• 16.06.2013 00:00
  • (3375)

 31 Mayıs gecesi Tavşanlı’da konferanstaydım. Taksim’deki olayları gece yarısından sonra öğrenebildim.

Olayların heyecanına kapılmış bir Tweetter’cı soruyordu: “31 Mart ile 31 Mayıs olayları arasında benzerlikler var mı? Her ikisi de Topçu Kışlası’nda başlamış, doğru mu?” Tarihteki 31 Mayıs’ları tesbih gibi çekerken tehditkâr bir başka tweet, tesbihi kopardı: “Türkiye yanıyor, sizden tık yok!” Yetmişti artık. Neler oluyordu? O Tavşanlı-Bursa yolculuğunda böylece öğrendim Gezi cehennemini.

Hayret verici olan, daha ilk saatlerde insanların aklına Gezi Parkı ile Topçu Kışlası ve 31 Mart ‘isyanı’nın gelivermesiydi. Ne de olsa zamane gençliği ve hız çağındayız, öyle değil mi? Bence değil. Bu da organizasyonun bir parçasıydı ve bilinçli olarak akıllara düşürülmüştü.

Uzatmadan cevabımı vereyim:

31 Mart isyanı Topçu Kışlası’nda başlamamıştı. İsyanın başladığı değil, tam tersine bittiği yerlerden biriydi Topçu Kışlası.

İsterseniz 15 gün süren olayları mekân itibarıyla gözden geçirelim.

-Taşkışla’daki Avcı Taburu, isyanı başlatır. Ayasofya’daki Meclis’e giderler.

-Ertesi gün isyancı askerler Taşkışla’ya geri döner ve isyan biter.

-Hareket Ordusu, Selanik’ten hareket eder. Küçükçekmece-Yeşilköy-Topkapı- Edirnekapı hattından ilerleyen birlikler Taksim Kışlası ile Taşkışla’ya dayanır (24 Nisan). Bazı askerler direnirse de, top atışlarına dayanamayarak teslim olurlar.

-Yıldız Sarayı işgal edilir, Sultan Abdülhamid tahttan indirilip Selanik’e gönderilir.

Görüleceği gibi Topçu Kışlası’nın 31 Mart isyanının ne çıkışında, ne de bastırılışında mühim bir rolü olmuştur. Ancak bastırılışıyla ilgili kanlı bir ayrıntı üzerinde mutlaka durmak gerekir.

31 Mart isyanına dair kitaplarda nedense atlanan bir kaynak vardır: “Madam Tinayre’ın Günlüğü”. Tam isyanın ortasına düşen (18 Nisan’da İstanbul’a gelmiştir) Tinayre, 31 Mart ayaklanmasının büyütülmesine şaşırır. “Gece karanlığında geldiğimizde her yer sakin… Bir tek silah sesi bile yok! Hiçbir vahşi çapulcu takımı görünmüyor.” sözleri dökülür kaleminden.

1851 tarihli Abdülmecid döneminde Galata ve Taksim çevresini Boğaz’dan gösteren bir resimde selvilerle kaplı Ayaspaşa mezarlığı (45), Topçu Kışlası (47) ve kışladaki cami görülüyor. Aslı Başbakanlık Arşivi’nde bulunan resimden detay, Yedikıta dergisinden alındı. (Şubat 2011)