11.2017
İran’ın oyunu, Bağdat’ın talihi
27.10.2017
Çölün Martin Luther’ine yer açın!
25.10.2017
ABD Kürtlerden vazgeçti mi?
10.10.2017
İdlib’de El Kaide ile Amerikan güreşi!
7.10.2017
Kral hazretleri Rus gemisine neden bindi?
2.10.2017
Çuvala sokulan, Mossad’a çalınan Kürt sandığı
1.10.2017
Rusya’nın Kürdistan nüansı
27.9.2017
Referandumdan sonra: Paniğe mahal yok!
15.9.2017
Golavinka’nın ağacı, Çerkes yarası ve bir sessiz ağıt
7.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı - 3: Haşd el Şaabi Kerkük için savaşır mı?
6.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı - 2: KDP cephesinden bir bakış: Kürdistan çaresiz değil
5.9.2017
Kürdistan’ın referandum çıkmazı: Tarihi fırsat mı, oyun mu?
25.8.2017
Raconatif diplomasi
23.8.2017
Biçare!
20.8.2017
Kürdistan’daki İsrail parantezi; kârdan çok zarar
14.8.2017
Savaşın en zoru: Deyr el Zor
10.8.2017
Türkiye Çin için Uygurları terk edecek mi?
8.8.2017
Şiiler arasında bir Suud kılıcı! Sahi mi?
3.8.2017
Kıtlıkla beslenen darbe ve Chavismo’nun kaderi
31.7.2017
Pakistan FETÖ’sü darbe mi yaptı?
27.7.2017
Hariri, Trump’la âbâd olurken Lübnan cephesi
23.7.2017
İdlib’deki tuzak: Türk’ün Talibanistan’ında işler karıştı
21.7.2017
Suriye’deki Kafkasya lejyonu: Kadirov’dan ötesi
14.7.2017
Boru hattında yüzen Filistin sevdası!
9.7.2017
Tampon pazarı
7.7.2017
Körfez krizindeki rahmet!
4.7.2017
Irak’ı kurtarmak!
23.6.2017
Taht kavgasından Badiya Çölü'ne
21.6.2017
Ya Fırat kızıla çalarsa!
14.6.2017
Puslu havada ‘Amerikan hilali’
8.6.2017
IŞİD’in püskürtülmesi, Haşd’ın Kürtleri ve alabora hesaplar
7.6.2017
Terör sofrasında terör muhabbeti
6.6.2017
Ah Katar vah Katar!
25.5.2017
Jöleli-Arap-İslam NATO’su
20.5.2017
Diplomaside Yerkelizm
17.5.2017
Noktalı virgül
15.5.2017
Fars mı seçim mi?
5.5.2017
Çatışmasızlık bölgeleri: Bu tampon, başka tampon
30.4.2017
İsrail'in IŞİD ve El Kaide aşkı!
25.4.2017
Referandum Orta Doğu siyasetine nasıl yansıyacak?
22.4.2017
Suriyelinin canı, Katar’ın fidyesi
19.4.2017
Yerim daraldı ama oynayacağım!
10.4.2017
Ebu İvanka! Saçma sıkan kovboy!
7.4.2017
Kimyasal dehşetten sonra
6.4.2017
Kerkük; ateş orada, duman burada
5.4.2017
‘Kiril Mücahitlerle’ yüzleşme
25.3.2017
50 aşiretlik yeni ordu: Yine kâğıttan kaplan
23.3.2017
Kürtlerin 'çıkış' senaryosu
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Seraby Interactive |Reklam Ajansı
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Seraby Interactive |Reklam Ajansı