Yaşar Yakış



Bookmark and Share

Türkiye, Fırat’ın doğusuna harekât planlarken iyi düşünmek zorunda


24.11.2018 - Bu Yazı 443 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin, Fırat’ın doğusuna yönelik bir askeri harekât gerçekleştirmeye kararlı olduğunu sıkça dile getiriyor. Böylelikle, o bölgede bir Kürt varlığının oluşmasına Türkiye’nin karşı olduğu mesajını veriyor.

Bu harekâtın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz belli değil, ama gerçekleşirse Türk topraklarından YPG hedeflerinin bombalanması suretiyle de olabilir; hava harekâtı şeklinde de olabilir; Türk askerlerinin Suriye topraklarına girmesi şeklinde de olabilir. Belki bu üç seçenek de masadadır. Türk askerî makamları muhtemelen her üç seçeneğe göre planlar yapmışlardır.  

Ben bu makalede, konunun uluslararası ilişkiler boyutu üzerinde durmak istiyorum.

Böyle bir askeri harekât gerçekleşirse bu, NATO’da ABD’ninkinden sonra en büyük ordu olan Türk ordusu, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) adlı devlet-dışı bir aktöre karşı bir harekâta girişmiş olacaktır.

ABD, Fırat’ın doğusundaki Kürt savaşçılarının sadece Halkı Koruma Birlikleri (YPG) örgütünden ibaret olduğu görüntüsü vermemek için, onların arasına Arap, Türkmen, Süryani ve Çeçenleri de katarak SDG’yi oluşturmuştur.

IŞİD karşıtı koalisyonun sözcüsü ABD’li Albay John Dorrian, SDG’nin çeşitli etnik gruplara ve mezheplere mensup askerlerden oluştuğunu söyledi. Ancak kuvvetin omurgası ve kumanda kadrosu YPG mensuplarından oluşmaktadır.

Hasmı sadece SDG olsa, Türkiye, bu gücü bozguna uğratacak büyüklükte bir birliği Fırat’ın doğusuna göndermekte zorlanmaz. Ancak sorun sayısal dengeden ibaret değil.

Fırat’ın doğusu olarak tanımlanan bölgede ABD’nin 12 askeri üssü ve 2 bin kadar da askeri var. O bölgede kurduğu askeri üslerde, hava savunması altyapısı da inşa etmektedir. Bu, muhtemelen, Kuzey Irak’ta yaptığı gibi bir uçuşa yasak bölge ve sonra da otonom bölge oluşturulmasının ilk adımıdır.

Uçuşa yasak bölge, Fırat’ın doğusunu, Şam rejiminin saldırılarından korumak amacına yönelik olmakla birlikte, bölgeyi, Türkiye’den gelecek hava saldırılarına karşı da koruyacaktır.

Fırat’ın doğusu gibi Türkiye’nin güvenliği için çok daha ciddi tehdit oluşturabilecek bir altyapı oluşturulurken, ABD, Türkiye’nin dikkatini Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Menbiç gibi nispeten daha az önemli hedeflere yönlendirerek o uçaksavar tesislerinin inşaatını da tamamlama gayreti içindedir.

ABD’nin SDG’ye bugüne kadar sağladığı askeri yardımın 3 milyar dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir. 30 bin kilometre kare civarında olduğu kabul edilen Fırat’ın doğusu gibi bir alan için bu parayla çok güçlü bir savunma altyapısı oluşturulabilir.

ABD yetkilileri Türkiye’nin Fırat’ın doğusuna askeri harekât gerçekleştirmesine sıcak bakmadıklarını, birçok kez, hiçbir tereddüde yer bırakmayacak şekilde dile getirdiler.

Bu durumda, Türkiye ile ABD arasında bu harekât konusunda bir anlaşma sağlanamazsa, NATO müttefiki iki ülke askerlerinin üçüncü bir ülkede karşı karşıya gelmeleri ve hatta çatışmaları gibi, izahı zor bir durum ortaya çıkacaktır.

Türkiye’nin olası bir askeri harekâtı karşısında Şam rejiminin nasıl bir politika izleyeceğini kestirmek zordur. Bir yabancı ordunun kendi topraklarını istila etmesi karşısında, kendi vatandaşlarından oluşan SDG ile işbirliği yaparak Türk ordusuna karşı koyabilir.

Çünkü Beşar Esad o toprakların Türkiye’nin eline geçmesini istemeyecektir. Böyle bir işbirliği gerçekleşirse, Türkiye sadece ABD destekli SDG ile değil, aynı zamanda -Rusya destekli- Suriye ordusu ile de çatışmak durumunda kalacaktır.

Şam rejimi o toprakların SDG’nin elinde kalmasını da istemez, çünkü Beşar Esad’ın gözünde, SDG ABD’in kontrolündeki bir maşadan ibarettir.

Bu karmaşık denklemde ideal çözüm, Türkiye’nin Suriye ile ilişkilerini düzeltip krize ortak çözüm aramasıdır. Çünkü Suriye’deki Kürtler konusunda Ankara ile Şam’ın çıkarları arasında geniş örtüşme alanları var.

Böyle bir çözüm Türkiye’de çeşitli çevrelerce sık sık dile getiriliyor, fakat Türk hükümeti Şam rejimi ile o kadar zıtlaştı ki böyle bir ortak zemin bir türlü yaratılamıyor.  

Kuzey Suriye’de bir Kürt varlığının oluşması İran’ın çıkarlarına da ters düştüğü için, Tahran’ın da SDG’ye sıcak bakması beklenmez. Bu örgütün ABD güdümünde olması, İran’ın SDG’ye karşı olması için, munzam bir sebeptir. Ancak İran’ın söz konusu örgüte karşıtlığı Türkiye’ninki kadar güçlü değildir.

SDG içinde hâkim unsur olan YPG’nin PKK ile yakın bağları bulunması nedeniyle, Türkiye’nin SDG’ye İran’dan daha fazla karşı olması doğaldır. 

Fırat’ın doğusu için bir askeri harekât konusunu değerlendirirken, Türkiye’nin göz önünde bulundurması gereken başka bir husus da şudur: Türkiye, Suriye’nin toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygılı olduğunu defalarca dile getirmiş ve çeşitli toplantılarda tutanağa geçirmiştir.

Bu durumda, kriz çözümlendikten sonra Türkiye’nin Fırat’ın doğusu ve batısı da dâhil olmak üzere tüm Suriye topraklarından çekilmesi beklenmektedir.

Uluslararası camia da muhtemelen Türkiye’yi çekilmeye zorlayacaktır. Türkiye oradan çekildikten sonra, Fırat’ın doğusunda gerçekleştireceği bir operasyonla görevden uzaklaştıracağı Kürtler muhtemelen yine şimdiki konumlarına döneceklerdir veya dönüp dönmeyeceklerini Türkiye değil, Şam’daki siyasi irade belirleyecektir.

Bu durumda, sadece geçici bir süre için geçerli olacak bir yönetim oluşturmak uğruna, Türkiye’nin böyle bir harekâtın asker zayiatını ve maliyetini göze almasının uygun olup olmayacağı soğukkanlılıkla değerlendirilmelidir.

.

Facebook Yorumları

Kod8
9.12.2018
ABD Kongresi'ne sunulan Türkiye ile ilgili rapor ne anlama geliyor?
24.11.2018
Türkiye, Fırat’ın doğusuna harekât planlarken iyi düşünmek zorunda
12.11.2018
ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar
28.10.2018
Kaşıkçı cinayetinde Türkiye’nin yaptıkları ve yapmadıkları
13.10.2018
McKinsey’den sonra Albayrak…
28.9.2018
Erdoğan’ın ziyareti Almanya ile olan bazı sorunları kolaylaştırabilir
14.9.2018
Türkiye İdlib’de kendini sıkıştırıyor
11.9.2018
İdlib'de sonun başlangıcı
3.9.2018
İdlib’de bir felaketi önlemek artık daha zor
25.8.2018
Türkiye’nin iktidar partisi kendini gençleştiriyor
18.8.2018
İdlib Türkiye’nin başını çok ağrıtabilir
11.8.2018
Türk-Amerikan ilişkileri hala kurtarılabilir
6.8.2018
Esad - YPG anlaşması ufukta belirdi mi?
28.7.2018
Türkiye-Amerika ilişkileri yeni bir kavşakta mı?
22.7.2018
NATO Rusya ile ilişkilerini gergin tutuyor
15.7.2018
Erdoğan Türkiye siyaset tarihinde yeni bir dönem için yemin etti
7.7.2018
Türkiye’nin iktidar partisi seçmenlerin mesajını aldığını söylüyor
30.6.2018
24 Haziran seçimlerinden sonra Türkiye’nin karşılaşacağı zorluklar​
23.6.2018
Türkiye seçime gidiyor
17.6.2018
Esad’ın Kürtlerle müzakere başlatması yeni bir dönem açar mı?
11.6.2018
Türkiye ve Amerika’nın Menbiç anlaşması
4.6.2018
ABD, Türkiye’ye savaş uçağı satışını yasaklayacak
26.5.2018
Aday gösterilenler her zaman en iyileri değildir
5.5.2018
Türkiye’nin erken seçim ikilemi
15.4.2018
Suriye yeni bir bataklığa mı sürükleniyor?
8.4.2018
Nükleer santral inşası Türkiye ve Rusya için ne anlama geliyor?
25.3.2018
'Afrin ele geçirildi ama yapılacak daha çok iş var'
12.3.2018
Türkiye ve ABD Menbiç konusunda anlaştı mı?
4.3.2018
Türkiye’nin Suriye politikasını yeniden düşünmek için bir fırsat
25.2.2018
Tillerson, Türk-Amerikan ilişkilerini çöküşten kurtardı
19.2.2018
Suriye krizi yeni bir aşamaya taşındı: Aklı olan savaştan kaçınır
10.2.2018
Türkiye'nin Zeytin Dalı'nda realist bir çıkış stratejisine ihtiyacı var
3.2.2018
ABD’nin Suriye politikasının değişmezleri
29.1.2018
Çatışmadan kaçınmak hem Türkiye'nin hem de ABD'nin görevi
13.1.2018
Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir ivme yakalama şansı var mı?
6.1.2018
İran'da huzursuzluk
18.12.2017
Rusya çekilmiyor, bölgeye kök salıyor
9.12.2017
En güçlünün elindeki sebep her zaman en iyisi mi?
3.12.2017
Suudi Arabistan'da ılımlı İslam reformu nereye gidiyor?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8