Verda ÖZER

Milliyet



Bookmark and Share

Bölge yeni gerilimlere gebe


26.9.2018 - Bu Yazı 239 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Tam 9 gün önce, 17 Eylül günü Esad rejimi Suriye’de uçan bir Rus askeri uçağını “vurdu”. 15 Rus askeri hayatını kaybetti. Hepimiz gafil avlandık: “Nasıl olur da Esad, savaştan sağ çıkmasını borçlu olduğu Rusya’ya karşı böyle bir şey yapar” diye.

Sonra işin kokusu çıktı: O Rus uçağının hemen arkasında İsrail jetleri vardı. Esad rejimine ait hava savunma sistemi de “düşman uçak” tanımlı İsrail jetlerine ateşledi. Yani Rus uçağını fark etmedi. Rus-İsrail jetleri “fazla” yakın olunca da istemeden İsrail yerine Rusya’nın uçağını vurmuş oldu. 

***

Önce Rusya lideri Putin olaya çok serinkanlı yaklaştı. “İsrail’in üstüne gitmeyin, bir kaza olmuş, geçelim” mealinde konuştu. Ama 2 gün önce hava bir anda değişti. Putin aniden İsrail’e karşı atağa geçti. Şimdi iki ülke arasında gerilim hızla tırmanıyor. Bu da en çok Esad’a ve İran’a yarıyor. Peki ama Putin’deki bu ani değişim neden?

Arka plan

Önce işin arka planına bakalım. Putin ile Netanyahu arasında uzun süredir “tuhaf” ve açıklanması zor bir ilişki var: Rusya Suriye’de elde ettiği çıkarları korumak için uzun zamandır ülkenin hava sahasına hakim. Burada baş müttefiki İran. Esad’ın da baş destekçisi.

İsrail deseniz, Suriye’de en çok İran varlığından rahatsız. Kendisine yönelik en büyük güvenlik tehdidi olarak da İran’ı görüyor. Bu yüzden son 2 yılda Suriye’deki İran askeri hedeflerine 200’den fazla saldırı düzenlemiş. Hakeza bu olayda Rus uçağı vurulmadan hemen önce de İsrail jetleri Suriye’deki (İran destekli) Hizbullah hedeflerini vurmuş.

***

Bu tabloya bakınca, Rusya-İsrail flörtü zaten eşyanın tabiatına aykırı görünüyor. Ki düşünün bugüne kadar iki ülke lideri her ay 1-2 defa görüşüyordu. Putin, İsrail’in Suriye’de müttefiklerini vurmasına da ses çıkarmıyordu. İşte geçen hafta Rus jetinin vurulmasıyla birlikte bu “çok özel ilişki” büyük yara aldı.

Rusya-İsrail krizi

Bu olayı Rusya ve İsrail iki farklı hikâyeyle açıklıyor. Rusya, “İsrail havalandığını bize geç haber verdi, o yüzden fazla yakındık” diyor. Tel Aviv ise bunu kabul etmiyor ve “Jetlerimiz çoktan İsrail hava sahasına dönmüştü” savunmasını yapıyor. Konuştuğum İsrail’deki güvenilir kaynaklar da bunun “iletişim bozukluğunun sebep olduğu bir kaza” olduğunda hemfikir.

Kaza olsun olmasın, durum İsrail’in aleyhine gelişiyor: Moskova evvelki gün bir anda İsrail’i suçlamaya başladı ve Suriye hava sahasının İsrail’e kapatılmasına “yardımcı olacağını” açıkladı. Yetmedi; Esad’a 2 hafta içinde S-300 füzeleri satacağını beyan etti. Ki daha önce de bu satışı açıklamış, İsrail’in itirazı üzerine vazgeçmişti. Kıssadan hisse: Rusya, Suriye Hava Kuvvetleri’ni güçlendiriyor.

Dolayısıyla, bu olay en çok Esad’a ve onun üzerinden İran’a yaramış görünüyor. En büyük zararı da şimdilik- İsrail’e verdi. Bundan sonra Esad elindeki yeni Rus imkânlarıyla İsrail jetlerini vurduğunda, Netanyahu Putin’e ateş püskürmeyecek mi?

***

Telefonda konuştuğum İsrail Dışişleri Bakanlığı eski Müsteşarı ve eski Ankara Büyükelçisi Alon Liel, “Rusya bizim için hayati önemde. Çünkü Suriye’de olamamamız burada İran’ın, dolayısıyla Lübnan’da Hizbullah’ın güçlenmesi demek” diyor.

Diğer yandan, Putin’in Esad’ın elini tutması da belli ki gitgide zorlaşıyor. Netanyahu’yu önce koruması, sonra bir anda çıkış yapması bundan. Belli ki Esad artık dayanamadı ve Putin’e “sonunda” çıkıştı. Suriye savaşının başından beri Şam rejimi sadece bir kez (geçtiğimiz şubat) bir İsrail jetini vurdu. Tırmanan gerilimle bu sayı çoğalacak gibi.

Kızışan cepheler

Önümüzdeki dönem sadece Rusya-İsrail ve Suriye/İran ile İsrail arasında gerilime gebe değil. Buna bir de hafta sonu İran’ın Ahvaz kentinde 25 kişinin (12’si Devrim Muhafızları üyesi) canını alan terör saldırısını ekleyin. Tahran, Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkelerini ve onu finanse eden ABD’yi suçluyor. Bu da İran’la Körfez-ABD geriliminin daha da artacağına delalet. Hele ki Trump İran’ı gitgide daha fazla köşeye sıkıştırıyorken... Diğer taraftan, İsrail, gittikçe güçlenen Türkiye-Rusya-İran iş birliğinden de son derece rahatsız.

***

Bu tabloya 3 boyutlu bakınca, bir yanda Rusya-İran-Türkiye cephesi; diğer tarafta Körfez-İsrail-ABD ekseni ortaya çıkıyor. Ama salt Rusya’nın İsrail’le yıllardır kurduğu denge siyaseti bile, dış politikanın 3’ten çok daha fazla boyutu olduğunun göstergesi. Her ne kadar yükselen ikili gerilimler bizi sıkıştıracak gibi görünse de ilişki yelpazesindeki seçenekler sonsuz. Çok şükür ki.

.

Facebook Yorumları

Kod8
16.12.2018
Brexit yalan mı oldu?
9.12.2018
ABD’ye verilen mesajlar
6.12.2018
Bu kaçıncı ABD Baharı?
3.12.2018
Ukrayna-Rusya savaşı mı?
28.11.2018
Stratejik ayar
24.11.2018
Rota ABD’ye mi?
17.11.2018
İsrail krizde
10.11.2018
Attığın oka dikkat!
3.11.2018
Merkel’in makûs talihi
31.10.2018
İstanbul zirvesi
24.10.2018
Vicdanlı mı, vicdansız mı?
20.10.2018
Mülteci krizi gerçek mi?
17.10.2018
Mülteci alarmı
13.10.2018
Cemal Kaşıkçı
10.10.2018
İsrail, yine, yeniden
6.10.2018
Sürpriz açıklama!
3.10.2018
Avrupa hesaplarına dikkat!
30.9.2018
Sırada Fırat’ın doğusu mu var?
26.9.2018
Bölge yeni gerilimlere gebe
19.9.2018
Suriye’de büyük kırılma
17.9.2018
'Seçimden sonra herkes Suriye’yi terk etsin'
15.9.2018
Esad, MİT ve İdlib
12.9.2018
Trump’ın başı belada
8.9.2018
Tahran daha başlangıç
5.9.2018
İdlib operasyonu
1.9.2018
İdlib hakkında her şey
29.8.2018
Giden Trump mı, ABD mi?
25.8.2018
Trump sayesinde
22.8.2018
Krize ne sebep oldu?
18.8.2018
Krizin perde arkası
21.7.2018
Irak Darma Duman
18.7.2018
TSK’da Devrim
14.7.2018
Gönülsüzler zirvesi
30.6.2018
Survivor kadar olamadık
27.6.2018
Yeni sistemde dış politika
20.6.2018
Dev kriz
16.6.2018
Ya mülteciler Müslüman olmasaydı?
13.6.2018
Dağılabiliriz beyler
9.6.2018
Bir çınar
6.6.2018
Kritik Menbiç anlaşması
2.6.2018
İran out!
30.5.2018
Kudüs harekâtı
23.5.2018
Kudüs’ün intikamı
22.5.2018
Erdoğan, vekil listesinde öncelikli kriterleri sıraladı: Liyakat, devam ve parti prensipleri
19.5.2018
Kirli Kudüs stratejisi
16.5.2018
Kritik Türk-İngiliz yakınlaşması
9.5.2018
Çanak çömlek patladı
5.5.2018
Büyük kapışma
2.5.2018
Kuzey Kore kafası
29.4.2018
Kore’de barış
25.4.2018
Hayvanlarımız için
21.4.2018
AB’den orta yol
18.4.2018
Mesele Esad mı?
11.4.2018
ABD Suriye’yi vurur mu?
7.4.2018
Batı’ya karşı Rusya mı?
4.4.2018
İsrail’le bıçak sırtı
31.3.2018
Yine mi soğuk savaş?
28.3.2018
Kriz büyüyor
24.3.2018
Dev kriz
21.3.2018
Afrin finali
15.3.2018
Son imparator
10.3.2018
2 kadından 1’i şiddet görüyor!
7.3.2018
İsrail’in bizle derdi ne?
4.3.2018
İsrail’den “Ermeni Soykırımı” kararı
24.2.2018
YPG’yi aşmak
21.2.2018
Ya Esad PKK ile anlaştıysa?
14.2.2018
Güvende miyiz?
10.2.2018
Milli ve yerli miyiz?
8.2.2018
Münbiç er geç sahiplerini bulur
3.2.2018
Bugünün Türkiye’si
31.1.2018
ABD ile devam mı?
27.1.2018
Bu mu müttefiklik?
20.1.2018
Trump gidiyor mu?
17.1.2018
Afrin operasyonu
13.1.2018
AB kapısı kapanıyor mu?
10.1.2018
NATO Rus füzesine karşı mı?
6.1.2018
Füzeler Rusya’dan mı Batı’dan mı?
3.1.2018
İran’da devrim mi?
29.12.2017
‘MHP ile ittifak’ değerlendirmesi: Aceleci olmamakta fayda var
28.12.2017
Neye dayanarak bunu diyorsunuz?
27.12.2017
Adım adım Kudüs politikası
20.12.2017
Yeni Suriye politikası
16.12.2017
Kudüs zirvesi kulisi
13.12.2017
Lozan değişecek mi?
10.12.2017
Kudüs
6.12.2017
Ne oluyor?
2.12.2017
Dış politikada hassas ayar
29.11.2017
Müttefikliğimizin önünde 3 engel var
25.11.2017
İşte o çözüm!
22.11.2017
Esad denklemde mi?
18.11.2017
Kirli pazarlık
15.11.2017
Mardin ruhu
11.11.2017
Katliam
8.11.2017
İstifa mı, suikast mı?
1.11.2017
İpek Yolu yeniden
28.10.2017
Yeni tehditlere dikkat!
21.10.2017
Önümüze bakmak
19.10.2017
Yeni bir Kürt politikası
13.10.2017
'Krizin sebebi büyükelçi’dir
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8