• 4.03.2015 00:00

 AKP iktidarının başından beri enerjide dışa bağımlılığı azaltma, yerli enerji kaynaklarına yönelme ve enerji tasarrufu sağlama söylemleri kömürün esiri olmaktan, çevre ve doğa katliamı yaratmaktan başka bir işe yaramadı. TMMOB Makine Mühendisleri Odası’nın Ocak 2015 itibariyle Türkiye Enerji Görünümü Raporu’na göre, yerli enerji kullanımı bir hükümet politikası olmasına rağmen Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığı artarak sürüyor, şu anda bu oran yüzde 73,5 seviyesinde. Rapora göre, gelecek yıllarda bu oranın artması sözkonusu.

Rapordan önemli bulduğum bir alıntı şöyle: “Tükettiği enerjinin yaklaşık dörtte üçünü dışarıdan ithal eden Türkiye, enerjide dışa bağımlılığın yüksek olduğu birkaç ülke arasında yer alıyor. 2013 net ithalat rakamları dikkate alındığında, doğalgaz ithalatında dünya 5’incisipetrol ithalatında dünya 13’üncüsükömür ithalatında dünya 8’incisipetrol koku ithalatında ise dünya 4’üncüsü. Son toplamda ise Türkiye dünya net enerji ithalatı sıralamasında 11’inci. Birincil enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 64’ünü toplam 10 ülkeden, yüzde 43’ünü sadece üç ülkeden ve yüzde 27’sini ise tek bir ülkeden tedarik ediyor.

Başta sayılan hedefler neden gerçekleşmiyor? Çünkü bir yandan tüketerek hattâ daha çok tüketerek büyümeye çalıştığımız için dışa bağımlılık azalmıyor, üstelik büyümeyi sadece tüketime, ranta ve inşaata odaklayınca gerçek bir büyüme de elde edilemiyor. Plansız, çevreyle, yaşam alanlarıyla uyumsuz, yatırım alanlarında yaşayan halkın istemediği projelerden vazgeçilmiyor. Verimli tarım arazilerine, ormanlara, SİT alanlarına, nehirlere tecavüz etmemek gerekiyor. Belki de en önemlisi bu plansız programsız yapılan yerli kömür, HES ve diğer enerji projeleri kentleşme ve ulaşım politikalarıyla birlikte ele alınmıyor.

Türkiye’de sanayi üretimi ve büyüme gerileyince, elektrik talebi de ona göre yükselmiyor. 2013 elektrik tüketiminde öngörülen artış yüzde 5,40 iken tüketim sadece yüzde 2,43 artmış. 2014 için yine talepte yüzde 5,5 artış öngörülmesine rağmen tüketimde yüzde 3,71 artış olmuş.

Diğer yandan, bol keseden dağıtılmış lisanslar sözkonusu. Bu kadar projeye ve dolayısıyla enerji üretimine ihtiyaç olup olmadığı sorgulanmıyor. Tüketimdeki gerçekleşmelere bakıldığında bu da sorunlu bir alan olarak karşımızda duruyor.

Bir ülkenin refah düzeyini enerji tüketimine bakarak ölçme devri artık çok gerilerde kaldı. OECD ve IEA (Uluslararası Enerji Ajansı) verilerine göre, tüm gelişmiş ekonomilerin enerji tüketimleri artmıyor, bilakis yıllık tüketimleri neredeyse sabit.

Gelişmişliği aşırı israf sanan bir yönetimin esiriyiz. Kaldı ki, bu mantıkla gece gündüz Ak Saray’ın ışıklarını yakıp memleketin kaynaklarını hoyratça savuranların elektrik faturası da ortada.

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) ışıl ışıl fotoğrafları dolaşıma sokulan Ak Saray’ın her ay 1 milyon 800 bin kilovat saat elektrik tüketeceğini, aylık elektrik faturasının da 700 bin TL olacağını hesaplamıştı. Nitekim, Ak Saray’ın 18 Aralık 2014-21 Ocak 2015 arasındaki toplam 34 günlük elektrik tüketiminin maliyeti 1 milyon 140 bin 567 TL olarak açıklandı. Ak Saray’ın bir ayda tükettiği elektrik 13 bin 195 konutun yani 52 bin 780 kişinin elektrik tüketimine eşdeğer.

yesilgazete.org, Ak Saray’la ilgili yaptığı bazı hesaplamalarda şunlara dikkat çekmişti: “Her ay 1 milyon 800 bin kilovat saat elektrik tüketimi, Türkiye’nin en büyük HES’i Atatürk Barajı’nın ayda bir gün Ak Saray’a çalışması, 3170 ton kömür yakılması, 35 bin varil petrol tüketilmesi ya da 4 milyon 250 bin metreküp doğal gaz tüketimi demek.

Yine aynı hesaplamalara göre, Ak Saray’ın bir yılda havaya saldığı 10 bin tona yakın karbondioksiti yutması için 4937 hektar orman gerekiyor, bir başka deyişle 382 bin yeni fidan dikmek gerekiyor. Ak Saray’ı üzerine kondurmak için Atatürk Orman Çiftliği’nden 10 binden fazla ağaç söküldü.

Dolayısıyla, istediğiniz planlamayı ya da enerji stratejisini ortaya koyun, istediğiniz kadar öneri sıralayın, tüketimi, israfı ve savurganlığı yaşam biçimi edinmiş, tek katkısı enerji faturasını kabartmak olan bir zihniyete anlatmak imkânsız.

[email protected]