Vahap COŞKUN
Vahap COŞKUN

Gazete: Serbestiyet.com

Kürt gençlerini anlamak (1): Müslüman, Kürt ve özgürlükçü

  • 6.03.2020 00:00

 Rawest Araştırma ve Yaşama Dair Vakıf (YADA) tarafından yürütülen “Türkiye’de Genç Kürt Olmak” başlıklı araştırmanın sonuçları bir tanıtım ve tartışma toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. Araştırma kapsamında, 17-30 yaş aralığından 1500 gençle anket, 100 gençle de derinlemesine görüşme yapıldı. Gençlerin farklılaştıkları ve benzeştikleri noktaları, endişelerini ve beklentilerini tespit etmeyi amaçlayan araştırma 8 ilde (Diyarbakır, Van, Mardin, Urfa, Mersin, Adana, İstanbul, İzmir) gerçekleştirildi.

Kürtlerde 15-29 yaş arasındaki gençlerin nüfusa oranı (% 28.1), Türkiye ortalamasına (% 23.2) göre daha yüksek. Araştırmaya katılan gençlerin % 52.5’i kadın, % 47.5’i erkek; % 18. 8’i evli, % 84.2’si bekar. Gençlik denildiğinde genellikle öğrenci ve kısmen de çalışan kişi akla gelse de gençliği salt bu iki kategoriye sıkıştırmak yanlış. Zira işi olmayan, bir iş aramayan, esnaflık yapan, niteliksiz işlerde çalışan, ev hanımı olan birçok genç kategorisi var.

Eğitim durumları bağlamında gençler ile ailelerin arası açık; ebeveynlerin % 75.8’i lise altı,  % 24.2’si ise lise ve üstü bir eğitime sahip durumdalar. Gençlerin aile bağları kuvvetli; % 59.5’i ailesiyle berabere yaşıyor. Buna mukabil % 17’si tek başına ve arkadaşlarıyla, % 7.5’i de yurtlarda kalmak üzere gençlerin dörtte birinin de aileden ayrı yaşadığını görülüyor. Yani gençler ailelerine bağlılar ama bağımlı değiller, yalnız yaşama tecrübesini de sahipler.

Gençler, genç yaşta evlenmek istemiyorlar, ideal evlilik yaşı olarak genelde 27-28 yaşı işaret ediyorlar.  Kürt gençleri ile Türkiye gençlerinin ortalaması, evlenme yaşı hakkında birbirine yakın duruyor Fakat çocuk istemede Kürt gençleri daha hevesli; Kürt gençleri ortalama üç çocuk isterlerken Türkiye ortalaması 2.38’de kalıyor.

FAVORİ PLATFORM: INSTAGRAM

Gündelik hayat alışkanlıklarında Kürt gençleri ile Türkiye ortalaması arasında bir ayrışma yok; internet, alkol, sigara ve uyuşturucu kullanımında her iki grubun rakamları aynı düzeylerde.

Sosyal medyada en popüler platform Instagram; ardından WhatsApp grupları geliyor. Facebook ve Twitter eski cazibelerini kaybetmiş durumdalar. Yine de Twitter, Kürt gençleri arasında daha çok tutuluyor. Kürtlerin % 44’ü, Türkiye ortalamasının % 30’ü Twitter’ı kullanıyor. Kürt gençlerinin gündemle daha yakından alakadar olma ve anlık haberleri daha yakından takip etme isteğinin bu farklılığı yarattığı söylenebilir.

Kürtler de Türkiye ortalaması da televizyonda parodi programları ile komedi, dönem ve aksiyon dizilerini tercih ediyorlar. Ancak tarihi dizilerde, vatanseverlik dizilerinde ve ağa-aşiret-töre dizilerinde tercihler farklılaşıyor; bu dizilerin reytingi Türkiye ortalamasında yükseliyor, Kürt gençlerinde düşüyor.

CIWAN HACO’DAN MÜSLÜM GÜRSES’E

Kürt gençleri müzikle çok ilgililer; hemen hemen her müziğin Kürt gençleri arasında alıcısı var. Ahmet Kaya’yı çok seviyorlar. Her kesimden, her ideolojiden, her sosyal sınıftan Kürt genci Ahmet Kaya’ya özel bir muhabbet besliyor. Dolayısıyla Kaya, açık ara diğer sanatçıların önünde. Bununla birlikte Kürt gençlerinin yelpazeleri çok geniş; Kaya’nın dışında Ciwan Haco’dan Müslüm Gürses’e, Şivan Perwer’den Sezen Aksu’ya, Şakiro’dan İbrahim Tatlıses’e, Mem Ararat’dan Neşet Ertaş’a kadar çok farklı tarzda eserler veren sanatçılara da ilgi gösteriyorlar.

Türkiye ortalaması ile paralel bir şekilde Kürt gençlerinin üçte birinden fazlasının kız ya da erkek arkadaşı var. Flört etmeyi, birlikte gezip tozmayı, sevgili olmayı doğal görüyorlar. Ama evlenmeden önce cinsel ilişki kurmaya veya birlikte yaşamaya karşılar. Kadın-erkek ilişkilerinde kadınlar erkeklere nispeten daha muhafazakâr bir tavra sahipler. Türkiye ortalamasına göre Kürt gençleri toplumsal cinsiyete daha duyarlılar ve daha seküler bir noktadalar.

Eğitim için Batı ülkelerine (Almanya, ABD, İngiltere, Fransa) gitmeyi istiyorlar. Geleceğe dair hayallerinde iş-kariyer, seyahat, eğitim ve evlilik, geleceğe dair kaygılarında ise işsizlik, geçim sıkıntısı ve siyasi sorunlar öne çıkıyor. Türkiye ortalaması ile karşılaştırıldığında Kürt gençleri geleceğe çok daha karamsar bakıyorlar. Yaşadıkları ülkeden ve şehirden, aldıkları belediye hizmetlerinden ve genel olarak hayattan duydukları mutluluk ve memnuniyet oranları çok düşük.

ÖZGÜRLÜKÇÜLÜK ORTAK PAYDASI

Kendilerini tanımlarken vurguladıkları üç sıfat var: Müslüman, Kürt ve Özgürlükçü. AK Partili gençlerde Müslümanlık, HDP’li gençlerde Kürt kimliği ağır basıyor. Özgürlükçülük, dünya vatandaşlığı ve eşitlikçilik ise ortak paydalar. Çevrecilik giderek daha çok parlayan bir düşünce, hemen her kesimden genç çevreci olduğunu belirtiyor. Dolaysıyla çevrecilik, ayırt edici bir sıfat olmaktan çıkmış durumda. Gençler çevreci olduklarını söylerken de, genellikle yaşadıkları ortamın temiz olmasını, şehirlerinde daha fazla park ve bahçe yapılmasını, ağaçlık ve yeşillik mekânların artmasını kastediyorlar.

Gençlerin yarıdan fazlası anadilini (Kurmancî ve Zazakî)  iyi konuştuğunu ifade ediyor. Doğrusu bu, şahsi gözlemlerimle örtüşen bir oran değildi. Anadilini bilme ve kullanma oranının -maalesef- daha aşağılarda olduğunu düşünüyordum. Toplantıda birçok kişi de aynı kanıdaydı. Nitekim raporun sunumunun ardından bu orana dair bir tartışma yapıldı.

Araştırma ekibi bir hususa temas etti. Onlara göre, Kürt gençleri arasında anadil duyarlılığı artıyordu. Bu nedenle, görüşmeler esnasında anadillerini bilmediklerini söylemekten utanmaları mümkündü. Araştırma beyan üzerine yapılıyordu; gençler anadillerini bildiklerini beyan ettiklerinden bu oran ortaya çıkmıştı. Belki Kurmancî ve Zazakî kullanılarak yapılacak bir çalışma, bu konuda daha sağlıklı bir veriye ulaşılmasını sağlayabilirdi.

DAHA AZ DİNDAR

Gençler kendilerini beş yıl öncesine göre daha az dindar görüyorlar. % 87’.5’i bir dini gruba mensup olmadığını, % 6.3’ü eskiden bir dini gruba mensubiyetinin bulunduğunu ama artık bulunmadığını ifade ediyor. Dini bir gruba mensup olanların oranı % 6.2. Namaz kılma ve dini ritüelleri yerine getirme konusunda Kürt gençleri ile Türkiye ortalaması arasında bir fark yok.

Kürt gençlerinin yarısından fazlasının bir göç tecrübesi var. % 58’inin hiç köy yaşamı tecrübesi yok. % 51.2’si yalnız, % 48.8’i ailesiyle göç etmiş. Göçün iki büyük nedeni, iş (% 44.9) ve eğitim (% 42.8).

Kendisinden farklı kimliklere tolerans, Türkiye ortalamasında olduğu gibi, Kürt gençlerinde de düşük. Öğretmeni, sevgilisi ve yöneticisi (belediye başkanı) olmasını istemediği kişilerde tarikat mensupları, eşcinseller, ateistler, Suriyeliler ve Araplar başı çekiyor.

Kürt gençleri, işsizliği, ekonomiyi, adaleti ve eğitimi en büyük sorunlar olarak niteliyorlar. Kürt sorunu beşinci sırada geliyor. Gençlerin % 77.5’i ekonomik krizin olduğunu düşünüyor; % 73.2’si Suriye politikasını yanlış buluyor. Başta kadın sorunları, ekonomi ve adalet olmak üzere her konuda Türkiye’nin kötüye gittiği kanaatindeler.

POLİTİK KARARSIZLIK

Kürt gençleri arasında en sevilen siyasi figür Demirtaş, onu Erdoğan izliyor. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde % 45.2’si Demirtaş’a, % 21.8’i Erdoğan’a oy vereceğini söylüyor. İmamoğlu’nun yükselen bir çizgi izlemesi, araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri; İmamoğlu’na bir ilgi var. Kürt gençlerinin % 16’sı cumhurbaşkanlığı için İmamoğlu’nu tercih edeceğini belirtiyor. Hatta Demirtaş’ın olmadığı bir denklemde, cumhurbaşkanlığı için İmamoğlu’na oy vereceğini söylen Kürt gençlerinin oranı % 38’i bulurken Erdoğan % 18.2’de kalıyor.

Kürt gençlerinin kendilerine en yakın gördükleri partiler HDP (% 51.6), AK Parti (% 22) ve CHP ( % 8.6) olarak sırlanıyor. Altı çizilmesi lazım gelen verilerden biri de, HDP’lilerin kendilerine en yakın gördükleri ikinci partinin CHP, kendilerine en uzak gördükleri partilerin ise MHP ve AK Parti olması.

Bugün seçim olsa % 45.3’ü HDP’ye, % 18.3’ü AK Parti’ye, % 7.5’i CHP’ye oy vereceğini söylüyor. 2018 genel seçimlerinde AK Parti’ye oy verenlerin % 20’sinin, bugün itibariyle AK Parti’den uzaklaştığı görülüyor. % 14.9’u oy kararsız olduğunu, % 9.3’ü oy kullanmayacağını belirtiyor. Yani bütün partilerin sandığı çekmeleri ve kendilerine oy vermeleri için ikna etmeleri gereken % 25’lik bir genç Kürt kitlesi var. Az buz bir rakam değil bu.

Gelecek yazıda da bu konuya devam edeceğim.

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.