Çerkes Ethem, 1915/16 ve Çerkesler

  • 25.05.2012 00:00

 Çerkes Ethem konusunda birşeyler araştırmaya başladığınızda, karşınıza sadece „Milli Mücadele“ dönemi çıkar. Çerkes Ethem´in anılarının bile olup olmadığından, yazdı ise doğru olup olmadığından bile emin değiliz. Ama Çerkes Ethem ve ağabeyi Reşit ve Tevfik gerek Birinci Dünya Savaşı´nda gerekse „Milli Mücadele“ döneminde somut bir vaka. Çerkes Ethem konusunda beni ilgilendiren daha çok 1914-18 dönemi. Yani özellikle Ermeni tehciri dönemi. İtiraf etmeliyim ki bu konuda çok fazla kaynak olduğunu söyleyemem. Tabii ki Teşkilatı Mahsusa gibi „gizli“ teşkilat hakkında belge bulmak o kadar kolay bir iş değil. Belki Teşkilatı Mahsusa şeflerinden Hüsamettin Bey´in 1928 yılında Genelkurmay Başkanlığı´na teslim ettiği kilitli ve her tarafı çivilenmiş sekiz sandıkta birşeyler bulunabilir. 


Çerkes Ethem´e ait olduğu iddia edilen anılarda şöyle bir bölüm vardır: „Birinci Dünya Savaşı´nın ilk senesinde büyük kardeşim Reşit Bey´in, kendi başına askeri ve politik amacı olan, Kürtlerden ve başka milletlerden toplanmış Teşkilatı Mahsusa kuvvetleri ile Ruslara karşı, daha sonra İran´ın güneyinde İngiliz bölgesinde ve Efgan sefer heyetinde bulundum. Pek uzun sürecek olan bu maceralardan bahsetmeyeceğim.“ Çerkes Ethem´in 1918 öncesine ilişkin söyledikleri bu kadar. Bir konuda herkes aynı fikirde sanırım: Çerkes Ethem, Teşkilatı Mahsusa üyesi. Balkan Savaşı´ndan Yunanistan´a iltica edişine kadar olan hayatı Teşkilatı Mahsusa ve çetecilik. Başka hayatı yok. Ve dönemin önde gelen Teşkilatı Mahsusa liderlerinin hemen hemen hepsi ile teşrik-i mesaide bulunduğu da gerçek. 

Eğer Ermeni tehciri konusunda biraz olsun derinlemesine birşeyler okuduysanız, karşınıza „Çerkesler“ çıkar. Örneğin Van-İran-Muş-Bitlis-Diyarbakır-Maraş-Urfa-Hakkari-Halep-Der Zor-Musul hattını takip ettiğinizde karşınıza Çerkesler çıkar. Genellikle hepsi Teşkilatı Mahsusa´da yer alırlar. Hem de en sertinden, en militanından, bulunduğu bölgede dehşet saçan, acımasız cinsinden.Çerkes Yakup Cemil, Çerkes Ahmet, Çerkes Harun, Çerkes Canbulat, Çerkes Ethem, Çerkes Dr. Reşit, Çerkes Salih Zeki, Çerkes Ömer Naci, Çerkes çeteleri, Çerkes fedaileri, Çerkes Teşkilatı Mahsusa çeteleri, vs. Üstelik bu çetelerin, fedailerin, tetikçilerin sonradan Çerkes olduğunun farkına varılması gibi bir durum da söz konusu değil. 1915/16´da en azından Alman konsoloslar, Anadolu´da bulunan yabancılar bile fark etmişler. 

Teşkilatı Mahsusa

Birinci Dünya Savaşı´nda Teşkilatı Mahsusa çetelerinin sayısı yaklaşık 30 bin kişi olarak tahmin edilmektedir. Bunlar arasında hapishanelerden salıverilenler, eşkiyalar, bazıbozuklar, çapulcular, yerel aşiretler, Kürt aşiretleri, Laz, Kürt, Çerkes, Arap, Çeçen çeteleri yani yok yoktur. Bunların başında da Ittihat ve Terakki´nin güvendiği ve görevlendirdiği şefler ve subaylar vardır. Bu örgütün esaspara kaynağı da Almanlardır. Bazı kaynaklara göre Almanların Teşkilatı Mahsusa´ya yaptığı para yardımının 1918 yılına kadar 4 milyon altın lira olduğu iddia edilir. Ayrıca İttihat ve Terakki´nin örtülü ödeneğinden, Harbiye Nezareti´nden de paralar aktarılmıştır. Teşkilatı Mahsusa birliklerinin eğitimi Harbiye Nezareti tarafından yaptırılır. Özel üniformaları dahil tüm lojistik destek Harbiye Nezareti ve özellikle de 3. Ordu Komutanlığı tarafından karşılanmıştır. Teşkilatı Mahsusa üyeleri maaş alırlar, ancak maaş bordroları yoktur. Ayrıca baskın, yağma, haraç ve soygundan da pay alırlardı. 

Teşkilatı Mahsusa hakkında yazılanlarda, anılarda ve resmi tarih anlatımında, bu örgütün Ruslara ve Ermeni çetelere karşı savaştığı belirtilir. Ancak Teşkilatı Mahsusa`nın fiili olarak Rusya ile savaşa girilmesinden yaklaşık 4 ay önce faaliyetlerine başladığını, Seferberlikten hemen önce Teşkilatı Mahsusa`nın fiilen Trabzon-Erzurum-Van Hattı´nda görevlendirildiğini unutmamak gerekir. Bu aylarda çarpışılacak ne Rus Ordusu ne de Ermeni çeteleri vardır. 1915 tehcirinin başlamasına kadar bölgede aktif bir Ermeni „isyanı“ veya ayaklanmasının olmadığı, sadece Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinin incelenmesi sonucu bile ortaya çıkar. 1915/16´da ve öncesinde Osmanlı´nın ve İttihat ve Terakki´nin şöyle bir bakış açısı vardır: Bir kişi bile emirlere uymasın, isyan etmiş sayılırdı. Bu zihniyet, her Ermeni itirazını „isyan“ olarak değerlendirmiş ve „hain“ ilan etmiştir. Bahaeddin Şakir, tekliflerini kabul etmeyen Ermenileri daha savaşa girilmeden çok önce hain ilan etmişti. 

Teşkilatı Mahsusa, savaş öncesi bir yandan Rus arka cephesinde faaliyetlerde bulunurken, aynı zamanda bulunduğu bölgelerde bir çeşit „mıntıka temizliği“ de yapmıştır. Bu temizliğin kapsamı içine istisnasız tüm müslüman olmayan halklar, İttihat ve Terakki ile işbirliğine yanaşmayan kimi Kürt aşiretleri de dahildir. Özellikle Van bölgesinde bu durum daha da vahimdir. Teşkilatı Mahsusa`nın savaşta yaptığı aslında şudur: Görece bıçak sırtında da olsa hem etnik hem askeri hem de toplumsal dengeleri bozmasıdır. Yani Teşkilatı Mahsusa eliyle arı kovanına çomak sokulmuş ya da arı kovanına şiddetli bir tekme atılmıştır.

Özellikle Sarıkamış bozgunundan sonra Teşkilatı Mahsusa´nın asli görevi „harici değil dahili düşmanlar“ olmuştur. 1915/16 yıllarında Teşkilatı Mahsusa´nın Doğu Anadolu´daki esas görevi, Ermeni tehcirini uygulamaktı. Ben kişisel olarak Ermeni tehciri döneminde katliama karışmamış bir Teşkilatı Mahsusa birliği ve/veya çetesinin olduğuna inanmıyorum. Sadece Erzurum vilayetinde tehcir döneminde 50´den fazla katliam yeri mevcuttur. Van bölgesinde, İran´da, Muş, Bitlis, Maraş, Diyarbakır, Suriye ve Irak´ta Teşkilatı Mahsusa birlikleri inanılmaz katliamlar yapmışlar, birkaçı hariç hiçbir şekilde Ruslara ve Ingilizlere karşı başarı da elde edememişlerdir. 

Savaş öncesi Çerkes Ethem

Çerkes Ethem´in Birinci Dünya Savaşı´nda Teşkilatı Mahsusa´daki faaliyetleri konusunda geniş bilgilere ulaşmak mümkün değil. 31 Ağustos 1913 tarihinde „Batı Trakya Muhtar Türk Cumhuriyeti“ adıyla kurulan ve Süleyman Askeri´nin başını çektiği Teşkilatı Mahsusa hareketinde, Çerkes Ethem´in ağabeyleri Reşit ve Tevfik´in aktif rol aldığı biliniyor. Ethem´in de bu mücadeleye katıldığı bilindiğine göre, Çerkes Ethem´in Teşkilatı Mahsusa´ya Balkan Harbi sırasında girdiğini kabul edebiliriz. „Batı Trakya Genelkurmay İkinci Başkanı“ olarak Çerkes Reşit´in adı geçer. Çerkes Ethem´in „resmi“ askerlik hayatı, Bulgar Cephesi´nde Çürüksulu Mahmut Paşa´nın Kolordu Muhafız Bölüğü'nde süvari kıtası kumandanı olarak savaşırken yaralanması ile biter. Daha sonra İran, Afganistan harekatına Rauf (Orbay) Bey´in müfrezesinde katılır, Cevdet Bey, Kazım Özalp, Kazım Karabekir, Ömer Naci, Halil Kut ve diğer İttihat ve Terakki mensupları ile de bu yıllarda tanışır. Çerkes Ethem´in yanında hep iki ağabeyi Reşit ve Tevfik vardır. Ethem Bey´i de Teşkilatı Mahsusa`ya alan büyük bir ihtimalle ağabeyi Reşit´tir. Ayrıca aile babadan bu yana Teşkilatı Mahsusacıdır. Çerkes Ethem, 1918 yılının başlarında Uceymi Paşa Sadun ile Irak seferine katılır burada yaralanır ve Bandırma´ya döner. Bu yılın sonunda da mütareke imzalanır. 

Bu yazı, Çerkes Ethem´in Birinci Dünya Savaşı ve Ermeni tehciri döneminde nerede olduğu, ne zaman, ne yaptığı konusunda var olan sis perdesini aralama çabası olarak değerlendirilmelidir. Doğrudan Çerkes Ethem´in hayatını izleyerek bu dönemi aydınlatmak mümkün olmadığı gibi, bu dönem ile ilgili belgeleri bulmak ta sanırım imkansıza yakın. Benim sis perdesini aralama çabamın ana çıkış noktaları şunlar: 

1- Çerkes Ethem, seferberlikten önce İran seferi için Ömer Naci komutasında İran cephesinde Teşkilatı Mahsusa harekatları için görevlendiriliyor. Van´a gönderiliyor.

2- Çerkes Ethem İran seferinden sonra Van´a dönüyor.

3- Van´dan Rauf Orbay´ın Müfrezesine katılmak için İran´daki Kirmanşah bölgesine gidiyor.

4- Çerkes Ethem hakkında dönemin Diyarbakır Valisi Çerkes Dr. Reşit´in emrinde çalıştığına ilişkin iddialar vardır.

5- Tarihe „Sayfo“ (Kılıç Yılı) olarak geçen Süryanilerin katledildiği 1915 yılı ve İdil (Hazak/Azak) „isyanı“ döneminde Çerkes Ethem bu bölgededir.

6- Çerkes Ethem´in yaralanmasına kadar olan dönemde ana üssü Musul ve Bağdat olarak gözükmektedir.

Çerkes Ethem´im özel görevi

Çerkes Ethem´in Seferberlikten birgün önce, Ağustos 1914 başında başlayan macerasına dönelim. Bu macera yaklaşık 4 yıldan fazla sürer.

Cemil Koçak`ın “Ey Tarihçi Belgen Kadar Konuş!” Bir Teşkilatı Mahsusa Öyküsü“ adlı yazısı bize Çerkes Ethem konusunda ilk ve önemli ipuçları verir. 1914 yılının Ağustos ayının başındaDahiliye Nazırı Talat Bey´in daveti sonucu yapılan toplantıda, Ömer Naci Bey ile birlikte Erkanı Harb Kolağası Ruşeni Bey, „İran’dan Kafkas’a geçmek ve Rusların gerisinde siyasi bir inkilap hazırlamak vazifesi ile siyaseten“ görevlendirilir. Ruşeni Bey ve Ömer Naci, İran mücahitlerinden Emir Haşmet ve rüfekası, Çerkes Reşit ve Ethem ile arkadaşları Erzurum üzerinden Van´a gelirler. Van Valisi Tahsin Bey, Hakkari Mutasarrıfı Cevdet Bey ve Van Jandarma Komutanı Kazım Özalp ile “tevhidi mesai ederek”, 1 ay kadar Van´da kalırlar. Burada dikkati çeken nokta, Çerkes Ethem ve Reşit´in doğrudan en üst makamlar tarafından görevlendirilmesidir. Talat Paşa´nın emri ve tabii ki Enver Paşa´nın da onayı ile. Ağustos ayı başında alınan karar sonucu, Çerkes Ethem´ve Reşit´in 1914 yılı Ağustos/Eylül/Ekim aylarında Van´da oldukları anlaşılıyor. 

Ruşeni Bey ve Ömer Naci ekibi İran´da iken Van valiliğine atanmış olan Cevdet Bey, İran´a geçer ve bizzat elden Talat Bey´in bir telgrafını Ruşeni Bey´e verir. Telgraf emrinde Ruşeni Bey´in emrindeki arkadaşlarının yarısını Çerkeslere vermesi, onlarla birlikte çetecilik yapması ve Van´da teşekkül edecek üç kişilik bir heyete tabi olması istenir. Bu emir biraz da Ruşeni Bey´in „rütbe-i tenzili“ olarak ta değerlendirilebilir. Ruşeni Bey, yukarıda sözü geçen kişilerle „teşriki mesai etmekte mazur” olduğunu söyler. Ruşeni Bey, bütün ekibini Cevdet Bey´e bırakır ve bu emre uymaz. Emre uymayan Ruşeni Bey, Dahiliye Nazırı Talat Paşa’nın emri ile o zamanki Bağdat Valisi Süleyman Nazif Bey tarafından tutuklanır. “Vücudu muzır” görülmüştür. Ancak Ruşeni Bey canını kurtarır. 

Bu bilgilerden hareketle bazı noktalara açıklık getirelim: Çerkes Ethem´in 1914 yılında nerede olduğu belli. Talat Bey´in emrinde sözü edilen ve Van´da kurulan 3 kişilik heyetin içinde büyük bir olasılıkla Ömer Naci´nin, Van valisi Cevdet Bey´in bulunduğu kesin gibi. Bölgede Nuri (Kıllıgil) Paşa ile Halil Kut Paşa da bulunmaktadır. Burada ikinci noktaya geçelim: İran´ı bilen tecrübeli bir Teşkilatı Mahsusacı olan Ruşeni Bey, neden emre uymaz ve tüm ekibini Cevdet Bey´e terk eder? Ruşeni Bey´i „tedhiş eden“ (ürküten) bir durum vardır. Bu da şudur: Teşkilatı Mahsusa birlikleri ile birlikte Çerkesler İran´a girmişler „garet“ (yağma) yapmışlardır. İran Türklerinin başına „felaket“ getirmişlerdir. Yani Teşkilatı Mahsusa birliği İran´a girip, yağma yapmış, katliamlarda bulunmuş ve İran´da yaşayanları da „Türk düşmanı“ yapmıştır. Teşkilatı Mahsusacı Ruşeni Bey´i bile ürküten, korkutan bir durum olduğuna göre, herhalde İran´da olup bitenleri „korkunç“ kelimesi ile nitelemek yanlış olmasa gerek. Ruşeni Bey önemli bir noktayı daha vurgular: Çerkeslerin yaptığından „ürkmüştür.“ Kimlerdir bu Çerkesler? Başta Çerkes Ethem ve ağabeyi Reşit. Ayrıca Van valisi Cevdet Bey´in fedaileri arasında Çerkeslerin bulunduğu da biliniyor. Çerkes Ahmet ve adamları. Cevdet Bey´in bir de „kasap taburu“ vardır. Uzmanlaştığı alan katliam düzenlemek. Yine Kazım Özalp´ın Van Seyyar Jandarma Müfrezesinde de Çerkesler vardır. Daha sonraki 1915 Nisan ayında “Van İsyanı“nda da ortaya çıkan ve Canbulat Bey´in komutasındaki (İT`nin İçişleri Bakanı İsmail Canbulat değil) Çerkes birlikleri ve Laz taburu da vardır. Yine bölgede bulunan Kazım Karabekir´in birliklerinde de Çerkesler vardır. Halil Kut Paşa anılarında Van Valisi Tahsin (Uzer) Bey´in ısrarları sonucu Kazım Karabekir´in o bölgeye gönderildiğini söyler. Yani 1914´ün son, 1915´in ilk aylarında Van adeta Çerkeslerin bir toplanma merkezidir. Bir de bu olguya Teşkilatı Mahsusa emrine giren Kürt aşiretlerinin toplanma merkezinin Van olduğunu da ekleyelim. Bu arada tüm Teşkilatı Mahsusa birliklerinde hapishaneden salıverilen mahkumların ve af vaad edilen eşkiyaların da olduğu malum. 

Çerkes Ethem, Van ve İran operasyonları

1914 yılının Ağustos ayında Başkale civarında yaşayan Süryanilerin tehcir emri verilir. 1914 yılının Ağustos/Eylül aylarında İran´a çok sayıda operasyonlar düzenlenir. İran-Osmanlı sınırı adeta bir savaş ve katliam alanına dönüşür. 1915 Mart ayına kadar süren çeşitli operasyonlara, Cevdet Bey, Ömer Naci, Kazım Karabekir, Kazım Özalp, Halil Kut, Ruşeni Bey´ler katılır. Bu operasyonlara Teşkilatı Mahsusa birliklerine dahil olan Çerkesler, Kürtler, Lazların yanısıra yerel Kürt aşiretleri, Hamidiye Alayları, başıbozuk çeteleri ve az sayıda da düzenli Osmanlı birlikleri katılırlar. İran´a yönelik bu operasyonların başlaması bölgede kısa sürede tüm dengeleri altüst etmiş, bölgenin tam bir kaos ortamına sürüklenmesine neden olmuştur. Bu arada 1914 Ağustos ayında başlayan ve 1915 Eylül´üne kadar süren ve bizzat Enver Paşa´nın emriyle kurulan Rauf Bey Müfrezesi, Musul üzerinden Güney İran´a ve oradan Afganistan üzerine gitmek üzere yola çıkar. Rauf Bey Müfrezesi Almanlarla ortak bir operasyon amacıyla yola çıkmış ancak daha sonra tam bir fiyaskoyla sona ermiştir. Ancak müslüman ve müslüman olmayan yerel halkın, o bölgede yaşayan bazı Kürt aşiretlerinin katliama uğramasına neden olmuş ve deyim yerindeyse kaç yapalım derken göz çıkarılmıştır. Rauf Bey Müfrezesi birkaç küçük başarı dışında bölgede tutunamamış, fiyaskonun faturası da Almanlara çıkarılmıştır. İran´da müttefik aranırken, „Türklere“ nefret tohumları ekilmiştir. Rauf Bey Müfrezesi konusunda, Rafael de Nogales „Osmanlı Ordusunda 4 Yıl“adlı anılarında şöyle yazar: „Savaşın başında Fırkateyn kaptanı Rauf (Orbay) İran´a diplomatik bir görevle gönderilmişti. Emredildiği gibi İran´a gideceğine, korumalarıyla (İranlıların dediklerine göre) öldürmüş, yakıp yıkmış ve İstanbul´a cepleri dolu gelmiş. Rauf Bey´in vandallığı İranlıları, Türklerin karşısına çıkarmıştı. O zamandan beri Ruslarla aynı amaç için çalışıyorlardı. Cihadın, İran´da ve bütün doğuda yandaş bulamaması bu olayla ilgilidir. „ (s.164)

Ekim ayının ortalarına doğru Osmanlı askeri birlikleri 200 kadar yerel Kürt aşiretinin desteği ile Urmiye´ye saldırırlar. Başlarında Van Valisi Cevdet Bey vardır. Rus Kazak birliklerinin gelmesi üzerine geri çekilen Cevdet Bey´in birlikleri geçtikleri köy ve kasabalarda katliam yaparlar. Cevdet Bey´in birlikleri geri çekilirken verilen kayıplar arasında 7 subay da bulunur. Üzerlerinden çıkan kimliklerdeTeşkilatı Mahsusa mensubu ve Çerkes oldukları anlaşılır. Katliamın hedefinde Ermeniler, Süryaniler, Nasturiler ve işbirliğine yanaşmayan İranlı Kürt aşiretleri vardır. İran´a yapılan operasyonlarda bir sonuç alınamayınca ve verilen kayıplar ve İran´da Rus birliğinin varlığı nedeniyle İran-Osmanlı sınırında yaklaşık 2 aylık „sakin“ bir dönem yaşanır.

Kasım ayında Rus Ordusu Saray ve Başkale istikametine doğru ilerlemeye başlar, ancak kuvvetlerin zayıflığı nedeniyle geri çekilirler. Aralık ayının sonuna doğru Halil (Kut) Paşa 5. Sefer Kolordusu ileDağıstan Seferi´ne başlar. Ancak Nisan ayında hedefine varabilir. Aralık ayında İran´da Savuçbulak´ta Ruslarla iki çatışma yaşanır ve Osmanlı Ordusu kazanır. 28 Ocak´ta Ömer Naci birlikleri Sofyan´da ağır bir yenilgiye uğrar. Halil Paşa´nın birlikleri Ocak ayının 2. haftası Tebriz´e doğru yönelirler. Ömer Naci ´nin birlikleri ise Dilman´da ağır bir yenilgiye uğrar. Rus birliklerinin güneye, Osmanlı sınırlarına doğru ilerlemesi nedeniyle Osmanlı birlikleri geri çekilmeye başlar. Cevdet Bey, Rus birlikleri karşısında Mart ayında ağır yenilgiler alır. Rus birlikleri karşısında tutunamayan Osmanlı birlikleri Mart ayında, Osmanlı topraklarına dönmeye başlarlar. Nisan ayında da Halil Paşa´nın birlikleri Dilman´da ağır kayıplar verir ve geri dönmeye başlar. Teşkilatı Mahsusa birlikleri Rus Ordusu önünden kaçarken, uğradıkları her yerleşim alanında, her köyde, her kasabada katliam yapmışlardır. Bu katliamların en bilineni de Haftevan katliamıdır. Bu bölgede Ermeni, Süryani ve yerel halka yapılan yapılan katliamların biçim ve yöntemleri tüyler ürperticidir. Bu bölgedeki katliamlarda uygulanan işkence ve öldürme teknikleri tarihe geçecek niteliktedir. Katliamların boyutu ve vahşiliği sonucunda, İran Hükümeti, Osmanlı ve Almanya´ya resmen protesto notası verir. 11 Şubat 1915´de İstanbul´da Alman Elçisi, Enver Paşa ve İran Elçisi arasında bir tür arabuluculuk toplantısı düzenler. Tüm bu gelişmelerin sonucunda, 1914 Ekim/Kasım ayı hariç, Ağustos/Eylül/Aralık ayları ile 1915 yılının Mart ayına kadarki 6 aylık dönemde, İran-Osmanlı sınırı ile İran içleri kan gölüne dönmüş, binlerce insan yerinden yurdundan edilmiş ve Kuzeye Rusya istikametine doğru kaçmaya başlamıştır.

Kısaca bu gelişmeleri aktarmamın nedeni, 1915 yılının Mart ayına kadar olan İran içlerindeki operasyonlarda Çerkes Ethem´in de yer almış olmasıdır. Çerkes Ethem, ağabeyi Reşit´in bu 6 aylık dönemde bu bölgede bulundukları kesindir. Büyük bir ihtimalle Çerkes Ethem, Cevdet Bey ile İran´dan Van´a geri dönmüştür. Dönerken de büzük katliamlar yaşanmıştır. Dönüş tarihi de 1915 yılı Mart ayıdır. Van Seyyar Jandarma Müfrezesi komutanı Kazım Özalp anılarında şunları aktarır: „Çerkes Ethem´i Birinci Cihan Harbinde ben Van civarında fırka kumandanı iken, Azerbaycan´da milli teşkilatı yapmak üzere kardeşi Reşit´le yanıma geldikleri zaman tanımış idim. Reşit yüzbaşılıktan emekli idi. Ethem´in bir askeri rütbesi yoktu. Reşit bu işler için çalışır iken İran´da (Dilman´da) hastalandı. O sırada ben fırkamla oraya gitmiştim. Ethem bir müddet benim karargahımda kaldı. Reşit hastalıktan kalktıktan sonra Musul´a gittiler.“

Çerkes Ethem, Rauf Bey Müfrezesi ve Sayfo

Çerkes Ethem´i daha sonra 1915 Nisan ayı sonunda Rauf Bey Müfrezesi´nde, Kirmanşah yakınlarında görüyoruz. Rauf Bey anılarında Çerkes Ethem Bey´in Van´dan yanında adamlarla geldiğini ve Kirmanşah´a gidip çeşitli operasyonlarda bulunduğunu belirtir. Rauf Bey daha sonra anlattığı ve/veya yazdığı anılarında, Çerkes Ethem´in Müfrezedeki rolü konusuna değinirken önemsiz bir ayrıntı olarak aktarır bu durumu. Kendisi de Çerkes olan Rauf Orbay´ın Çerkes Ethem`i „Milli Mücadele“ye ikna ettiği bilgilerini hatırlarsak, aralarındaki ilişkinin öyle sıradan bir ilişki olmadığı kanısına varabiliriz. Rauf Bey Müfrezesi´nin 1915 Eylül tarihinde resmen tasfiye edildiğini dikkate aldığımızda önümüze iki ihtimal çıkmaktadır: Çerkes Ethem´in, 1915 Kasım ayında Musul´da vali Haydar Bey´in emrinde olduğu anlaşılıyor. Çerkes Ethem ya Eylül ayına kadar Rauf Bey Müfrezesi´ndedir ve ardından Musul´a gelmiştir. Ya da Nisan ve/veya Mayıs ayında müfrezeden ayrılıp Musul´a gelmiştir. Çerkes Ethem´i Kasım ayında başka bir görev beklemektedir. Ömer Naci 1915 yılı sonunda tekrar İran´a sefer düzenleyen bir birliğe komuta etmektedir. Cizre´nin batısındaki İdil ( Süryanice Hazax) bölgesinden geçerken, kendisine Süryanilerin isyan ettiği ve isyanı bastırması görevi verilir. 1915 yılı Süryaniler için „Sayfo“ yılıdır. Yani „Kılıç Yılı“. Ömer Naci bir türlü isyanı bastıramaz ve yakın bölgedeki birliklerden yardım ister. David Gaunt´un „Katliamlar, Direniş, Koruyucular: 1. Dünya Savaşında Doğu Anadolu´da Müslüman-Hıristiyan Ilişkileri“ kitabından aktarayım: „ Musul Valisi, başında dillere destan Çerkes Ethem´in bulunduğu ve mücahid dediği bazı gönüllü birimlere komuta ediyordu. 7 Kasım´da Erkanı Harbiye Umumi´ye gönderdiği kısa mesajla bu birimlerin yeniden konuşlandırılmasını öneriyordu. Ömer Naci Bey´e yardım etmek amacıyla, milis komutanı Edhem Bey emrinde tertiplenmiş olan 500 savaşçının iki gün içinde hareket edebileceğini söyleyebilirim. Telgraf üzerinde başka bir el yazısıyla şunlar okunuyordu: Nazır Paşa ile tartışılacak. Ertesi gün, Talat, Erkanı Harbiye Umumiye´ye gönderdiği telgrafta, 500 mücahide Naci´nin kuvvetlerini takviye etme emri verdiğini doğruluyordu. Ömer Naci Bey´e yardım etmek üzere milis komutanı Edhem Bey´le 500 mücahid tertip edildiği ve iki güne kadar sevk olunacağı Musul vilayetinden gelen 7 Kasım 1915 tarihli telgrafta bildirilmiş olmakla, bu konuda buyruk sizindir.“ Komutan Edhem, Reşid Bey´in kendi özel ordusunu doldurmak için askere aldığı Çerkeslerden biriydi. Zalimliğiyle ün salan bu adam, aynı zamanda Teşkilatı Mahsusa memuruydu. (s.393) Ömer Naci, İdil Süryanileri ile baş edemez ve kendi başına barış yapma kararı verir ve İran seferine devam için Musul istikametine devam eder. 

En üst makamdan özel görevler

Çerkes Ethem resmi yazışmalarda ikinci kez en üst makamdan görev emri alır. Birincisi 1914 yılında Seferberlikten hemen önce, ikincisi de Kasım 1915´te. Emir Talat Bey´den gelir, Enver Paşa´nın onayı ile tabii ki. Bu iki olgu da, Çerkes Ethem´in Teşkilatı Mahsusa içindeki önemini vurgular. Bir başka olgu da, Çerkes Ethem´in „Sayfo“ da bu bölgede olduğudur. 

Sefer E. Berzeg,„Türkiye Kurtuluş Savaşı´nda Çerkes Göçmenleri II“ adlı kitabında Çerkes Ethem´in, tehcir döneminde kendisi gibi Çerkes olan Diyarbakır Valisi Dr. Reşit´in emrinde görev yaptığını iddia etmektedir. Bu iddialar çeşitli yayınlarda tekrarlanmakta, hatta Reşit Bey´in kendi özel ordusunu doldurmak için askere aldığı Çerkeslerden olduğu iddiası tekrarlanmaktadır. Bir başka iddia da, Çerkes Ethem´in Yakup Cemil ile birlikte Batum seferine Teşkilatı Mahsusa çeteleri ile birlikte katıldığıdır. Emrah Celasun „Baki İlk Selam“ Çerkes Ethem adlı kitabında, özellikle Diyarbakır Valisi Reşit Bey´in emrinde çalışıp, tehcirde görev aldığına ilişkin iddiaları araştırdığını ve bu döneme ilişkin hiçbir bulguya rastlamadığını belirtmektedir. 

1915/16 ve sonrasında Teşkilatı Mahsusa, Ermenilerin tehciri ve katliamında doğrudan görev almıştır. Özellikle Sarıkamış Bozgunu sonrası başlanmış bu görev, Der Zor´a kadar devam etmiştir. Özellikle Doğu Anadolu´da tehcirin Teşkilatı Mahsusa tarafından pratikte gerçekleştirildiğine ilişkin sanırım yeterince bilgi ve kanıt var. Ayrıca tehcir öncesi Ağustos 1914´den itibaren başlayan müslüman olmayanlara yönelik „mıntıka temizliği“ nin de Teşkilatı Mahsusa tarafından yapıldığı da bir gerçek. Bu temizlik Batum, Erzurum, Van ve İran-Osmanlı sınırı bölgesinde gerçekleştirilmiştir. Öte yandan Çerkes Ethem´in Talat Paşa tarafından yani en üst düzey makam tarafından görevlendirildiği de sabit. Çerkes Ethem´in 1914/18 döneminde sadece ve sadece Teşkilatı Mahsusa´da görev aldığı da unutulmamalıdır. Diğer önemli bir gerçek te şu: Çerkes Ethem, 1914 Seferberliği´nden itibaren, Ermeni tehcirinde önemli görevler üstlenen, yaptıkları katliamların sayısı bilinmeyen, başta Ermeniler olmak üzere müslüman olmayanları kesmekle övünecek kadar fütursuz ve gaddar olan komutan ve şeflerle birlikte çalışmıştır. Ömer Naci, Van Valisi Cevdet Bey, Halil (Kut) Paşa, Kazım Karabekir, Kazım Özalp, Rauf Orbay bunlardan sadece birkaçı. Buna Mart 1915-Mart 1916 arasında Diyarbakır Valisi olan Dr. Reşit´i de ekleyebiliriz. Çünkü bu dönemde Çerkes Ethem büyük bir ihtimalle Musul-Bağdat-Diyarbakır bölgesinde at koşturmaktadır. Eğer Çerkes Ethem´in Diyarbakır Valisi Dr. Reşit´in emrinde çalıştığı iddiası doğru ise ortaya çok daha vahim bir durum çıkmaktadır. Kuşkusuz Çerkes Ethem´in tehcire katıldığına ilişkin bir belge yoktur. Belki de hiçbir zaman da bulunamayacaktır. Birinci Dünya Savaşı´nın en kanlı, en çok çarpışmaların olduğu, onbinlerce insanın öldüğü, katledildiği, göç ettiği bir bölgeye özel görevle gönderilen Teşkilatı Mahsusa şeflerinin neler yaptıkları az çok biliniyor. Bu şeflerin emrinde çalışanların ise ne yaptıklarını tahmin etmek için kahin olmaya gerek olmadığını düşünüyorum. Sağlam belgeler aramak ta nafile bir çaba olur kanısındayım. Bu nedenlerle yapmamıştır, katılmamıştır gibi kesin hükümlerden kaçınmanın gerektiğine inanıyorum. Özetle, Çerkes Ethem Birinci Dünya Savaşı döneminde, tehcirin, operasyonların, katliamların, temizlik harekatlarının yapıldığı bir bölgede görev yapmıştır. 

Çerkes Ethem ve Çerkesler

Bazı ipuçlarından hareketle Çerkes Ethem´in 1914/18 yıllarındaki görevleri konusunda bir sis perdesini aralamaya çalıştığım bu yazımın son bölümünde, özellikle Çerkesler için bir umudumu dile getirmek istiyorum. 

Bizim“ tarihimizdeki kişiler için genelde iki temel ölçü vardır: Ya hainlik ya da kahramanlık. Çerkes Ethem´in „Milli Mücadele“ döneminde yaşadığı „haksızlığı“ ortaya çıkarırken, „haksızlığa“ uğrayandan bir „kahraman“ yaratmak, onu „hain“ ilan edenlerle sonuçta aynı noktaya getirmektir. „Hain“ ve „kahraman“ tartışması Çerkesleri içinden çıkılmaz bir tartışmanın içine atar. 

148 yıldır haksızlığa uğramış bir halkın, ayakları üzerine durmaya başladığı bir dönemde, umarım Çerkesler, kendilerini Teşkilatı Mahsusacı Çerkes Ethem üzerinden tanımlamaya kalkmazlar. 
Çerkesler umarım kendilerini Birinci Dünya Savaşı´nda gösterdikleri „kahramanlık“larla da tanımlamazlar. Umarım Çerkeslerin Birinci Dünya Savaşı´ndaki „kahramanlar“ a ihtiyaçları kalmaz. 

Çerkesler umarım kendilerini „Milli Mücadele“ deki „kahramanlık“larla da tanımlamazlar. Umarım „biz olmasaydık Cumhuriyet kurulamazdı“ da demezler. 

Çerkeslerin belki „Milli Mücadele“ yıllarında uğradıkları haksızlığın iade-i itibarı söz konusu olabilir. Çerkeslerin kahramanlara değil, kendi benliklerine ihtiyaçları var kanısındayım. Bu kuşkusuz zor bir mesele. 

Erhan Hapae´nin „24 Nisan / 29 Mayıs Kayseri Mitingi (Ermeniler / Çerkesler)“ başlıklı yazısında şunlar yazılı:„Çerkeslerin bahtsızlığı, bir zalimden kaçınca özgürlüğe kavuşacağız sanmaları belki. Kavuşmadılar. O zamanın ruhu özgürlüklerle ilgili değildi elbet, esas olan can kurtarmaktı, anlıyoruz ama bir şans olup bir özgürlüğe uçabilirlerdi. Olmadı. Geldikleri ülke kendi halklarına da pek öyle özgürlükler tanıyan bir yer değildi. O kadar değildi ki, Çerkesler Osmanlıya geldikten tam 50 yıl sonra Ermenileri soykırıma uğrattılar. (...) Türkiyeli Çerkeslerin 1915 yılında ne düşündüklerini merak ederim. Kendi başlarına elli yıl önce gelmiş olan ‘Büyük Felaket’, yeni komşularının başına geliyorken yani.“ 

Çerkesler daha yolun başındalar. Çerkesler Birinci Dünya Savaşı, özellikle Ermeni tehciri ve „Milli Mücadele“ ile yüzleşirken Türkiye´nin gerçek tarihine de katkıda bulunabilirler. 

 

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Yorumlar (69)

  • ksm_alt
    ksm_alt
    14.02.2014 18:20

    rizeli hemşinli ermeni vs her ne oluyosa işte,sen ermeniler için bile yüz karasısın,ermeniler ırkçılıktan,ümmetçilikten vs mağdur oldular yıllarca ama sen de onlara dönüşmüşsün faşizm kafanı yemiş senin ayrıca kuzey kafkaslardaki özerk cumhuriyetlerde önemli bir nüfusta ermeni var ordakilerde "defolun" desin ermenilere yada fransızlar abd liler desin senin mantığın aklın bu kadar işte

  • Mehmet Aykıran
    Mehmet Aykıran
    13.10.2012 06:11

    İyi güzel de yazar kardeş,hani kaynak?? Falanca şöyle dedi filanca böyle dedi diyerek tarihçilik yapılmaz.Kaynak diye gösterdiğin kişilerin çoğu kesin bir dille böyle yaptılar demiyor.Evet yaptı diyen,menfur görüş belirten kişilerin hepsi gayr-i Türk.Bu taraftan bakınca tutarsız.Öte yandan Ermeni meselesinin sorumluluğunu Türkten başka etnik unsurların üstüne yıkma çabası.Bu ne işdir.Bulmuşsun bir menfez salla babam salla.Asıl bu yazıyı ciddiye alıp altına yorum döşenen zavallılara acıyorum.

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    5.10.2012 12:04

    kavaklı kardeş bedava yazdığın yerden kitap ne zaman çıkacak

  • Mustafa Kavaklı
    Mustafa Kavaklı
    4.10.2012 20:20

    Ben şahsen hiç kimsenin, Anadoluda bir diğerine git öte deme hakkına sahip olmadığına inanıyorum. Çerkesleri hep dağlı savaşçı göstermeye çalışan Kafkasyayı almayı çok istiyen Çarlık rusyası olmuş. Buyrun Kafkasya tarihinde hiç Çerkeslerin saldırdığı bir halk varmı, Kırımdan Hazara uzanan Çerkes toprakları bu gün bir avuç kalmış, niye hep saldırılar işgaller sonrasında küçülmüş, ve Çerkesler hep Ruslar veya onlarla beraber hareket edenlerle savaşmak durumunda kalmış.

  • Mustafa Kavaklı
    Mustafa Kavaklı
    4.10.2012 20:12

    Ermenilere zulumde illaki o günkü iktidarda memur olan bir çok etnik halktan insanların rolu olmuştur..Hatta bir tane valiye soruyorlar, siz bir hekim olarak bu konuda nasıl onay verdiniz diye , cevabında Türk kimliğim hekimliğime galip geldi diyor.. " aslen Çerkes" Ermeni rumuzlu arkadaş tek pencereden baktığında böyle görüyor, Ama Düzceden Karadenize uzansın nerde Çerkes köyü varsa Ermeni leri Çetelerden korumuş saklamışlardır. Dedemin 17 gün sakladığı ermeni yıllarca metup dedeme yazdı.

  • Mustafa Kavaklı
    Mustafa Kavaklı
    4.10.2012 20:05

    Kuvayi milliye dönemindeki adı ile Ethem pey, Çerkez olarak anılmaktan hoşnut olmıyan ve kendini Türk gören bir zat..Tarihe Düzce Çerkes isyanları diye geçen isyan Bolu Düzce isyanlarıdır ki, Bolu mutasarrıfı Koyu bir hilafet yanlısı idi.Ethem beyin aralarında şahsi mesele olan Sefer beyi ve bir çok çerkezi Düzcede asması sonrası bence en büyük hainliği Çerkezlere yaptı.Ama adının başına sonradan Hain yaftası ve Çerkes ibaresi konunca savunmakta yine biz Çerkeslere düştü...

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    18.09.2012 23:08

    Athırsızı çerkez maraşlı hamza siz çerkezlere niye at hırsızı deniyor biliyormusun 1850 den beri bu toprakları talan edip işgal ettiğiniz için.Siz çerkezlerin karakterinin sıfır olduğu attığınız mesajlardan belli,size kötü bir şeyde demedim sadece kalkın gidin bu topraklardan geldiğiniz yere,türkler orta asyaya, çerkezler kafkasyaya ,balkan göçmenleri balkanlara, işte size vatansız dememizin sebebi bu kendi öz topraklarınız duruken bizlerin anatoliasını işgal ettiniz.göçebe ve talancısınız.

  • Maraşlı Hamzat
    Maraşlı Hamzat
    1.09.2012 00:43

    Ula Hemşinli Başhemşin Ermeni (ermeniye kurban ol) at hırsızı senin baban, ananda eşek hırsızı

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    21.08.2012 21:14

    İyiliğe iyilik olsaydı, koca öküze bıçak vurulmazdı. Bir Çin ata sözü derki, eline konan sivri sineğin niyeti bellidir.. Yahu kaptırdık gidiyoruzda bir Çerkezlik davasına bayramınızıda kutlarım nice bayramlara sağlıklı ve huzurlu bir şekilde birlik beraberlik içinde dostça varmak dileğiyle.. Not: Bana olumsuz oy verenlerde bu dileğe dahildir ;)

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    20.08.2012 19:13

    Bak Bir Dost güzel söylemişsin bir kısmını emin bile olmadığımız birilerinin iddaa ettiği küçük bir kısmı. Çerkezlerin küçük bir kısmı bu kısım ama bazıları bu kısmı bütün Çerkezler olarak görme çabasında bende onların bu çabalarındaki kendi payımdaki Çerkezliği ispat ederek bütün hepsi orda değildi demeye çalışıyorum. Çerkezleri bir benle aklamıyosunuz ama nedense bir Çerkez Ethemle karalayabiliyorsunuz. Bu hakkı nerden bulabiliyorsunuz ben onu merak ediyorum? Çerkez Ethem kimde ona bağlıyız?

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    20.08.2012 19:03

    Benim anlamadığım Çerkez Ethem kaç çerkez yapıyor? Birileri ben konuşurken diyorki Çerkezler tek senden ibaret değil senin dedenden babandan ibaret değil eyvallah tamam peki çerkezler Çerkez Ethemin sülalesindenmi ibaret bir millettir? Çerkez Ethem = Kaç Çerkez? de siz bir Çerkez Ethemle bütün Çerkezlere damga vurabiliyorsunuz? Çerkez Ethemi tanımam etmem ama bir çerkez olarak şunu kesinlikle söyliyebilirim Çerkezler = Çerkez Ethem değildir. Ben Çerkez Ethemi bilmem dedemi bilirim oda bir Çerkez

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    20.08.2012 19:26

    Bence askerliğin zorunlu bir vazife olduğu insanların ülkenin ve adaletli bir komuta merkezi diye bildikleri yönetime iradelerini teslim ettiği bir düzende bir şehirde ayaklanma çıktı diye size görev verildi ve gittiniz yapılması isteneni yaptınız ve geri döndünüz. Gitmeseniz veya gidip karşı safa geçseniz hayin olurdunuz ki öyle bi ortamı nerde nasıl bulacanda olaya vakıf olacan, olamadınız ve vazifenizi yaptınız birileriyle çatışma yaşadınız bu haldede katil veya cellatmı olmuş olurdunuz?

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    20.08.2012 19:09

    Ne dediğimi bile tam anlamadan basmışsınız olumsuz oyu. Sokak adlarında anlatmak istediğimi bile anlamamışsınız sizinle burdan dialok kurmak çok zor. Ben orda şunu kastetmiştim Zalim gelir bir mahallede masumları katleder ve zalim o mahalleye kendi adını verir. Ben o yazıyı bu şekilde anladığım için yazmıştım. Ama siz tam aksi yönde yani katlolunanlar gittikleri bi yerde onları katledenin adını sokağa vermeyi söylemişsiniz ben sizi sonradanda olsa anladımda sizde anlama isteği bile yok malesef.

  • Bir Dost
    Bir Dost
    18.08.2012 19:31

    Cankat Zengin kardeş Yukarıdaki Selçuk Uzun makalesinde bir paragraf var sonlara doğru. yazının tamamını okumak zor bir çerkes için bilirim... "148 yıldır haksızlığa uğramış bir halkın, ayakları üzerine durmaya başladığı bir dönemde, umarım Çerkesler, kendilerini Teşkilatı Mahsusacı Çerkes Ethem üzerinden tanımlamaya kalkmazlar" diyor. Ermeni Soykırımını yapanlarla Çerkeslerin Kürtlerin hakkını yiyenler,onların "BİR KISMINI" cellat gibi kullananlar aynı kişiler. Seçim senin.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    18.08.2012 00:13

    Sırf o andaki şartlarda güçlü olduğu için masum bir insanı katletmek ve devamındaki kurtulmuş masumları yok yere suçlamak aşağlamak onların bu acizliğiyle alay etmek için böyle bir işe kalkışmak bence kendini aşağlamaktır. Ne demek istediğini tam anlamadım ama bence hoş olmaz utanç verici bi durum. Ama gerkeçten bu insanlar masummu o tabelalara isimleri verilenler zalimmi bunu bilmeden konuşmakta doğru olmaz, böyle birşeyin varlığından haberim bile yoktu. Böyle bir şeymi yapılmış bu ülkede?

  • Adolf Naci
    Adolf Naci
    17.08.2012 21:21

    Bakırköyde (asıl adı Makrihori) Sahilde Ermeni Asıllıların nispeten yüksek oranda oturduğu Ömer Naci Sokağı diye bir sokak var. Keza Yeşilköy (Ayastefanos) ta da rum ve ermenilere eziyet eden katillerin isimleri sokaklara verilmiş. Soykırımı suçluları, soykırımından kurtulanlarla dalga geçmek için yaşadıkları yerlere soykırımı suçlularının adını veriyor. Almanya da polonyada birkaç bin yahudi hala yaşıyor. oturdukları sokağın adını adolf hitler gibi soykırımcıların adı verilse ne olur?

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    13.08.2012 15:32

    Ben ispatsız konuşmak istemem anlamanız için ispat ederek göstermek istedim. Haa hala daha ben yalancıysam buyrun bakın oylar gerçeği gösteriyor öyleyse ;). Sahtekarlık yapılmıştır demiyorum bilmediğim şey hakkında konuşma yapamam ama yapılmasına karşıda bi tedbir alınmadığı meydandadır. Herkes kedine gelsin ben konuyla ilgili cevap yazmıcağımı söyledim yazmıcamda benim arkamdan benim adımada bişeyler yazmayın cevap vermicem.. Hakkımızda hayırlısı neyse o olsun.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    13.08.2012 14:16

    Okurların dikkatine. Sitedeki oylamada tekrar tekrar oylamaya karşı tedbir alınmamış. Şüpelenip test yaptım birden fazla kez oylama yapılabiliyor. Oylama sonuçları adaletli olmayabilir. Bizzat test ettim.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    13.08.2012 13:55

    Türkiyedeki Çerkezlerinde gitmelerinin önünde aynı engeller var buda son mesajım.

  • Çerkes Kürdü
    Çerkes Kürdü
    13.08.2012 10:04

    Çerkes Kardeş Balkan selanik arnavut sırp makedon çingene vs dönmmeleri balkan halklarına eziyet edip soyamayacaklarını anlayıp kovulacaklarını anlayınca jön türk diye bişey uydurdular sahte türk milleti icat edip osmanlıya ve halkına kahpece ihanet ettiler. Bu arada Ermeni Soykırımı (yaşasalardı 20 milyon kişi) ve hristiyan etnik temizliğini Anatolia da yapmak için Kürt ve Çerkeslerin zavallılarını Maşa olarak kullandılar. Kürt ve Çerkes milletleri daha yeni anladı cellat olarak kullanıldığını

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    12.08.2012 20:24

    Tamam demek gitmek istiyorsunuz peki ama neden önce suriyedeki çerkezler 120 bin nüfusa sahip az bir nüfus var tabi suriyede savaş var ve bugün en kötü yer bile ordan iyi peki siz anatolia da yaşayan çerkezlerin niye gitme isteği yok bugün 10 milyondan fazla nüfusunuz var anatoliada,buna cevap verememişsin.Bugün abhazya zaten bağımsız gitmekte kolay ama siz çerkezlerin vatan derdi yok başkasının toprağında rahat ediyim gerisi önemli değil tipik çerkez karakteri.yazıklar olsun size.At hırsızları

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    12.08.2012 14:47

    Çerkezlerin vatanlarına dönebilmeleri için çalışmalar yürütülüyor. Bunlardan en son örnek verebileceğim Suriyedeki Çerkezlerin vatanlarına geri döndürülmeye çalışılması. Desteklemek isteyenler yardımlarını esirgmesinler bu insanlar için yardımlaşılıyor haydi çok istiyorsanız destek olun onların vatanlarına dönmelerine. Ermeniler olarak destek verin Abhazyanın bağımsızlığınıda tanıyın. Çerkezlerin vatanlarına dönmesine engel olan Rus politikalarını eleştirin onlar için çözüm üretin destek olun.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    12.08.2012 14:10

    Kafkasya anavatanım değil vatanımdır. Fakirlik gocunulacak bişeyde değildir. Ne zenginler vardı ertesi sabaha fakir oldu ne fakirler doğdu ölümden önce zengin oldu. Geri kalmışlık utanılacak birşey değildir çeşitli sebeplerle geride kalınabilir. Muhattap almadığım Ermeni olup Batumda gezidiğini söyleyen bazıları cevap verme mecburiyetinde bırakıyor bu cevap ona değil onun lafına destek olanlaradır. Ayrıca yerleşmek işgal altındaki bir toprağa vize alıp gitmek değildir kolayda değildir.

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    11.08.2012 14:51

    cankat sizlere anavatanınıza dönün dedim nasılda kudurdun.Gitmek istemezsin değilmi kafkasyaya, çünkü oralar fakir yaşam standartları düşük.geçen ay batumdaydım anatolyadan 30 yıl geride gidiyor herşeyi ile,artık abhazyanın osetyanın durumunu siz düşünün gerinin gerisi yerler.balkanlarında bir farkı yok.orda olsan soyadın zengin bile olmazdı herşeyinizle fakir bir yaşam sürerdiniz.burda devlet yönetiyorsunuz cumhur olup paşa olup,Abhazyada sahilde Anatolyadan gelen turistlere sımışka satardın:)

  • Met Metin ORHAN
    Met Metin ORHAN
    12.08.2012 11:44

    Sevgili Selçuk Bey, yazınız oldukça güzel ve bilgilendirici idi, emeğinize sağlık. Ethem in en karanlık dönemi zabit mektebi sonrasında 29 lu yıllara kadar olan dönem olarak düşünüyorum. Ermeni techiri dönemi ismi, Irak ve Afganistanda olarak geçiyor ama belirgin bir netlik yok bu konuda bilgi edinebileceğim kaynak önerebilir misiniz. Ayrıca 24.10.1921 ÇERKES MİLLETİNİN BÜYÜK DEVLETLERE, İNSANLIK ve MEDENİYET ALEMİNE GENEL BİLDİRGESİ olarak ifade edilen İzmir Çerkes Kongresinde Ethemin ilşkisi ile ilgili dayanaklara ulaşamadım Bu konuda katkılarınız bulunursa mutlu olurum, sevgiler.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    5.08.2012 17:17

    Toriğini çalıştır kaşalot Gır geçme Çaparize gelirsin sonra zıngadak Her gün ağzın dört köşe Ama çıngırağı çektiğinin resmidir Kim dedi sana rüzgara karşı işe Asma sakal takma bıyık Behey ıspanakzade Bu gidişin sonu karanlık Bilirim her taşın altında varsın Fazla viraj alıyorsun ağır ol Eşekten düşmüş karpuza dönersin sonra Aheste çek kürekleri kendine gel Baba mirası değildir hayat Söylemesi benden İşlet toriğini bay kaşalot ... Suat Taşerin şiirinden alıntıdır saygılarımla ;)...

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    5.08.2012 16:44

    Bu site Serbay yazılım aracılığıyla Nevzat Cingirt adına kayıtlanmış görünüyor. Kendisini tanımam Çerkezliği konusundada bi malumatım yoktur. Galiba sitedeki yazarlardan bir taneside Nevzat Cingirt. Merak edenler kendisine bizzat sorabilirler. Yalanlar saldırlar Nevzat Cingirtin Çerkez olma ihtimaline kadar uzandı. Görüşler bu yönde olunca gülmeden duramayanın ne günahı olsun. Diyanetten açıklama bekliyoruz.

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    5.08.2012 13:05

    Çerkezlere ve göçmenlere bir teklifim var, balkan göçmenleri sizler kalkın gidin balkanlara nede olsa devletleriniz kuruldu oralarda anavatanlarınızda.kafkas göçmenleri sizlerinde abhazya, osetya çeçenistan, dağıstan özerk bölgesi gibi devletleriniz var sizlerde kalkın ve tezden gidin artık sizlerde vatan hasreti çekmeyin.Kafkasyada ve diğer ülkelerde yaşayan Bizim hristiyan Hemşinliler ve Ermenilerde dönsün artık Anatolyaya.en iyisi bu değilmi. herkes için hayırlısıda bu olacak sanırım.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    4.08.2012 21:02

    Namertin Merte üstünlüğü yalandadır. Mert Namert gibi yalan söyleyemez. Biri Hak için canını ortaya koyar diğeri yok yere yalanlarını ortaya koyar. Çünkü o yalanından başka bişeyin kendisinden çıkmasına kıyamaz pek bi cimridir vesselam. Allah bizi Namerde muhtaç etmesin, Namertle muhattapta etmesin. Düşmanın bile karakterlisini tercih ederim ama ne acı gerçektirki karaktersizide kendini düşmandan sayar..

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    4.08.2012 11:35

    Erdem merhaba Adımı öğrenmek önemli değil,önemli olan dediklerimin doğruluğu ama gelgörki cankat zengin denilen kıtkafalı çerkeze bunu anlatamıyorum.o yine bildik tavırları ile korkaklıkla suçluyor sanki kendileri çok cesur şurya bi isim yazsam ne olacak ozaman ne değişecekki.Düzceyerel de bir mesajımı yayınlamadı bu haber siteside düzceli çerkezlere ait olabilir umarım bari bu mesajımı yayınlarlar.Bu topraklarda çerkez,türk göçmen olmak her zaman güçlü demek şu an için. ama ilerisi belli olmaz.

  • erdem kuyu
    erdem kuyu
    3.08.2012 22:59

    brfe hemşin li veriver adını be, sevdik seni tanımak istyeriz,, hadi hadi çekinme,,cesur ol biraz,,

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    3.08.2012 13:20

    Sorularımada cevap veremedin laf çatmaktan boğuntuya getirimektende başka bişey yapmıyorsun :) gülücüklerimi gönderiyorum sana ;) Şahsı Ermeniden müstesna olan. Hezeyansın sen tam bir hezeyan. BAK >> NOKTA << sen bunla tartış bundan sonra senin muhattabın odur KORKAK ;)

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    3.08.2012 13:16

    siz göçmenler gibi her kılığa girmiyoruz kafkasyadan balkanlardan gelip burda herkesten daha çok müslüman herkesten daha çok Türk herkesten daha çok osmanlı herkesten daha çok devletçi herkesten daha çok sinsi oldunuz sizler asıl her kılığa girmeyi becerirsiniz.Siz çerkezlere hakaret edip seviyenize düşmek istemezdim ama siz bu dilden anlıyorsunuz Ermeni,Hemşin,Anatolya kelimelerini asıl siz ağzınıza almayın utanmadan bide dürsütlük taslamayın dünya ve anatolia halkları ne olduğunuzu iyi biliyor

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    3.08.2012 13:05

    Sen zavallı bi korkaksın ;) adını sanını veremicek kadarda davandan çekincelisin, sende emin değilsin tam bi zavallısın korkaksın çünkü yalan söyleyen insanlar korkak olur. İftiraları kendi şahsınla atamıcak kadarda korkaksın. :) hodri meydan burda duran benim beni aşağlık sıfatlara sokanda sensin. kimin nekadar ne olduğuda mesajlarından dahi belli oluyor kimin kime hakaret ettiği ne olduğu herşey ortada bana hiç hikaye yazma sen oraya Ermeni yazdın die Ermenide demem. Sen busun işte KORKAK :)

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    3.08.2012 12:47

    Sık sık ver namnuya mermiyi geç Çerkez ol birazda o taraftan sık bikaç Ermeniyide Çerkez ağzıyla öldür ;) böyle emeline ulaşamıyosun. Giy Çerkez kıyafetlerini yaz oraya Şeyh Şamilin torunu birazda onun ağzından konuş bikaç Ermeni daha kalmasın dünyada onlarıda öldür. Kimliksiz şahsı Ermeniden müstesna sen tam bi hezeyansın bu ülkede ;) ağlasakmı gülsekmi haline ? Aşağladın hakaret ettin saldırgan denin saldıranda sendin hala dahada saldıran hakaret edende sensin. Çerkezlerle muhattap olamazsın.

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    3.08.2012 09:28

    Çerkezoğlu Ermenilere hiç düşmanlığım olmadı demek Ermeni düşmanlığı yapmadığınız anlamına gelmiyor çerkolar sadece senle bitmiyorki birde eğitim seviyen çok düşük veya klasik çerkezlerin göçmen ağzında ve yobazlığında mesajlar atıyorsun siz çerkezler ve diğer göçmenler hep böyle yobaz beyne sahipsiniz.ortada adam akıllı bir kelimen yok ne diyeyim şimdi senin çerkez olduğun ortaya çıktı bu yobaz tavırlarınla,Ben Hemşinli Ermeniyim,sizler kadar yobazlıkları,at hırsızlığını,akhadımlıkları bilmeyiz

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    3.08.2012 09:00

    Cankat konuyu kendi ananla babanın yatak odasına kadar götürmüşsün, tartışmayı kişiselleştirmişsin konuyu saptırmak için, Siz çerkezler zaten kıt kafalısınız abdulhamit bile sizlere albaylıktan yukarı rütbe vermemiş bu zekanla ne yazmışsın onuda anlamadım çünkü daha yazmayı bilmiyorssun, Akhadım çerkez seni

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    3.08.2012 03:27

    Ermenilerle düşmanlığım hiç olmadı. Ermenilerle ilgili herangi bi ırkçı kaygım hiç olmadı. Bir Ermeninin benim milletim hakkımda böyle şeyler düşünüyo olması aklımın ucundan hiç geçmedi bu yazıyı görene kadar. Hala dahada bi Ermeniyi kendime düşman görmüyorum. Bişeylerde yalan var. Belkide bilinçli doldurulma var Çerkezlere karşı. Ama Çerkez milleti bu hakaretleri hak etmiyor. Çerkez milletinin organize olarak Ermeni katliyamı yaptığı, bunu planladığını söylemek çok haksız, asılsız ağar suçlama.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    2.08.2012 22:56

    Rize Hemşinli- Başhemşin Ermenisi, Sen bir Ermeni değilsin Ermenilerin adınıda lekeleme sana inanmıyorum Ermeni değilsin sen. Adsoyad Giriniz, sana çook eski tarihlerde burdaydık bile demediği halde onada aynı yalan saldırıları yapmışsın. Çerkezleri suçlarken güya :) Türklerde suçsuz sayılmaz onlarda iş birlikçi demişsin. Her halin falso sen bir Ermeni değilsin bir Ermeni olarak muhattap almıyorum. İstediğin tepkiyi alamayınca :) saldır babam saldır yalandandan kim ölmüş dime :) meydan geniş.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    2.08.2012 22:36

    :) peki bide ben ilk iki yorumumda hangi sözümde yapmadık vallah billah biz öyle şey dedim bide o cümleyi 2 yorumum arasından çıkart çıkarttabiliyosan yalancı kim hep birlikte görelim :) hadi yapmadık vallah billah dediğim bi satır göster sadece yalanına cevap verdim. Bariz şekilde şuçlamak için yalan üstüne yalan atıyorsun 2 yorumdada söylemediğim sözü söyledi diyorsun okadar kişinin gözleri önünde üstelik. Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi milletini küçük düşürüyosun belkide Ermeni değilsin.

  • Cankat
    Cankat
    2.08.2012 21:56

    Kimin kimi balon laflarla abartı sözlerle kandırmaya çalıştığı ortada ben kimseyi kandırmaya çalışmıyorum kendi gerçeğimi söylüyorum ve arkasındada duruyorum. Sen arkasında duramadığın onca sözle sağa sola çevirip lafları suçlamaya çalışıyorsun bu masum insanları. Ermeni malındasın dedin gel dedim göster. Katlettin dedemi dedin gel dedim ispatla benim bildiğim bi olay yok ama var diyosan gel göster. Ben yüzleşmeye hazırım yan şeride kaçan sensin. Ortada haksızlık varsa düzeltecek olan bizleriz.

  • Cankat
    Cankat
    2.08.2012 21:38

    Başklarının veya sağdan soldan duyduğun rivayetlerle Çerkezlere haksız suçlama yapma yanlış yapıyosun. Osmanlı topraklarına Kafkaslardan Çerkez adıyla bi sürü farklı etnik kökenli insan geldi bunların dış görünüşleri birbirilerine benzerdi bu sebeblede hepsine Osmanlı topraklarında Çerkez denildi bunların içlerinde Türk olanlar bile vardı çoğuda aynı kılık kıyafete sahipti ve aynı adla anıldılar. Asıl Çerkezler Rusya Federasyonunda Adige die bilinenlerdir. Onları az tanıyorsun haksızlık etme.

  • Cankat Zengin
    Cankat Zengin
    2.08.2012 21:25

    Katliyama uğramış azınlık bir nufusla geldiğimiz şu topraklarda asırlardır Anadolu topraklarına köksalmış malı mülkü ve devasa zengiliğiyle die bahsettiğin dev Ermeni nufusunu katledebildik demek üstelik çapulcu ve beş parasız halimizle :) vaybe Çerkezlere bak sen ne gaddar ne melun ne zalim insanlarmış onlar 3-5 Çerkezle Anadolunun köklü Ermeni nufusnu kökünden sökebilmişler. Bana Ermeni malındasın diyosun öyleyse gel ispat et her türlü açığım sana. Malımda Dede zulmüm olan Ermeni kanı göster.

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    1.08.2012 19:30

    Cankat senin burda olayı kahve sohbeti ile vallah da bilahda biz bir şey etmedik demenle bu iş olmuyor veya Ermeni soykırımındaki çerkez elini,bu tavırla yok gösteremezsin gerçekler ortada.Yahudiden farkınız yok,onlar almanların zulmüne uğradı sonra filistinlileri doğradı çerkezlerde Rusların katliamına uğradıktan sonra Anatolyada Ermeni avına çıkıp soykırım yaptı. şimdi insanlığı bu duygusal sözlerinizlemi kandıramaya çalışıyorusunuz.yalanlara insanlığın karnı tok Geçti cahil insanlık devirleri

  • Cankat
    Cankat
    1.08.2012 17:30

    Kim saldırganlaştı? Bak Rize Hemşinli adımda adresimde belli kimin ne olduğuda belli bidaha Çerkezleri asılsız suçlamalarınla yargılama. Haksız konuşma haklıysan eğer bir Ermeniyi masum olduğu halde bir Çerkez, çoluğuna çocuğuna bakmadan katletmişse sen ne diyorsan öyle olsun ama etmemişte beni suçsuz yere günahla suçuyorsanda benim Allahım ne diyorsa senin için öyle olsun. Gel seni köyümdeki dede bahçeme getireyim kim kimin malında göster bana. Gösteremezsende utan ama olurmu kendinden utan..

  • Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    Rize Hemşinli-Başhemşin Ermenisi
    1.08.2012 11:47

    Doğruları yazınca nasılda saldırganlaştınız,tıpkı dedeleriniz gibi hakaret yağdırmaktan başka hiç bir meziyetiniz yok.gerçekler acıdır.Ben Hemşinliyim ve müslüman Ermeniyim ben sadece çerkezler bu soykırımı tek yaptı demedimki türklerde,balkan göçmenleride,kürt aşiretleride var işin içinde.Ama çerkezlere nefretim başka çünkü gözümde işgalci,talancı,at hırsızı,kendilerini temiz ve asil gören yersiz duyguları zaten kendilerinden nefret etmeme yeterli.Ben halkların kardeşliği ütopyasına inanmıyorum

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    31.07.2012 14:47

    kayseri civarında bulunuyoruz.ermeni soykırımın en fazla görüldüğünü idda ettikleri bölgeler ise güney doğu anadolu ve karadenizin en doğusu .senelerce hemşinliler arasında yaşamış bi aile olarak ilk defa bir hemşinliden sert tepki gördüm.bence hemşinli kelimesini kendi başlıkların altında kullanma yüz karasısın çünkü.cahilce konuşuyosun ve ben senin gibi bireysel bir acizliği tüm topluma yıkmıcam.gayette sevdiğim bi arada yaşamaktan mutluluk duyduğum hemşinli arkadaşlarıma ayıp olur çünkü...

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    31.07.2012 14:38

    sayın rize hemşinli 10000 yıldır burdayız diye bişey ima etmedim. daha fındık kadar beyninle olaylara varsayımlara yaklaşarak tarih bilgisi güdmeye çalışan zavallı olduğunun artık kesin kanısındayım.yüksek lisans ve tarih üzerine doktorumu yapmak üzere olan bi insanım.IQum yüksek olduğunu söylemicem ama senden fazla olduğu kesin kanım.ermenilerle çerkeseler aynı topraklarda bile hiç bulunmamış.orta anadoluda çok az çerkes var.genelde marmara ve batı karadeniz bölgesinde bir kısımda kayseri civa

  • Rize Hemşinli
    Rize Hemşinli
    31.07.2012 05:17

    ad soyad yorumlarım sana acı gelmişki 10 dakika inanıyorum sinirle gülmüşsündür. yani siz çerkesler ve türkler hep buraydınız yani he vovv.Çerkezler tabiiki haram yiyiyor burda Biz Hemşinliler zaten binlerce yıldır bu topraklarda kendi paramızı kendi malımızı paramızı yiyiyoruz.tarih bilginiz bile yok burda bana 0.1 Q nüzle alaycı tavırlar yapıyorsunuz.Şimdi dersinki çerkezler 10.000 yıldır burda demi daha geleli 150 yıl olmuş göçmensiniz burda size ait hiç bir şey yok.

  • Cankat
    Cankat
    31.07.2012 03:08

    Kafkasya Çerkezlerin vatanıdır o vatan işgal edilirken asıl katliyam Ruslar tarafından Çerkezlere yapılmıştır. Zulme maruz kalan Çerkezler bu topraklara güle oynayada gelmiş değiller. Geldiklerinde devletin onlara gösterdiği topraklara küçük Çerkez evlerinden oluşan köyler kurdular. Kimileride kendi gücüyle daha fazlasını satın aldı. Ermeni veya Rum malı demek. Çerkezler 3-4 odalı odalara balkondan geçilen tuvaleti dışarda olan basit evlerde yaşıyolardı. Ermeni evi demek onlar sizeyazıklar olsun

  • EMİN AYMAZ
    EMİN AYMAZ
    31.07.2012 00:20

    Sayın Gazeteci... Tahsilin ne bilmiyorum..aslında merak ta etmiyorum.standartsız bir şekilde senin gibi cehalet içinde eğitimsiz olanlar rahatlıkla alıyor bu kimliği asıl üzüldüğüm gazeteci camiasındaki seçkin üstadların itibarı ile oynuyor olman Tavsiyem okuman....Okuma bilmiyorsan kopyala yapıştır ile bu işi yapıyorsan gel sana Tarihi ben öğreteyim....

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    30.07.2012 11:56

    sevgili rize hemşinli kardeşim yorumlarına 10 dakika sesli güldüm. bu kadar saçmalayabilmen için yaş sınırının ergenlik seviyesinin bile altında olduğunu varsayıyorum:) madem bu ülkede biz çerkesler ve türkler ermenilerden kalan haram paraları yiyoruz sen nerde nasıl bi kafa yapısında yaşıyosunda kendini bu kadar soyutluyabiliyorsun sorabilir miyim? Bu arada abhazyadan gelmedik mideden de konuşmada;)

  • Rize Hemşinli
    Rize Hemşinli
    27.07.2012 16:15

    Çerkeslerin yediği ekmek anatolyanın 1915 de çerkesler ve Türkler ile diğer göçmenlerin eliyle soykırıma uğrayan Ermeni rum ve süryanilerin ve kalanların parası.Çerkezler yediğiniz ekmek haram oturduğunuz evde.sizin 150 yıllık bir geçmişiniz var bu topraklarda vede hep talan ve haramla milletin paraları ve mülkleri ile karnınızı doyuruyorsunuz.Türklerde maalesef haram yiyen sizler gibi onun için Türklerle kankasınız.birgün geldiğiniz abhazya ya gidersiniz.o günler yakındır.

  • cerkes
    cerkes
    25.07.2012 15:49

    kaale yazıp yorum yapmazdım sızın gıbı sahsıyetsız kısılerede yarası olan gocunur demek ıstedım..Yasadıgı topraklarda yedıgı tasa pıslemeyen tek mıllet cerkesler yıllarca ekmegını yedıgı topraklarda huzursuzluk cıkaran kurtler ermenıler ve gurculer gıbı vefasız degıller .Bos konusmayı bırakında yorumlarınızın evraklarını dyanaklarınıda yazın,genel kurmaya sandık gıtmısmıste anıları varmısta sekız sandık dolusu,savasta bır vatandas ısı gucu bırakmıs sekız sandık anı yazmıs hayal kurmayın

  • haydari
    haydari
    30.06.2012 12:09

    yazar rauf beyin askeri kişiliğini ve iran operasyonundaki rolünü fazlasıyla abartmış. rauf bey çerkes soylusu olmasının dışında hiç bir misyona sahip degildir, şişirilmiş bir hamidiye kahramanıdır, denizci ve anglofil olmasına rağmen germanofil güdümlü iran-afgan kara operasyonunu komuta etmeye gönüllü olmuş seferde almanlarla ve kendi kurmay heyetiyle kavga edip geri dönmüş başarısız bir isimdir. rauf bey yerine kara vasıf ın rolü etkin rolü üzerinde düşünmekte fayda var.

  • Rize Hemşinli
    Rize Hemşinli
    14.06.2012 07:44

    Ermeni soykırımını başta Çerkezler,Pomaklar,Arnavutlar, Boşnaklar,Türkler ve Kürt aşiretleri hepsi yapmıştır.maalesef hepsinin elleri kanlı.Zaten 1915 Ermeni soykırımı,Rum katliamı,Süryani katliamı, anadoluyu ele geçiren ve işgal eden Kafkas ve balkan göçmenlerinin işidir.Tabiiki Türklerde bunları soykırım öncesi bu topraklara çağırıp bu işi planlayanlardır.Tarihi gerçekler bunu gösteriyor.halil berktay ın dediği gibi Kurtuluş savaşı Türklerin anadoluyu yeniden işgalidir.Umarım yayınlanır mesaj.

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    13.06.2012 08:17

    Cerkeslerin Ermeni ve Rumlara her zaman destek oldugunu herkes bilir.Acin emanet ceyizi okuyun..Cemal kutayincerkes ethem dosyasi kitabi da bu olayi anlamanizi saglar!Cerkes Ethem,inonunun oyununa gelmustir.Oyleki Ataturk surgunden geri cagirdiginda yargilanmak kaydiyla gelecegini soylemistir,affedilmek degil! Ethemeancak bir Cerkes hayir diyebilir,o da gorevin onde tutup cerkes ceteleriyle savastigi,oldurdugu icin.Baska kimsenin haddi degil!!

  • humeyra
    humeyra
    8.06.2012 10:26

    Türkler kendi tarihleriyle anca öyle yüzlesirler zaten, cerkesler kürtler "evet ermeni katliamini biz yaptik " derse yani..ittihat ve terakki bitti, anadolu bürokratlarinin ve hatt halkinin yaptiklari bitti, bir grup cerkesle baglayacaksiniz isi,ama neden olmasin, burasi türkiye,hayallerde yasayanlarin ödüllendirildigi ülke....Biraz daha ugrasin belki temize cikarsiniz, ah su masum türkler..

  • haydari
    haydari
    30.06.2012 12:09

    yazar rauf beyin askeri kişiliğini ve iran operasyonundaki rolünü fazlasıyla abartmış. rauf bey çerkes soylusu olmasının dışında hiç bir misyona sahip degildir, şişirilmiş bir hamidiye kahramanıdır, denizci ve anglofil olmasına rağmen germanofil güdümlü iran-afgan kara operasyonunu komuta etmeye gönüllü olmuş seferde almanlarla ve kendi kurmay heyetiyle kavga edip geri dönmüş başarısız bir isimdir. rauf bey yerine kara vasıf ın rolü etkin rolü üzerinde düşünmekte fayda var.

  • Rize Hemşinli
    Rize Hemşinli
    14.06.2012 07:44

    Ermeni soykırımını başta Çerkezler,Pomaklar,Arnavutlar, Boşnaklar,Türkler ve Kürt aşiretleri hepsi yapmıştır.maalesef hepsinin elleri kanlı.Zaten 1915 Ermeni soykırımı,Rum katliamı,Süryani katliamı, anadoluyu ele geçiren ve işgal eden Kafkas ve balkan göçmenlerinin işidir.Tabiiki Türklerde bunları soykırım öncesi bu topraklara çağırıp bu işi planlayanlardır.Tarihi gerçekler bunu gösteriyor.halil berktay ın dediği gibi Kurtuluş savaşı Türklerin anadoluyu yeniden işgalidir.Umarım yayınlanır mesaj.

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    13.06.2012 08:17

    Cerkeslerin Ermeni ve Rumlara her zaman destek oldugunu herkes bilir.Acin emanet ceyizi okuyun..Cemal kutayincerkes ethem dosyasi kitabi da bu olayi anlamanizi saglar!Cerkes Ethem,inonunun oyununa gelmustir.Oyleki Ataturk surgunden geri cagirdiginda yargilanmak kaydiyla gelecegini soylemistir,affedilmek degil! Ethemeancak bir Cerkes hayir diyebilir,o da gorevin onde tutup cerkes ceteleriyle savastigi,oldurdugu icin.Baska kimsenin haddi degil!!

  • humeyra
    humeyra
    8.06.2012 10:26

    Türkler kendi tarihleriyle anca öyle yüzlesirler zaten, cerkesler kürtler "evet ermeni katliamini biz yaptik " derse yani..ittihat ve terakki bitti, anadolu bürokratlarinin ve hatt halkinin yaptiklari bitti, bir grup cerkesle baglayacaksiniz isi,ama neden olmasin, burasi türkiye,hayallerde yasayanlarin ödüllendirildigi ülke....Biraz daha ugrasin belki temize cikarsiniz, ah su masum türkler..

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    28.05.2012 16:13

    ERMENI SOYKIRIMINDA CERKEZLERIN KURTLERIN ELLERININ TEMIZ OLMADIGI BILINIYOR AMA VAN DIRENISINI YAPILAN ZULUMLERE KARSI CETECILER VEDET HAMIDIYE ALAYLARINA KARSI GELMENIN AYAKLANMA OLARAK KABUL EDILSEDE BIR HALKI 3 BINYILDIR YASADIGI YERDEN SURMEK SOYKIRIMDIR TU CAMILERETSOKUPTAYAKMIS ERMENILER INSAN YALA SOYLERKEN BARI DUSUNURDE OYLE YALAN SOYLER ARTIK SIZIN YAPTIGINIZ INKARIDA ASTI RESMEN YALAN KONUSUP DOGRUYU SOYLEYENEDE EFELENIP SALDIRIYA GECIYORSUNUZ HERHALDE GECMISINIZI

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    29.05.2012 00:32

    Siz o kadar derin araştırmacısınız madem, gidin araştırın bakalım. Bu Ermenilerin Daşnak partisi o zamanlarda Teşkilatı mahsusa ile bir anlaşma yapmış mı yapmamış mı ? Bu gün kalkmış o dönemin teşkilatları üzerinden başkalarına leke çalmaya yelteniyorsunuz. Nerede görülmüş "bence öyledir" diyerek makale yazıldığı. Size o köşeyi verenler utansın bence.

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    28.05.2012 20:11

    Çerkesler Ermenilere en az zarar vermiş ve en çok sahip çıkmış bir halktır. Fakat bu gün bu meselenin gündem olma nedeni ÇErkeslerin Rusyaya karşı "soykırımı tanı" baskısı oluşturmalarıdır. İşte bu tr iftira kampanyaları ile Çerkesleri öyle bir hale getirecekler ki, bir daha ağızlarına "soykırım" sözcüğünü alamasınlar. Rusların kendilerini kestiğini sürdüğünü hiç bir yerde söyleyemesinler, "soykırım" lafı edildiğinde başlarını önlerine eğip sussunlar. Tıpkı senelerce "Çerkes Ethem" denildiğinde

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    28.05.2012 16:13

    ERMENI SOYKIRIMINDA CERKEZLERIN KURTLERIN ELLERININ TEMIZ OLMADIGI BILINIYOR AMA VAN DIRENISINI YAPILAN ZULUMLERE KARSI CETECILER VEDET HAMIDIYE ALAYLARINA KARSI GELMENIN AYAKLANMA OLARAK KABUL EDILSEDE BIR HALKI 3 BINYILDIR YASADIGI YERDEN SURMEK SOYKIRIMDIR TU CAMILERETSOKUPTAYAKMIS ERMENILER INSAN YALA SOYLERKEN BARI DUSUNURDE OYLE YALAN SOYLER ARTIK SIZIN YAPTIGINIZ INKARIDA ASTI RESMEN YALAN KONUSUP DOGRUYU SOYLEYENEDE EFELENIP SALDIRIYA GECIYORSUNUZ HERHALDE GECMISINIZI

  • Ergun Yıldız
    Ergun Yıldız
    28.05.2012 02:09

    tü bir çaba gösteriyorsunuz okuduğum kadarıyla. oysa Van ayaklanmalarına hiç değinmiyosunuz. Ahır yapılan camilere değinmiyorsunuz, kesilip biçilen müslüman ahaliye değinmiyorsunuz. Vanın işgal edilmesi sonucu Rus Çarının 18 mayıstaki Ermenileri tebrik mesajına Hariciye nazırı Sazanofun teşekkür beyannamesine değinmiyorsunuz. Gerçekleri yazmıyorsunuz, fakat onun yerine gerçek olmayan ve kanaatlerinizden oluşan bir yazı kaleme alarak Çerkeslerin üzerine yeni baskı aracı yaratmaya çalışıyorsunu

  • Ad Soyad Giriniz...
    Ad Soyad Giriniz...
    28.05.2012 02:04

    Sayın Selçuk Uzun, ne hikmetse Çerkesler kendileri için bir şeyler isteyince bir anda bütün melanetlerini hatırlayıverdiniz. Düne kadar "hain Çerkes Ethem" saçmalığı ile sindirilen Çerkesler biraz seslerini yükseltince bir anda "Ermenileri Çerkesler kesti" mealinde yeni bir taktiğe geçildiğinin ipuçlarını görmeye başladık... Yazdığınız yazı daha çok sizin kendi "kanaatlerinize" dayanıyor. Tarih kanaatlerle yazılmaz takdir edersiniz ki. Van olaylarında Çerkes Ethemi görevlendirmek için olağanüs.

  • Feyyaz Kılıç
    Feyyaz Kılıç
    26.05.2012 20:45

    Sahte uyduruk yalan Türk Tarihi bitti. Halaçoğlu ve onun gibi Mim Kemal Öke gibi Ermeni Soykırımını inkar edip Ermeni Soykırımına sebep icat edenlerin, kahpece katledilen silahsız insanları hain ilan edenlerin uyduruk tarihleri bitti. Dikkat edin TSK subay kılıçları elinde sopa bile bulunmayan (muhtemelen eli bağlı) insanlara karşı kullanılan kılıçtır. Silahşör kılıcı değildir. Katliam kılıcıdır. Kılıçlı bir savaşçıya karşı kullanılabilecek kılıç değildir.